10
02 grudnia 2020

Co to są psychobiotyki?

Mikrobiota człowieka jest odpowiedzialna za odpowiednie funkcjonowanie układu pokarmowego oraz odpornościowego. Najnowsze badania z okresu ostatnich 10 lat wskazują, że flora bakteryjna jelit wpływa także na funkcjonowanie układu nerwowego. Nazywa się to działaniem na oś mózgowo-jelitową.

Mikrobiota to termin określający występowanie wszystkich mikroorganizmów w danym środowisku. Człowiek posiada mikrobiotę jelitową, która według ostatnich badań bierze udział także w funkcjonowaniu ośrodkowego układu nerwowego. To połączenie nosi nazwę osi mózgowo-jelitowej. Światło jelita od reszty organizmu oddziela tak zwana bariera jelitowa, na którą mają wpływ sygnały docierające z mózgu oraz z wnętrza jelit. Na integralność bariery jelitowej ma wpływ: 

  • stres,  
  • nadmierna ilość kortyzolu we krwi, 
  • dysbioza, czyli zaburzenia w składzie mikrobioty jelit.  

Badania udowadniają, że przewlekły stan zapalny i nieprawidłowe funkcjonowanie bariery jelitowej mają wpływ na powstawanie chorób układu nerwowego, takich jak depresja, lęki czy zaburzenie równowagi emocjonalnej.  

Mózg oraz jelita są stale ze sobą w kontakcie dzięki osi mózgowo-jelitowej. Połączenie to odpowiada za kontrolę perystaltyki jelit oraz ukrwienie tego narządu. „Wiadomość” jest przekazywana z mózgu do jelit, jednakże badania dowodzą, że informacje są przesyłane także w odwrotnym kierunku – z jelit do mózgu. Komunikaty docierają do miejsc w mózgu odpowiedzialnych za emocje, świadomość, pamięć i motywację. Są one przekazywane drogą neuronalną, immunologiczną, metaboliczną oraz humoralną, czyli za pośrednictwem neuroprzekaźników. Neuroprzekaźniki produkowane przez mikrobiotę jelitową są przekazywane do mózgu głównie za pomocą nerwu błędnego.  

Długotrwałe zaburzenia związane z funkcjonowaniem bariery jelitowej mają wpływ na powstawanie zaburzeń psychicznych.  

Dysbioza jest jedną z przyczyn przerwania integralności bariery jelitowej.  

Dysbioza powstaje poprzez: 

  • nieprawidłową dietę (wysokotłuszczową, wysokowęglowodanową),  
  • spożywanie nadmiernych ilości antybiotyków, leków NLPZ, IPP, 
  • nadmierny wysiłek fizyczny,  
  • wysokie stężenie kortyzolu we krwi, 
  • przewlekły stres.  

Probiotyki a samopoczucie 

Dysbiozę leczy się poprzez stosowanie probiotyków, czyli żywych kultur bakterii dostarczanych do organizmu. Badacz JF Cryan zaobserwował w swoich badaniach, że niektóre szczepy bakterii wpływają pozytywnie na oś mózgowo-jelitową oraz odbudowują integralność bariery jelitowej. Nazwał te szczepy psychobiotykami. Jego badania wykazały, że psychobiotyki oddziałują na nerw błędny i receptory GABA, które odpowiadają za patogenezę zaburzeń lękowo-depresyjnych oraz działają obniżająco na stężenie kortyzolu we krwi.  

Lactobacillus i bifidobacterium 

Psychobiotykami określa się szczepy bakterii: 

  • Lactobacillus hevelticus, 
  • Bifidobacterium longum, 
  • Bifidobacterium infantis, 
  • Lactobacillus reuteri, 
  • Lactobacillus acidophillus, 
  • Lactobacillus rhamnosus. 

Przeprowadzone badania jednoznacznie wskazują na związek mikrobioty jelitowej z odpowiednim rozwojem układu nerwowego, stężeniem kortyzolu we krwi, procesami zapamiętywania oraz interakcjami społecznymi.  

