3
30 września 2020
Małgorzata Czerniak Autor
Autor
lek.
Małgorzata Czerniak

Choroba wieńcowa u kobiet – na czym polega diagnostyka i jakie badania są w niej wykorzystywane?

Choroba niedokrwienna serca u kobiet często ma mniej typowy przebieg niż u mężczyzn. W diagnostyce choroby wieńcowej wykorzystuje się wiele badań, zarówno czynnościowych, jak i obrazowych. W przypadku kobiet część z nich ma pewne ograniczenia, natomiast inne umożliwiają dokładne zlokalizowanie zwężonego naczynia. Na czym polega diagnostyka choroby wieńcowej u kobiet i jakie badania są w jej przebiegu wykonywane?

Choroba niedokrwienna serca u kobiet często ma mniej typowy przebieg niż u mężczyzn. W diagnostyce choroby wieńcowej wykorzystuje się wiele badań, zarówno czynnościowych, jak i obrazowych. W przypadku kobiet część z nich ma pewne ograniczenia, natomiast inne umożliwiają dokładne zlokalizowanie zwężonego naczynia. Na czym polega diagnostyka choroby wieńcowej u kobiet i jakie badania są w jej przebiegu wykonywane?

EKG jako podstawowe badanie w diagnostyce choroby wieńcowej 

Pierwszym w kolejności podstawowym badaniem wykonywanym u pacjentek z podejrzeniem choroby niedokrwiennej serca jest EKG. Pozwala ono wykryć wiele nieprawidłowości, w tym: 

  • zaburzenia rytmu serca,  
  • niedokrwienie mięśnia sercowego, 
  • zaburzenia przewodzenia.  

Choć nie ustanowiono odrębnych zasad interpretacji EKG zależnych od płci, to można dostrzec pewne różnice. Zauważono na przykład, że kobiety mają często wyższe tętno spoczynkowe niż mężczyźni. U części kobiet w zapisie EKG można wykryć także niespecyficzne odchylenia przypominające zmiany pojawiające się na skutek niedokrwienia mięśnia sercowego. Tymczasem mogą one wynikać m.in. z wahań poziomu estrogenów, zależnych od fazy cyklu miesiączkowego.

Wyniki badania EKG kobiety, która ma problemy z sercem

Zdrowe serce

Poza klasyczną elektrokardiografią w diagnostyce choroby niedokrwiennej serca zastosowanie znajduje także tzw. próba wysiłkowa. Podczas tego badania wykonuje się zapis EKG w czasie, gdy pacjent chodzi na ruchomej bieżni. Oprócz danych, które można uzyskać ze standardowego EKG, próba wysiłkowa dostarcza również informacji o odpowiedzi układu krążenia na wysiłek fizyczny – w tym o wzroście ciśnienia tętniczego oraz częstotliwości pracy serca. W czasie wykonywania tego badania może dojść do wyzwolenia objawów klinicznych choroby niedokrwiennej serca takich jak duszność oraz bóle o charakterze dławicowym, którym towarzyszy pojawienie się zmian w zapisie EKG charakterystycznych dla niedokrwienia.  

Szacuje się, że próba wysiłkowa na bieżni cechuje się mniejszą czułością i swoistością u kobiet niż u mężczyzn, co wynika najprawdopodobniej z gorszej tolerancji wysiłku fizycznego w przypadku kobiet oraz rzadszego występowania u nich istotnych zwężeń naczyń wieńcowych. U kobiet często występują także ograniczenia ruchomości stawów lub zmiany zwyrodnieniowe, uniemożliwiające wykonanie próby wysiłkowej na bieżni. W tym przypadku stosuje się obciążenie farmakologiczne dobutaminą, która indukuje podobne zmiany w organizmie, jak wysiłek fizyczny. 

Echokardiografia 

W przypadku gdy wynik EKG jest nieprawidłowy lub zachodzi konieczność pogłębienia diagnostyki, istnieje możliwość wykonania badania echokardiograficznego, będącego jednym z elementów diagnostyki obrazowej choroby niedokrwiennej serca. Badanie to umożliwia obrazowanie mięśnia sercowego oraz uwidocznienie miejsc o osłabionej kurczliwości, przy czym nie jest związane z narażeniem na promieniowanie rentgenowskie. Stosunkowo często wykonywanym badaniem jest ECHO z obciążeniem wysiłkiem lub dobutaminą.  

U kobiet, w porównaniu z wysiłkowym testem EKG, echokardiografia obciążeniowa jest bardziej czuła i specyficzna. Podczas tego badania, podobnie jak w EKG obciążeniowym, można wykryć zmiany niedokrwienne, ujawniające się przy zwiększonej pracy serca podczas wysiłku lub po podaniu dobutaminy. Szacuje się, że echokardiografia z obciążeniem dobutaminą pozwala wykryć chorobę wielonaczyniową z ponad 75% czułością i ponad 80% swoistością. ECHO może jednak zaniżać realne ryzyko wystąpienia choroby wieńcowej u kobiet, u których stopień zwężenia naczynia wieńcowego nie osiągnął poziomu krytycznego, przez co zdiagnozowane w trakcie badania zaburzenia perfuzji mogą być niewspółmierne do ryzyka wystąpienia OZW. 

Specjalistyczne badania obrazowe oraz techniki medycyny nuklearnej 

Angio-TK jest badaniem obrazowym, umożliwiającym wizualizację tętnic wieńcowych oraz innych naczyń krwionośnych. Bywa wykorzystywana w diagnostyce choroby niedokrwiennej serca u pacjentek z niejednoznacznym wynikiem badań obciążeniowych. Podobnych informacji dostarcza również badanie metodą rezonansu magnetycznego, a także metody medycyny nuklearnej – PET oraz SPECT. Badania z tej grupy są niezwykle dokładne i dostarczają wielu cennych informacji, m.in. na temat kurczliwości serca czy perfuzji mięśnia sercowego. U kobiet, z uwagi na trudności techniczne spowodowane np. pochłanianiem promieniowania przez gruczoły piersiowe lub tkankę tłuszczową, mogą okazać się one mniej czułe i swoiste niż u mężczyzn.  

