12
15 maja 2020

Borelioza – jakie są jej stadia?

Pierwszemu (wczesnemu) stadium boreliozy towarzyszy rumień wędrujący oraz objawy grypopodobne. W drugim stadium bakterie  Borrelia burgdorfei zajmują narządy wewnętrzne i uszkadzają je. W trzecim stadium pojawia się zapalenie stawów i przewlekła neuroborelioza.

Borelioza, inaczej krętkowica kleszczowa, to choroba zakaźna wywołana bakterią – krętkiem Borrelia burgdorfei. Jedyną drogą zakażenia jest ukąszenie przez zainfekowanego kleszcza z rodzaju Ixodes, występującego na łąkach i w lasach całej półkuli północnej. Największa częstotliwość odnotowanych zakażeń przypada na okres wiosenny i letni. Aby ich uniknąć, warto zadbać o odpowiedni ubiór zakrywający całe ciało oraz zastosować repelenty – chemiczne środki odstraszające kleszcze. Pasożyty preferują najcieplejsze obszary ciała człowieka, do których należą pachwiny, kark i zgięcia pod kolanami, dlatego po każdym spacerze na łonie natury warto dokładnie obejrzeć te miejsca. 

Im dłuższa ekspozycja na ukąszenie kleszcza, tym większe ryzyko zakażenia, dlatego istotne jest poprawne usunięcie go przed upływem 24 godzin od ukąszenia. Sprawdź akcesoria do bezpiecznego wyciągania kleszczy!

Przeczytaj również: 
Borelioza – jak rozpoznać wczesną infekcję po ukąszeniu kleszcza?
Kleszcze – dlaczego są niebezpieczne dla człowieka?

Borelioza – stadia choroby 

Krętki Borrelia wywołują trzy stadia choroby, choć nie wszystkie muszą się pojawić, mogą też na siebie nachodzić: 

  1. wczesne ograniczone, 
  2. wczesne rozsiane, 
  3. późne. 

Pierwsze stadium choroby – rumień pełzający 

U mniej niż połowy zakażonych pierwszym objawem będzie zmiana skórna w postaci niebolesnej czerwonej plamki lub grudki, często z przejaśnieniem w środku. Typowo pojawia się ona w miejscu ukąszenia i stopniowo zwiększa swoją średnicę obwodowo. Jest to objaw charakterystyczny dla wczesnej boreliozy i nie wymaga potwierdzenia badaniami krwi – lekarz od razu postawi trafną diagnozę.  

Zmiana może pojawić się w ciągu 3-30 dni po ukąszeniu i usunięciu kleszcza – nie należy jej bagatelizować!  

To najlepszy moment na konsultację lekarską i skuteczną antybiotykoterapię. Rumieniowi często towarzyszą objawy grypopodobne: 

  • złe samopoczucie,  
  • bóle mięśni, stawów i głowy,  
  • podwyższona temperatura.  

Dużo rzadziej występującym objawem jest chłoniak limfocytowy skóry w postaci niebolesnego czerwono-niebieskiego guzka zlokalizowanego najczęściej na skórze małżowiny usznej, moszny, brodawki sutkowej lub karku. Nieleczony może utrzymywać się do kilku miesięcy. 

Rumień wędrujący

Stadium narządowe – rozsiane 

Gdy dojdzie do rozsiewu drogą krwi, bakterie zajmują narządy wewnętrzne, uszkadzając je. Objawy mogą pojawić się w ciągu kilka tygodni do kilku miesięcy po zakażeniu. Dotyczą stawów, serca i układu nerwowego. Często występują też objawy ogólne takie jak:  

  • osłabienie,  
  • męczliwość,  
  • bóle mięśni.  

Na tym etapie zmiany są odwracalne pod warunkiem trafnej diagnostyki i wdrożenia leczenia. Występujące u kilku procent zakażonych zapalenie stawu, zaburzenia rytmu serca czy porażenie nerwu twarzowego (neuroborelioza wczesna) ustępują już po kilku tygodniach od rozpoczęcia antybiotykoterapii. Objawy często są niecharakterystyczne, co znacznie utrudnia postawienie właściwej diagnozy.  

