11
02 października 2020

Choroby gardła – które z nich są najczęstsze?

Ból i choroby gardła są jednymi z najczęstszych dolegliwości, na które uskarżają się pacjenci  w okresie jesienno-zimowym. Nieprzyjemne drapanie, chrypka, uczucie „kluski” w gardle to tylko niektóre objawy opisywane lekarzowi. Jakie wyróżniamy choroby gardła i co warto wiedzieć na ich temat?

Budowa gardła 

Gardło jest dość osobliwym elementem naszego ciała. Nie jest to osobny narząd pełniący konkretną funkcję. Łączy ze sobą jamę ustną, jamę nosową, krtań i przełyk. Można powiedzieć, że jest swoistym łącznikiem pomiędzy drogą pokarmową a oddechową. Ma nieregularny kształt, a wyścielony jest mięśniami, włóknami i śluzówką. Wyróżnia się kilka części gardła tj.  

  • część górną (nosową) – obejmuje obszar od podstawy czaszki do podniebienia miękkiego (zakończonego języczkiem); część nosowa gardła zawiera w sobie, jak sama nazwa wskazuje, nozdrza (tylne), które łączą ze sobą jamę nosową z jamą gardła, migdałek gardłowy oraz ujście trąbki słuchowej Eustachiusza; 
  • część środkową (ustną) – znajduje się między podniebieniem miękkim a górną częścią nagłośni (jest ona częścią krtani i zamyka wejście do niej podczas przełykania pokarmu, dzięki czemu się nie krztusimy); za część środkową gardła uważa się łuki podniebienne, podstawę języka, dolną część podniebienia miękkiego, a także zewnętrzną część nagłośni; 
  • część dolną (krtaniową) – obejmuje obszar od zewnętrznej części nagłośni do dolnej krawędzi chrząstki pierścieniowatej, będącej częścią krtani (łączy ona gardło zarówno z przełykiem, jak i z krtanią). 

Gardło unerwione jest zarówno czuciowo, jak i ruchowo, a to wszystko zawdzięcza nerwom czaszkowym. 

Gardło – jakie pełni funkcje? 

Jak już wspomniano wyżej, gardło łączy ze sobą drogi oddechowe i pokarmowe. Dzięki niemu pokarm przedostaje się w głąb przełyku aż do żołądka. Ponadto umożliwia nam swobodne oddychanie. To właśnie przez gardło przepływa strumień powietrza zarówno podczas wdechu, jak i wydechu. Warto również przypomnieć, że gardło ma swój udział w tworzeniu mowy. Jest swoistym rezonatorem, który podczas mówienia nadaje naszemu głosowi odpowiednią barwę i wzmacnia go. Prawidłowo pracujące gardło zapobiega wydostawaniu się powietrza przez nos podczas mówienia. Niezwykle istotną funkcją gardła jest funkcja obronna. I nie chodzi tu o naszą odporność (o tym powiemy za chwilę) –  mowa tu o odruchu wymiotnym i kaszlowym. Jeśli zaś chodzi o odporność, gardło zawiera w sobie system chłonny, a więc bierze aktywny udział w obronie naszego organizmu przed chorobami, wirusami itd.  

Choroby gardła 

Choroby gardła mogą dotyczyć każdego piętra gardła, tj. części nosowej, ustnej lub krtaniowej.  

Chorób gardła może być wiele, ale do najczęściej występujących zalicza się: 

  • zapalenie gardła
  • ostre zapalenie gardła
  • ostre przewlekłe zapalenie gardła – wirusowe (70-90%) i bakteryjne (10-30%), 
  • anginę (ostre zapalenie błony śluzowej gardła i migdałków podniebiennych). 

Rzadziej diagnozuje się: 

  • polipy, 
  • guzki głosowe, 
  • ziarniaki, 
  • nowotwory. 

W tym artykule skupimy się na chorobach gardła występujących najczęściej, tj. na ostrych i przewlekłych zapaleniach gardła.  

Zapalenie gardła 

Jest ono najczęściej spowodowane infekcjami wirusowymi i bakteryjnymi (paciorkowce), rzadziej grzybiczymi. Do głównych objawów zalicza się: 

  • silny ból gardła, 
  • trudności (bolesność) w przełykaniu pokarmów i płynów, 
  • rzadziej suchy kaszel.  

Zapalenie gardła jest chorobą zakaźną. Możemy się nim zarazić drogą kropelkową lub bezpośrednią, np. przez pocałunki. Zdarzają się sytuacje, gdy zapalenie gardła wcale nie ma swojego źródła w wirusach, bakteriach czy grzybach, a odpowiedzialne są za nie np. używki w postaci alkoholu czy papierosów lub nietypowe bakterie, np. chlamydie, mykoplazmy itd. Nieprawidłowa dieta może być przyczyną refluksu drażniącego ściany gardła i powodującego dyskomfort.  

W zależności od przyczyny choroby objawy są różne. W przypadku wirusowego zapalenia gardła objawem jest przede wszystkim przekrwiona i zaczerwieniona błona śluzowa gardła wraz z powiększonymi, przekrwionymi migdałkami. Jeżeli przyczyną choroby są bakterie, błona śluzowa gardła ma kolor ciemnoczerwony, a na jej powierzchni może pojawić się jasny nalot.  

