29
27 listopada 2020

Czy grozi nam zakażenie pałeczką ropy błękitnej?

Otaczające nas środowisko i jego elementy, zarówno nieożywione, jak i ożywione, mogą stanowić dla nas zagrożenie. Bakterie bytujące w glebie, wodzie, na skórze zwierząt, a nawet w naszym organizmie w wyjątkowych przypadkach mogą być dla nas szczególnie niebezpieczne. Czy należy do nich pałeczka Pseudomonas aeruginosa? 

Czym jest pałeczka ropy błękitnej? 

Pałeczka ropy błękitnej (łac. Pseudomonas aeruginosa) należy do bakterii tlenowych Gram-ujemnych (może także rozwijać się w warunkach beztlenowych) o szerokiej tolerancji warunków, w jakich bytuje. Występuje np. w glebie, wodzie, a nawet na skórze i w przewodzie pokarmowym ludzi i zwierząt. Ma zdolność do produkowania barwników, np. piocyjaniny (niebieskozielony barwnik – stąd nazwa bakterii), fluoresceiny, piorubiny oraz melaniny. Oprócz barwników produkuje także niebezpieczne toksyny i enzymy, które ułatwiają jej kolonizowanie i niszczenie komórek zainfekowanego organizmu.  

Pałeczka ropy błękitnej – czynniki ryzyka zakażenia 

Pseudomonas aeruginosa jest drobnoustrojem oportunistycznym – wywołuje zakażenie w momencie obniżenia odporności organizmu gospodarza. Rzadko stanowi zagrożenie dla osób zdrowych.  

Przez tę właściwość pałeczka ropy błękitnej jest uważana za jeden z najniebezpieczniejszych czynników etiologicznych zakażeń wewnątrzszpitalnych.  

Z reguły jej obecność stwierdza się u pacjentów, którzy przebywali w szpitalu ponad tydzień. W skrajnych przypadkach może wywoływać zakażenia śmiertelne. Na zakażenie szczególnie narażone są osoby, u których występują:  

  • mukowiscydoza,  
  • choroby hematologiczne,  
  • obniżona odporność (osoby po transplantacji, chorujące na AIDS),  
  • rozległe oparzenia,  
  • nowotwory,  
  • cukrzyca,  
  • narkomania.  

U osób, które wymagają cewnikowania bądź sztucznej wentylacji, ryzyko zakażenia Pseudomonas aeruginosa jest również bardzo wysokie.  

Jak rozwija się pałeczka ropy błękitnej? 

Rozwój pałeczki ropy błękitnej można scharakteryzować w następujący sposób:  

  • przytwierdzenie i kolonizacja – pierwszym etapem jest przytwierdzenie się bakterii do komórek gospodarza, co jest możliwe dzięki obecności fimbrii. Ułatwiają one bakterii „przyczepienie się” do komórek nabłonka dróg oddechowych. Uszkodzenie tkanek gospodarza (np. za pomocą proteaz) ułatwia bakterii kolonizację i tworzenie biofilmu.  
  • inwazja – następnie dochodzi do miejscowego zakażenia. Pałeczki ropy błękitnej produkują szereg enzymów i białek: proteazy, elastazy, hemolizynę i cytotoksynę, które niszczą komórki i zaburzają proces odpowiedzi immunologicznej gospodarza.  
  • ogólne zakażenie – w kolejnym etapie bakterie rozsiewają się po całym organizmie za pomocą układu krwionośnego i krwi jako nośnika. W skrajnych przypadkach może dochodzić do rozwoju sepsy.  

Pałeczka ropy błękitnej – objawy zakażenia 

W zależności od układu/części ciała, jaka ulega zakażeniu, objawy mogą być zróżnicowane. Zakażeniu układu oddechowego mogą towarzyszyć: 

  • zapalenie płuc,  
  • gorączka,  
  • duszność,  
  • kaszel,  
  • dreszcze, 
  • odkrztuszanie wydzieliny,  
  • świsty w klatce piersiowej,  
  • ogólne osłabienie.  

Pseudomonas aeruginosa może także powodować: 

  • zapalenie opon mózgowych,  
  • zakażenie ucha wewnętrznego (ostry ból i wydzielina z ucha),  
  • zakażenia przewodu pokarmowego (biegunka, ból głowy, gorączka), 
  • zakażenie układu moczowego,  
  • zakażenie ran z niebieskozieloną wydzieliną o słodkawym, jaśminowym zapachu, 
  • stany zapalne oka (szczególnie u osób noszących soczewki kontaktowe). 

