1
22 października 2020
Monika Cichocka Autor
Autor
mgr farm.
Monika Cichocka

Bieluń dziędzierzawa – czy jest niebezpieczna?

Dędera, blekot, trąba anioła czy diabelskie ziele to kilka przykładów nazw potocznych bądź ludowych bielunia dziędzierzawy (Datura stramonium). Historia tej rośliny sięga antyku, a jej działanie znali starożytni Grecy i Rzymianie. Jakie są jej właściwości? Czy należy na nią uważać? 

Dędera, blekot, trąba anioła czy diabelskie ziele to kilka przykładów nazw potocznych bądź ludowych bielunia dziędzierzawy (Datura stramonium). Historia tej rośliny sięga antyku, a jej działanie znali starożytni Grecy i Rzymianie. Jakie są jej właściwości? Czy należy na nią uważać? 

Bieluń dziędzierzawa jest rośliną pochodzącą z rodziny psiankowatych (Solanaceae). Wywodzi się z Meksyku, a obecnie porasta Eurazję i Amerykę Północną. Do Europy została przywieziona w XV wieku. W Polsce zajmuje siedliska ruderalne, nieużytki i miedze. Pokrewne gatunki należą do roślin ozdobnych w ogrodach. Bieluń może dorastać nawet do 1 metra wysokości. Łodyga i liście rośliny są omszone. Kwiaty są bardzo duże, o lejowatym kształcie przypominającym trąbę. Roślina wydziela nieprzyjemny, silny zapach, co już stanowi swego rodzaju ostrzeżenie.

Bieluń dziędzierzawa

Bieluń dziędzierzawa – właściwości 

W liściach oraz nasionach bielunia występują alkaloidy tropanowe

  • hioscyjamina,  
  • skopolamina,  
  • apoatropina.  

Są one estrami alkoholi tropanowych i kwasów aromatycznych, a ich działanie jest bardzo szerokie. Liść bielunia zbierany podczas kwitnienia rośliny w okresie od lipca do września i odpowiednio suszony (w temperaturze 50-60°C) stanowi surowiec farmaceutyczny.  

Obok alkaloidów tropanowych w liściach obecne są: 

  • diamina,  
  • skopolina,  
  • garbniki,  
  • flawonoidy,  
  • związki mineralne.  

Dzięki obecności wyżej wymienionych alkaloidów tropanowych bieluń dziędzierzawa jest wykorzystywana w lecznictwie. Związki te wpływają m.in. na:  

  • rozkurcz mięśni gładkich przewodu pokarmowego, dróg żółciowych, nerkowych, oskrzeli (leczenie stanów spastycznych przewodu pokarmowego, dróg żółciowych, kolki nerkowej, żółciowej, zmniejszenie napięcia mięśni, drżenia mięśniowego), 
  • zmniejszenie wydzielania gruczołów trawiennych i potowych (zmniejszenie nadmiernej potliwości), 
  • rozszerzenie źrenicy oka,  
  • przyspieszenie akcji serca,  
  • hamowanie odruchu wymiotnego, wydzielania śliny, 
  • uspokojenie (działanie depresyjne na ośrodkowy układ nerwowy). 

Od zarania dziejów daturę wykorzystuje się jako roślinę halucynogenną. Jej działanie można podzielić na trzy fazy: 

  • pierwszą, w której obserwuje się tachykardię i suchość w ustach, 
  • drugą, kiedy dochodzi do napadów niepokoju, lęku, senności, ataksji, zaburzeń koordynacji, hipertermii, nadciśnienia, 
  • trzecią, charakteryzującą się zaburzeniami świadomości i koncentracji

Historia bielunia sięga antyku, gdzie był wykorzystywany przez wyrocznię w Delfach, Hekate (boginię śmierci), Kleopatrę w celu uwiedzenia Cezara. W średniowieczu roślinę tę uznawano za twór diabła i z nim ją utożsamiano. W obu epokach datura, obok działania wywołującego omamy i opętanie, służyła jako środek znieczulający podczas zabiegów medycznych. Była też popularnym składnikiem eliksirów, napojów miłosnych i trucizn. Na przestrzeni wieków bieluń służył również do leczenia napadów padaczki, depresji, manii czy reumatyzmu. Niegdyś był także wykorzystywany jako serum prawdy przez służby policyjne. Ze względu na zbyt wiele działań niepożądanych zrezygnowano z jego stosowania.  