U młodych kobiet przed menopauzą należy mieć na uwadze fakt, iż tomografia komputerowa oraz badania medycyny nuklearnej wiążą się z narażeniem na promieniowanie, co może niekorzystnie wpływać na płodność lub mieć szkodliwy wpływ na rozwijający się płód. Dlatego w tej grupie wiekowej zwykle wybiera się badania niewymagające użycia promieniowania, w tym echokardiografię lub CMR. 

Inwazyjna koronarografia 

Koronarografia jest badaniem, które znajduje zastosowanie u chorych z podejrzeniem choroby wieńcowej, u których leczenie farmakologiczne okazało się nieskuteczne i bóle dławicowe nadal się pojawiają. Podczas wykonywania tego badania można bowiem dokładnie uwidocznić miejsce zwężenia, które następnie może zostać poszerzone na drodze angioplastyki lub wszczepienia stentu. U kobiet wyniki koronarografii pokazują zwykle mniej rozległe zmiany miażdżycowe niż u mężczyzn. Wynika to najpewniej z tego, że u kobiet częściej rozpoznaje się chorobę mikronaczyniową, niemożliwą do zdiagnozowania podczas koronarografii. W tym wypadku konieczne bywa wykonanie specjalistycznych badań obrazowych, w tym rezonansu magnetycznego. 

Niejednokrotnie brak specyficznych, charakterystycznych dla choroby niedokrwiennej serca objawów powoduje konieczność szerokiej diagnostyki. Fakt, że dolegliwości wynikające z choroby wieńcowej u kobiet są często bardzo nietypowe, sprawia, że postawienie rozpoznania przysparza wielu problemów diagnostycznych i wymaga wykonania licznych badań dodatkowych. Dzięki obecnym metodom badań i wielu specjalistycznym narzędziom diagnostycznym możliwe jest postawienie trafnej diagnozy nawet w skomplikowanych i nietypowych przypadkach. 

Źródła:

  1. Noninvasive Assessment of Coronary Artery Disease in Women: What’s Next? Curr Cardiol Rep 2010;12:147-154; Lawrence M. Phillips, Jennifer H. Mieres 
  2. Choroba wieńcowa u kobiet; Marek Kośmicki; Borgis – Postępy Nauk Medycznych 1/2002, s. 67-81 
  3. Nieinwazyjna diagnostyka choroby niedokrwiennej serca — którą opcję diagnostyczną wybrać?; Gabriela Parol, Małgorzata Kobylecka, Leopold Bakoń 
  4. Park SM, Merz CN. Women and Ischemic Heart Disease: Recognition, Diagnosis and Management. Korean Circ J. 2016;46(4):433-442  

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Ujemne Rh u kobiety w ciąży

Ujemny czynnik Rh u matki powoduje, że jej organizm uznaje taki czynnik jako obcy, a jej układ odpornościowy będzie atakował…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Czy to może być zapalenie pęcherza?

Podejrzenie zapalenia pęcherza można wysnuć na podstawie towarzyszących mu często objawów. Są to: ból przy oddawaniu moczu, ból w okolicy…

Zobacz więcej

Poradnik Gemini Autor

Poradnik Gemini

Czy opryszczkę można wyleczyć?

Niestety wirus opryszczki pozostaje w organizmie przez całe życie. Objawy nawracają i są przerywane okresem latencji, czyli utajenia. Wirus HSV…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Jakie badania wykonać przy podejrzeniu celiakii?

Powinna Pani rozpocząć od wizyty u lekarza rodzinnego. Jeśli istnieje podejrzenie celiakii, konieczne będzie skierowanie do poradni gastroenterologicznej. Najczęściej diagnostyka…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Norma stężenia testosteronu we krwi u dorosłych

Stężenie testosteronu zmienia się dynamicznie. U mężczyzn granice norm to 270-1070 ng/dL ze średnim poziomem ok. 700ng/dL. U kobiet stężenia są zdecydowanie…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Ciąża a grupa krwi

Różne grupy krwi rodziców dziecka mogą skutkować konfliktem serologicznym między matką a płodem. W celu zapobiegnięcia takiej sytuacji sprawdza się…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Normy PSA we krwi

Uznaje się, że:  stężenie 0-2,5ng/ml to bezpieczny poziom, 2,6-4,0 ng/ml to poziom bezpieczny dla większości mężczyzn, jednak należy porozmawiać z…

Zobacz więcej

Natika Karolak Autor

Natika Karolak

mgr farm.

Suplementacja witaminy D w ciąży

Jak najbardziej, suplementacja witaminą D u kobiet w ciąży, jak i matek karmiących piersią jest bardzo ważna. Ilość witaminy D…

Zobacz więcej

Dołącz do wspólnej dyskusji
Czytaj także
10 listopada 2020 mgr farm. Marta Grabowska
10 listopada 2020 mgr farm. Natika Karolak
06 listopada 2020 mgr farm. Monika Cichocka
27 października 2020 mgr farm. Magdalena Fuszara
19 października 2020 lek. Patrycja Królikiewicz-Kurek
01 października 2020 lek. Małgorzata Czerniak
01 października 2020 lek. Małgorzata Czerniak
30 września 2020 mgr farm. Monika Cichocka
Zobacz więcej
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)