Jeśli zauważymy u siebie powyższe objawy, należy niezwłocznie zgłosić się do lekarza. Rozpoznanie obecności Pseudomonas aeruginosa następuje przez wykonanie posiewu mikrobiologicznego

Zakażenie pałeczką ropy błękitnej – leczenie 

Leczenie zakażenia pałeczką ropy błękitnej jest niezwykle trudne. Bakteria ta jest oporna na większość antybiotyków oraz ma zdolność do nabywania oporności na nowe antybiotyki. W leczeniu stosuje się zazwyczaj dwa skojarzone ze sobą antybiotyki. Wcześniej jednak powinno się wykonać antybiogram, który wykaże wrażliwość bakterii na daną grupę antybiotyków. W ciężkich przypadkach, w zależności od zainfekowanego obszaru, istnieje możliwość leczenia chirurgicznego.  

Przeczytaj również: 
Co to jest antybiogram?

Całkowite wyleczenie zakażenia jest możliwe.  

Jednak na zakażenia szczególnie narażone są osoby z rozległymi oparzeniami, sepsą czy zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych, co może w tych przypadkach prowadzić do zgonu.  

Obecnie na rynku jest dostępna szczepionka przeciwko zakażeniu pałeczką ropy błękitnej. Zawiera ona zabite bakterie Pseudomonas aeruginosa, przez co prowokuje organizm gospodarza do wytworzenia przeciwciał przeciwko tej bakterii.  

Zastosowanie tej szczepionki jest wskazane u osób z osłabioną odpornością, rozległymi ranami czy sepsą.  

Zapobieganie zakażeniu polega na prawidłowej higienie (np. mycie rąk) oraz stosowaniu środków odkażających (w przypadku zranień).  

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Szczepienie przeciwko COVID-19 a przeciwko grypie – które najpierw?

Rekomendacje Zespołu Ekspertów, bazujące na wytycznych kilku krajów europejskich i Stanów Zjednoczonych, dopuszczają jednoczesne szczepienie przeciwko grypie i COVID-19. Warunkiem…

Zobacz więcej

Darmowe szczepienie przeciw grypie – kogo dotyczy?

Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia w sprawie metody zapobiegania grypie w sezonie 2021/2022 bezpłatne szczepienia przysługują: osobom zatrudnionym w podmiocie…

Zobacz więcej

Dawka szczepionki przypominająca a dodatkowa – jaka jest różnica?

  Dawka przypominająca rekomendowana jest u osób powyżej 50. roku życia oraz pracowników ochrony zdrowia, którzy mają bezpośredni kontakt z…

Zobacz więcej

Przeterminowane leki – czy można je bezpiecznie przyjąć?

Producenci leków określają termin ważności leku jako czas, w którym dany preparat wykazuje 100% skuteczności oraz bezpieczeństwo stosowania. Po upływie…

Zobacz więcej

Test antygenowy – czy warto go wykonać po kontakcie z osobą z objawami COVID-19?

Wskazane przez Pana objawy u osoby z poczekalni mogą, ale nie muszą wskazywać na jej zakażenie wirusem SARS-CoV-2. Ponadto został…

Zobacz więcej

Jak odróżnić muchomora sromotnikowego od kani?

Muchomor sromotnikowy odpowiada za najczęstsze zatrucia grzybami w Polsce. Jest to bardzo niebezpieczny grzyb, który tak jak Pani wspomniała, może…

Zobacz więcej

Szczepienie na COVID-19 dostępne dla wszystkich

W ramach Narodowego Programu Szczepień do 10 maja 2021 wszyscy Polacy powyżej 18 roku życia powinni mieć wystawione e-skierowania, które…

Zobacz więcej

Niewykorzystana szczepionka a kolejność według Programu Szczepień

We wtorek 21 kwietnia 2021 roku została opublikowana aktualizacja rozporządzenia, które określa nakazy, zakazy i ograniczenia związane z występowaniem stanu…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz

Czytaj także
31 maja 2021 mgr farm. Katarzyna Szkaradek
29 stycznia 2021 mgr Mateusz Durbas
26 stycznia 2021 mgr farm. Sylwia Kulikowska-Figiel
26 stycznia 2021 mgr farm. Iwona Zyznowska
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)