3
30 września 2020
Małgorzata Czerniak Autor
Autor
lek.
Małgorzata Czerniak

Choroba niedokrwienna serca u kobiet – czym się charakteryzuje i jakie są jej przyczyny?

Choroba niedokrwienna serca nadal pozostaje głównym podłożem zgonów u kobiet powyżej 65. roku życia. Choć przyczyny i objawy choroby wieńcowej są podobne u kobiet i u mężczyzn, to jednak między obiema płciami można zauważyć pewne różnice. Jakie czynniki ryzyka choroby wieńcowej są charakterystyczne dla kobiet i jakie objawy mogą się pojawić w jej przebiegu?

Choroba niedokrwienna serca nadal pozostaje głównym podłożem zgonów u kobiet powyżej 65. roku życia. Choć przyczyny i objawy choroby wieńcowej są podobne u kobiet i u mężczyzn, to jednak między obiema płciami można zauważyć pewne różnice. Jakie czynniki ryzyka choroby wieńcowej są charakterystyczne dla kobiet i jakie objawy mogą się pojawić w jej przebiegu?

Wpływ menopauzy na chorobę niedokrwienną serca 

Choroba niedokrwienna serca rozwija się przeciętnie o 7-10 lat później u kobiet niż u mężczyzn. Podejrzewa się, że rolę w tym zjawisku odgrywa gospodarka hormonalna kobiet i jej zmiany w okresie menopauzy.  

Przed klimakterium częstość choroby niedokrwiennej serca u kobiet jest stosunkowo niska, a jej występowanie wiąże się przede wszystkim z paleniem tytoniu.

Po menopauzie prawdopodobieństwo pojawienia się ostrych zespołów wieńcowych wyraźnie rośnie. Ryzyko pojawienia się objawów choroby niedokrwiennej serca jest wyższe również u kobiet, u których menopauza pojawiła się przedwcześnie, czyli przed 40. rokiem życia. U kobiet tych występuje średnio o dwa lata krótsza prognozowana długość życia niż u ich rówieśniczek, u których menopauza wystąpiła w prawidłowym wieku. Niezależnie od przyczyny niedoboru hormonów ryzyko choroby niedokrwiennej serca wzrasta w tej grupie pacjentek aż siedmiokrotnie. 

Kobieta z problemami z sercem

Zdrowe serce

Powyższe zależności wynikają z faktu, że estrogeny mają wpływ na wiele procesów metabolicznych w organizmie, m.in. 

  • modyfikują przemiany lipidów,  
  • wpływają na procesy zachodzące w układzie krzepnięcia,  
  • regulują poziom markerów stanu zapalnego, 
  • wywierają bezpośrednie działanie rozszerzające naczynia krwionośne.  

Ich niedobór prowadzi do szybszej progresji zmian w blaszce miażdżycowej, co może być bezpośrednią przyczyną pojawienia się choroby wieńcowej, a w konsekwencji zawału mięśnia sercowego. 

Z uwagi na zmiany zachodzące w metabolizmie kobiet po menopauzie może również nastąpić wzrost masy ciała, a rozkład tkanki tłuszczowej może przyjąć typ brzuszny, typowy głównie dla mężczyzn. Ten rodzaj otyłości znacząco zwiększa ryzyko rozwoju zespołu metabolicznego i cukrzycy typu 2.  

Ponadto u kobiet w wieku pomenopauzalnym, w porównaniu z mężczyznami w podobnym wieku, gwałtowniej wzrasta ciśnienie skurczowe krwi. Wynika to z faktu, że po menopauzie rośnie aktywność układu renina-angiotensyna odpowiedzialnego za wzrost ciśnienia tętniczego, wzrasta również aktywność układu współczulnego i wrażliwość na chlorek sodu, które bezpośrednio wpływają na ciśnienie krwi. Wszystkie te czynniki wpływają niekorzystnie na układ sercowo-naczyniowy i mogą przyczyniać się do wystąpienia objawów choroby niedokrwiennej serca. 

Jakie choroby typowe wyłącznie dla kobiet mają wpływ na przebieg choroby wieńcowej? 

U kobiet występują także choroby, które zwiększają ryzyko wystąpienia choroby niedokrwiennej serca oraz jej powikłań, a które są specyficzne wyłącznie dla płci żeńskiej i nie występują u mężczyzn. Jedną z nich jest zespół policystycznych jajników, czyli PCOS. Zespół ten jest silnie związany z insulinoopornością, a co za tym idzie – ze skłonnością do rozwoju zespołu metabolicznego i cukrzycy typu 2, co bezpośrednio przekłada się na ryzyko wystąpienia choroby niedokrwiennej serca. Wyższe ryzyko choroby wieńcowej występuje również u kobiet, które w trakcie ciąży cierpiały na stan przedrzucawkowy. Prawdopodobieństwo wystąpienia choroby niedokrwiennej wzrasta u nich dwukrotnie w porównaniu z kobietami, u których ciąża przebiegała prawidłowo. Z kolei kobiety, u których wystąpiła cukrzyca ciążowa, są narażone na istotnie wyższe ryzyko zaburzeń gospodarki cukrowej w przyszłości, co znacząco zwiększa ryzyko incydentów wieńcowych. 

Czy kobiety są bardziej narażone na wystąpienie choroby niedokrwiennej serca? 

Choroba niedokrwienna serca wynika z podobnych przyczyn niezależnie od płci. W niektórych aspektach kobiety są jednak bardziej narażone na wystąpienie objawów choroby wieńcowej i jej powikłań. Badania wskazują, że wysokie prawidłowe ciśnienie tętnicze, nieprzekraczające wartości 140/90 mm Hg, ma znacznie większe negatywne znaczenie na funkcje śródbłonka naczyniowego u kobiet niż u mężczyzn. Ponadto kobiety bardziej niż mężczyźni są narażone na stres emocjonalny, który może być czynnikiem wyzwalającym objawy choroby niedokrwiennej serca. 