Oba przypadki zapalenia gardła wymagają leczenia. O ile w przypadku wirusowego zapalenia gardła stosuje się głównie leki przeciwbólowe i przeciwzapalne, o tyle przy zapaleniu bakteryjnym konieczny jest już antybiotyk. Leczenie trwa zazwyczaj około tygodnia. Jeśli leczenie nie przynosi oczekiwanych efektów, a objawy nadal się utrzymują, prawdopodobnie zapalenie gardła przeszło w przewlekłe zapalenie gardła

Przewlekłe zapalenie gardła 

Jest to nie tylko przedłużający się stan chorobowy. Wyróżnia się kilka stopni przewlekłego zapalenia gardła: 

  • proste – charakterystycznym objawem jest stałe uczucie przeszkody w gardle, którą chory próbuje odkrztusić lub przełknąć;  
  • przerostowe – błona śluzowa pokrywająca ścianę gardła jest wyraźnie powiększona i przekrwiona, widoczne są także grudki chłonne; pacjent odczuwa przeszkodę w gardle, którą próbuje odkrztusić; 
  • zanikowe – dotyka zazwyczaj osób starszych i nierzadko może mieć związek z poważnymi chorobami gardła, np. nowotworami; cechę szczególną stanowi zróżnicowany wygląd błony śluzowej gardła – od bladoróżowego do ciemnoczerwonego; objawy zanikowego zapalenie gardła nasilają się szczególnie latem, gdy jest gorąco i sucho. 

Leczenie przewlekłego zapalenia gardła w dużej mierze zależy od jego postaci (prostej, przerostowej, zanikowej). Najczęściej leczenie skupia się na silnym nawilżeniu śluzówki gardła, a także stosowaniu preparatów pobudzających tworzenie wydzieliny w błonie śluzowej (np. przy pomocy jodyny). Zdarzają się przypadki, w których jedynym sposobem na pozbycie się problemów z gardłem jest zmiana wykonywanego zawodu. 

Angina  

Angina, czyli ostre zapalenie błony śluzowej gardła i migdałków podniebiennych, podobnie jak inne choroby może być wywołana przez bakterie, wirusy i grzyby. Pierwsze objawy są podobne do przeziębienia:  

  • katar,  
  • ból gardła,  
  • podwyższona temperatura, 
  • bóle mięśni, 
  • ogólne zmęczenie.  

Warto zaznaczyć, że angina jest chorobą zakaźną i zazwyczaj wymagającą leczenia antybiotykiem (w zależności od przyczyny). Dlatego tak ważne jest szybka konsultacja z lekarzem i rozpoczęcie leczenia.  

Choroby gardła to szczególny temat w medycynie, chociażby dlatego, że każdy z nas przynajmniej raz na jakiś czas skarży się na dolegliwości związane z gardłem. Warto wiedzieć więcej na ich temat, aby móc szybko reagować.  

Źródła: 

  • H. Behrbohm, O. Kaschke, T. Nawka, A. Swift, Choroby ucha, nosa i gardła,  wyd. Urban & Partner, 2011. 
  • B. Latkowski, Otorynolaryngologia, Podręcznik dla studentów i specjalizujących się lekarzy, wyd. I, PZWL Wydawnictwo Lekarskie, 2019, Warszawa. 

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Przeterminowane leki – czy można je bezpiecznie przyjąć?

Producenci leków określają termin ważności leku jako czas, w którym dany preparat wykazuje 100% skuteczności oraz bezpieczeństwo stosowania. Po upływie…

Zobacz więcej

Czy można łączyć baklofen z ibuprofenem?

Ibuprofenu nie można łączyć z baklofenem, leki te wchodzą w interakcję ze sobą. Ibuprofen może opóźnić wydalanie baklofenu (szczególnie u…

Zobacz więcej

Dna moczanowa a problemy ze stopami

Przede wszystkim należy skonsultować się z reumatologiem. Być może trzeba zmienić dawkę  allopurynol lub dołączyć dodatkowy preparat. Pomocna może okazać…

Zobacz więcej

Jakie leki przeciwbólowe na półpasiec?

Choroba zwana półpaścem często niesie ze sobą bardzo silne bóle. Można zastosować jakiekolwiek leki przeciwbólowe dostępne bez recepty, jednak nie…

Zobacz więcej

Czy można łączyć paracetamol z ibuprofenem?

Ibuprofen oraz paracetamol mogą być stosowane razem, również w przeziębieniu. Należy jednak pamiętać,  żeby nie przekraczać maksymalnych dawek dobowych tj. 4…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz
Czytaj także
22 września 2021 mgr farm. Marta Grabowska
22 czerwca 2021 mgr Ewa Cieślik
22 czerwca 2021 mgr Krzysztof Sumiński
08 czerwca 2021 mgr farm. Dawid Wardecki
07 czerwca 2021 mgr farm. Dawid Wardecki
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)