Trzecie stadium choroby – powikłania późne 

Do trwałego uszkodzenia zajętych narządów prowadzi długotrwale nieleczone zakażenie. Skuteczność leczenia wyraźnie spada wraz z upływem czasu od ukąszenia. Pojawiają się: 

  • zapalenie stawów – manifestuje się jako nawracające bóle dużych stawów (kolanowego, barkowego, łokciowego) trwające kilka lub kilkanaście tygodni; częściej występuje u dzieci, u których może być jedynym objawem boreliozy; 
  • przewlekła neuroborelioza – bardzo rzadkie powikłanie, dotyczy ok. 5% zakażonych. Od neuroboreliozy wczesnej różni ją czas trwania choroby (powyżej 6 miesięcy) oraz poważniejszy charakter. Najgroźniejszym powikłaniem jest przewlekłe zapalenie mózgu i rdzenia (mniej niż 0,1% chorych). Niektórzy chorzy cierpią na zaburzenia poznawcze, zaniki pamięci i zaburzenia koncentracji.  

Pomimo obniżonej skuteczności leczenia na tym etapie antybiotykoterapia jest nadal wskazana! Jednak stosowanie antybiotyków dłużej niż zalecane 2-3 tygodnie nie ma udowodnionej naukowo skuteczności. 

Przeczytaj również:
Jak bezpiecznie wyciągnąć kleszcza?

Czym jest zespół poboreliozowy? 

U niektórych pacjentów, pomimo skutecznej antybiotykoterapii i braku obecnych wykładników infekcji, utrzymuje się zespół niespecyficznych objawów. Pacjenci skarżą się na: 

  • bóle mięśni,  
  • ból głowy,  
  • uczucie zmęczenia, 
  • zaburzenia procesów poznawczych takie jak problemy z zapamiętywaniem i koncentracją. 

Taki stan, utrzymujący się nawet przez kilka miesięcy lub lat, nazywa się zespołem poboreliozowym, a jego przyczyna nie została jeszcze wyjaśniona. Podejrzewa się udział uszkodzeń narządowych spowodowanych przez gromadzące się krętki i odpowiedź autoimmunologiczną na Borrelię

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Darmowe szczepienie przeciw grypie – kogo dotyczy?

Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia w sprawie metody zapobiegania grypie w sezonie 2021/2022 bezpłatne szczepienia przysługują: osobom zatrudnionym w podmiocie…

Zobacz więcej

Dawka szczepionki przypominająca a dodatkowa – jaka jest różnica?

  Dawka przypominająca rekomendowana jest u osób powyżej 50. roku życia oraz pracowników ochrony zdrowia, którzy mają bezpośredni kontakt z…

Zobacz więcej

Przeterminowane leki – czy można je bezpiecznie przyjąć?

Producenci leków określają termin ważności leku jako czas, w którym dany preparat wykazuje 100% skuteczności oraz bezpieczeństwo stosowania. Po upływie…

Zobacz więcej

Test antygenowy – czy warto go wykonać po kontakcie z osobą z objawami COVID-19?

Wskazane przez Pana objawy u osoby z poczekalni mogą, ale nie muszą wskazywać na jej zakażenie wirusem SARS-CoV-2. Ponadto został…

Zobacz więcej

Jak odróżnić muchomora sromotnikowego od kani?

Muchomor sromotnikowy odpowiada za najczęstsze zatrucia grzybami w Polsce. Jest to bardzo niebezpieczny grzyb, który tak jak Pani wspomniała, może…

Zobacz więcej

Szczepienie na COVID-19 dostępne dla wszystkich

W ramach Narodowego Programu Szczepień do 10 maja 2021 wszyscy Polacy powyżej 18 roku życia powinni mieć wystawione e-skierowania, które…

Zobacz więcej

Niewykorzystana szczepionka a kolejność według Programu Szczepień

We wtorek 21 kwietnia 2021 roku została opublikowana aktualizacja rozporządzenia, które określa nakazy, zakazy i ograniczenia związane z występowaniem stanu…

Zobacz więcej

Olej z wiesiołka a odbudowa warstwy lipidowej skóry

Olej z wiesiołka zawiera w swoim składzie nienasycone kwasy tłuszczowe omega-6 (takie jak gamma-linolenowy, linolenowy), fitosterole i witaminę E. Olej…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)