Bieluń dziędzierzawa – dlaczego jest szczególnie niebezpieczna? 

Wszystkie części rośliny są silnie niebezpieczne po spożyciu. Już 5-10 nasion datury stanowi śmiertelne zagrożenie dla kilkuletniego dziecka. W przypadku dorosłych do śmierci może doprowadzić spożycie 15-25 nasion. 

Objawami zatrucia alkaloidami tropanowymi są:  

  • sucha, zaczerwieniona skóra
  • omamy wzrokowe i słuchowe,  
  • suche i zaczerwienione błony śluzowe, 
  • dezorientacja,  
  • przyspieszenie oddechu i akcji serca (następnie dochodzi do bradykardii), 
  • rozszerzenie źrenic,  
  • wzrost temperatury ciała,  
  • sen narkotyczny, w którym może dojść do zgonu (porażenie ośrodka oddechowego).  

Jak widać, Matka Natura może być piękna, ale jednocześnie straszna. Często kwiaty ogrodowe, które są miłe dla oka, mogą okazać się bardzo niebezpieczne. Pamiętajmy o tym, by zabezpieczyć je nie tylko przed dziećmi, ale również zwierzętami domowymi.

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Ujemne Rh u kobiety w ciąży

Ujemny czynnik Rh u matki powoduje, że jej organizm uznaje taki czynnik jako obcy, a jej układ odpornościowy będzie atakował…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Czy to może być zapalenie pęcherza?

Podejrzenie zapalenia pęcherza można wysnuć na podstawie towarzyszących mu często objawów. Są to: ból przy oddawaniu moczu, ból w okolicy…

Zobacz więcej

Poradnik Gemini Autor

Poradnik Gemini

Czy opryszczkę można wyleczyć?

Niestety wirus opryszczki pozostaje w organizmie przez całe życie. Objawy nawracają i są przerywane okresem latencji, czyli utajenia. Wirus HSV…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Jakie badania wykonać przy podejrzeniu celiakii?

Powinna Pani rozpocząć od wizyty u lekarza rodzinnego. Jeśli istnieje podejrzenie celiakii, konieczne będzie skierowanie do poradni gastroenterologicznej. Najczęściej diagnostyka…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Norma stężenia testosteronu we krwi u dorosłych

Stężenie testosteronu zmienia się dynamicznie. U mężczyzn granice norm to 270-1070 ng/dL ze średnim poziomem ok. 700ng/dL. U kobiet stężenia są zdecydowanie…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Ciąża a grupa krwi

Różne grupy krwi rodziców dziecka mogą skutkować konfliktem serologicznym między matką a płodem. W celu zapobiegnięcia takiej sytuacji sprawdza się…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Normy PSA we krwi

Uznaje się, że:  stężenie 0-2,5ng/ml to bezpieczny poziom, 2,6-4,0 ng/ml to poziom bezpieczny dla większości mężczyzn, jednak należy porozmawiać z…

Zobacz więcej

Natika Karolak Autor

Natika Karolak

mgr farm.

Suplementacja witaminy D w ciąży

Jak najbardziej, suplementacja witaminą D u kobiet w ciąży, jak i matek karmiących piersią jest bardzo ważna. Ilość witaminy D…

Zobacz więcej

Dołącz do wspólnej dyskusji
Czytaj także
02 grudnia 2020 mgr farm. Sylwia Kulikowska-Figiel
02 grudnia 2020 mgr farm. Natika Karolak
02 grudnia 2020 mgr farm. Marta Grabowska
02 grudnia 2020 Alicja Olewiecka
30 listopada 2020 lek. Patrycja Królikiewicz-Kurek
30 listopada 2020 mgr Katarzyna Jaśkiewicz
30 listopada 2020 Poradnik Gemini
30 listopada 2020 mgr farm. Marta Grabowska
30 listopada 2020 mgr farm. Marta Grabowska
Zobacz więcej
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)