Jak objawia się choroba niedokrwienna serca u kobiet? 

Choć objawy choroby wieńcowej u kobiet są bardzo podobne do tych występujących u mężczyzn, to między przedstawicielami obu płci można dostrzec pewne różnice.  

Statystycznie kobiety częściej zgłaszają dolegliwości bólowe w klatce piersiowej, jednak zwykle są one mniej typowe niż w przypadku mężczyzn. Rzadziej cierpią one z powodu typowego bólu zamostkowego o specyficznym dla bólu dławicowego promieniowaniu do lewego barku lub kończyny górnej, za to częściej zgłaszają dolegliwości w okolicy szyi i gardła. Częściej niż mężczyźni skarżą się także na: 

  • duszność,  
  • krótki oddech,  
  • nudności i wymioty,  
  • zawroty głowy,  
  • niestrawność,  
  • ból kończyny górnej, 
  • ogólne złe samopoczucie.  

Tego typu dolegliwości często przysparzają trudności diagnostycznych i utrudniają szybkie postawienie właściwego rozpoznania. Brak typowego dla choroby wieńcowej silnego i nagle pojawiającego się bólu w klatce piersiowej najprawdopodobniej wynika z faktu, że u kobiet choroba wieńcowa częściej jest wynikiem zaburzeń mikrokrążenia wieńcowego, a nie zablokowania przepływu przez jedną z głównych tętnic wieńcowych, jak to ma miejsce w przypadku mężczyzn. 

Choroba wieńcowa wciąż pozostaje jedną z najczęstszych przyczyn zgonów wśród kobiet. Ma to związek nie tylko z kobiecą gospodarką hormonalną, ale również stylem życia czy podatnością na stres. Należy pamiętać, że codzienna troska o zdrowie, regularna aktywność fizyczna oraz zbilansowana dieta stanowią filary dla zdrowia układu sercowo-naczyniowego i mogą zapobiec wielu przykrym chorobom i ich powikłaniom. 

Źródła: 

  1. Maas AH, Appelman YE. Gender differences in coronary heart disease. Neth Heart J. 2010;18(12):598-602. doi:10.1007/s12471-010-0841-y. 
  2. Samad F, Agarwal A, Samad Z. Stable ischemic heart disease in women: current perspectives. Int J Womens Health. 2017;9:701-709. Published 2017 Sep 27. doi:10.2147/IJWH.S107372. 
  3. Park SM, Merz CN. Women and Ischemic Heart Disease: Recognition, Diagnosis and Management. Korean Circ J. 2016;46(4):433-442. doi:10.4070/kcj.2016.46.4.433. 
  4. Mehta PK, Wei J, Wenger NK. Ischemic heart disease in women: a focus on risk factors. Trends Cardiovasc Med. 2015;25(2):140-151. doi:10.1016/j.tcm.2014.10.005. 
  5. Odrębności leczenia choroby niedokrwiennej serca u kobiet; Marianna Janion, Agnieszka Janion-Sadowska. 

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Ujemne Rh u kobiety w ciąży

Ujemny czynnik Rh u matki powoduje, że jej organizm uznaje taki czynnik jako obcy, a jej układ odpornościowy będzie atakował…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Czy to może być zapalenie pęcherza?

Podejrzenie zapalenia pęcherza można wysnuć na podstawie towarzyszących mu często objawów. Są to: ból przy oddawaniu moczu, ból w okolicy…

Zobacz więcej

Poradnik Gemini Autor

Poradnik Gemini

Czy opryszczkę można wyleczyć?

Niestety wirus opryszczki pozostaje w organizmie przez całe życie. Objawy nawracają i są przerywane okresem latencji, czyli utajenia. Wirus HSV…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Jakie badania wykonać przy podejrzeniu celiakii?

Powinna Pani rozpocząć od wizyty u lekarza rodzinnego. Jeśli istnieje podejrzenie celiakii, konieczne będzie skierowanie do poradni gastroenterologicznej. Najczęściej diagnostyka…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Norma stężenia testosteronu we krwi u dorosłych

Stężenie testosteronu zmienia się dynamicznie. U mężczyzn granice norm to 270-1070 ng/dL ze średnim poziomem ok. 700ng/dL. U kobiet stężenia są zdecydowanie…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Ciąża a grupa krwi

Różne grupy krwi rodziców dziecka mogą skutkować konfliktem serologicznym między matką a płodem. W celu zapobiegnięcia takiej sytuacji sprawdza się…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Normy PSA we krwi

Uznaje się, że:  stężenie 0-2,5ng/ml to bezpieczny poziom, 2,6-4,0 ng/ml to poziom bezpieczny dla większości mężczyzn, jednak należy porozmawiać z…

Zobacz więcej

Natika Karolak Autor

Natika Karolak

mgr farm.

Suplementacja witaminy D w ciąży

Jak najbardziej, suplementacja witaminą D u kobiet w ciąży, jak i matek karmiących piersią jest bardzo ważna. Ilość witaminy D…

Zobacz więcej

Dołącz do wspólnej dyskusji
Czytaj także
10 listopada 2020 mgr farm. Marta Grabowska
10 listopada 2020 mgr farm. Natika Karolak
06 listopada 2020 mgr farm. Monika Cichocka
27 października 2020 mgr farm. Magdalena Fuszara
19 października 2020 lek. Patrycja Królikiewicz-Kurek
01 października 2020 lek. Małgorzata Czerniak
01 października 2020 lek. Małgorzata Czerniak
30 września 2020 mgr farm. Monika Cichocka
Zobacz więcej
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)