Zaburzenia w składzie mikrobioty jelitowej mogą być przyczyną: 

  • Zaburzeń ze spektrum autystycznego – mikrobiota dzieci z autyzmem zawiera mniej bakterii Bifidobacterium oraz więcej Lactobacillus i Clostridium niż u dzieci bez tego zaburzenia. W jelitach dzieci z autyzmem znajduje się także więcej grzybów z rodzaju Candida, co niekorzystnie wpływa na funkcjonowanie mózgu. Przyczyną tej dysbiozy może być nieprawidłowa dieta ciężarnej, cesarskie cięcie i przyjmowanie antybiotyków w trakcie ciąży oraz przez nowo narodzone dziecko. Karmienie piersią w pierwszych miesiącach życia zazwyczaj wyrównuje mikrobiotę dziecka.  
  • Zwiększonej podatności na powstanie zaburzenia ADHD, występowania zaburzeń obsesyjno-kompulsywnych, podatności na sytuacje stresowe i pojawienia się trudnych do opanowania napadów paniki – przyczyną może być przewlekłe stosowanie antybiotyków, które niszczą mikrobiotę jelit, a co za tym idzie – zwiększają przepuszczalność bariery jelitowej i zwiększają stan zapalny w jelicie. Podawanie psychobiotyków obniża poziom kortyzolu, wykazują one także działanie przeciwlękowe. Odpowiednia dieta wzmacnia barierę jelitową i przywraca równowagę w mikrobiocie.  
  • Powstawania chorób (depresji i choroby afektywnej dwubiegunowej) – zmiany mikrobioty są wyraźnie widoczne również u osób cierpiących na te dwie choroby o podłożu psychicznym. Przewlekły stan zapalny wywoływany nieprawidłowym składem mikrobioty jest jedną z przyczyn powstawania depresji.  

Mikrobiota osób cierpiących na powyższe zaburzenia znacząco różni się od mikrobioty osób zdrowych. Jednym z działań profilaktycznych przed powstawaniem owych zaburzeń jest stosowanie odpowiedniej diety, która dostarczy do organizmu bakterie z grupy psychobiotyków. W niedługim czasie stosowanie psychobiotyków może stać się metodą uzupełniającą leczenie schorzeń natury psychicznej.  

Źródła: 

  1. Psychobiotyki w rekomendacji farmaceuty, Aptekarz Polski 2018, dr n. farm Natasza Staniak, 
  2. Zdrowie psychiczne, droga do nowych metod leczenia, Biocodex Microbiota Institute.

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Jak odróżnić muchomora sromotnikowego od kani?

Muchomor sromotnikowy odpowiada za najczęstsze zatrucia grzybami w Polsce. Jest to bardzo niebezpieczny grzyb, który tak jak Pani wspomniała, może…

Zobacz więcej

Szczepionka na koronawirusa dla dzieci

Szczepionki dostępne na polskim rynku przeznaczone dla dzieci od 12 roku życia oraz dorosłych to Pfizer BioNTech. Dla osób powyżej…

Zobacz więcej

Jakie produkty są naturalnymi probiotykami?

Najpopularniejsze naturalne probiotyki to kiszonki, a przede wszystkim:  kapusta kiszona i sok z kiszonej kapusty (bogate również w witaminę C),…

Zobacz więcej

Ile witaminy D3 dla niemowlaka od 6. miesiąca?

Według najnowszych wytycznych z 2018 r. dawka witaminy D3 dla dziecka, jaką należy podać od 6 miesiąca życia do 1…

Zobacz więcej

Probiotyk dla dorosłego i nastolatka

Dla dorosłego i nastolatka najczęściej wystarczy ten sam preparat. Kierując się wyborem, musimy zwracać uwagę przede wszystkim na liczbę bakterii…

Zobacz więcej

Probiotyki dla niemowląt i małych dzieci

Kropelki probiotyczne dla niemowląt są całkowicie bezpieczne dla małych dzieci, nie wpływają w żadnym stopniu na układ nerwowy. Bakterie probiotyczne…

Zobacz więcej

Czy dziecko chore na astmę może przyjmować aspirynę?

Aspiryna (kwas acetylosalicylowy) jest najstarszym, stosowanym po dzień dzisiejszy środkiem przeciwzapalnym, przeciwbólowym i przeciwgorączkowym. Aspiryna nie powinna być jednak w…

Zobacz więcej

Dzienna dawka witaminy C dla dziecka

Witamina C, czyli kwas askorbinowy to związek, który powinien być dostarczany naszemu organizmowi każdego dnia. Doskonałym preparatem z witaminą C…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz
Czytaj także
10 września 2021 mgr farm. Dawid Wardecki
10 września 2021 mgr farm. Dawid Wardecki
06 września 2021 mgr Ewelina Pietrzak
06 września 2021 mgr farm. Marta Grabowska
31 sierpnia 2021 mgr inż. Ewa Gwóźdź
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)