15
11 lutego 2019

Czy papierosy wpływają na działanie leków?

Nie od dziś wiadomo, że papierosy są szkodliwe dla zdrowia. Ich dym również zawiera niebezpieczne związki, które narażają osoby przebywające w gronie palaczy. Czy związki chemiczne znajdujące się w papierosach i ich dymie mają jakikolwiek wpływ na metabolizm i działanie leków?

Dym papierosowy a działanie leków

W skład dymu tytoniowego wchodzą tysiące różnych związków (ponad 4000), z czego ok. 40 z nich wykazuje działanie rakotwórcze. Między innymi są to: benzopiren, piren, uretan, dibenzoakrydyna, kadm, arsen, polon. Szczególną reakcję na działanie leków wykazuje benzopiren i benzoantracen, które należą do wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych (WWA). Obok nich można wymienić tlenek węgla, nikotynę czy metale ciężkie. Zatem związki zawarte w dymie papierosowym mają wpływ na działanie leków.

Szacuje się, iż ok. 70% palaczy zażywa leki. Aby lek osiągnął pełnię swego działania w organizmie, powinien ulec pewnym reakcjom. Po pierwsze musi się wchłonąć. U palaczy zaobserwowano zmniejszenie ilości wchłanianego leku podawanego drogą wziewną lub doustną. Powodem tego są zmiany w budowie błon śluzowych i naczyń krwionośnych, przez które wchłaniają się leki. Innym powodem może być zmniejszenie wrażliwości tkanek na podawane substancje lecznicze.

Leki, które ulegną wchłonięciu, muszą zostać zmetabolizowane przez wątrobę. Polega to na reakcji enzymatycznej przeprowadzanej przez tzw. cytochromy. Jednym z nich, który przeprowadza wiele typów reakcji chemicznych, jest cytochrom P450. W momencie, kiedy w organizmie są obecne WWA, cytochrom ulega indukcji – jego działanie jest znacznie przyspieszone. Co za tym idzie lek, który jest metabolizowany, szybciej ulegnie „rozłożeniu” lub jego metabolizm zostanie zahamowany. Efektem tego jest zazwyczaj konieczność podawania pacjentowi wyższych lub większej ilości dawek. W przypadku, kiedy metabolity danego leku (po przejściu przez cytochrom P450) są znacznie aktywniejsze od jego pierwotnej formy – zmniejsza się dawki. Stwierdzono zależności wiążące indukcję danych cytochromów od ilości wypalanych dziennie papierosów. Do zwolnienia metabolizmu zachodzi w obecności metali ciężkich (np. kadmu) czy tlenku węgla. Skutkuje to dłuższym czasem przebywania leku w ustroju i może mieć niebezpieczne skutki w postaci nasilonych działań niepożądanych danego leku. Mechanizm ten zachodzi stosunkowo rzadko w porównaniu do indukcji metabolizmu przez WWA.

Kolejnym etapem wędrówki leku w organizmie jest jego eliminacja – kierowanie zmetabolizowanych produktów do wydalenia. Tutaj także wykazano wpływ związków zawartych w dymie papierosowym na tempo eliminacji. Udowodniono, iż u palaczy metabolity reakcji mogą być szybciej usuwane przez nerki, co doprowadza do szybszego spadku stężenia leku we krwi.

Wpływ nikotyny na działanie leków

Opisane powyżej interakcje dotyczyły głównie obecnych w dymie tytoniowym WWA, metali ciężkich czy tlenku węgla. Jak wiemy, jednym ze składników papierosów jest nikotyna, która również wpływa na działanie leków. W przypadku wybranych substancji leczniczych może ona powodować:

  • zmniejszenie działania leków przeciwpsychotycznych,
  • zaognienie stanu zapalnego,
  • zmniejszenie działań niepożądanych leków przeciwdepresyjnych,
  • zwiększenie ryzyka zakrzepicy, zatoru płucnego, zawału u kobiet przyjmujących antykoncepcję hormonalną,
  • zmniejszenie działania insuliny na tkanki i wchłaniania jej spod skóry,
  • zmniejszenie skuteczności leków podawanych w nadciśnieniu,
  • zmniejszenie skuteczności leków przeciwzakrzepowych (podawanych np. po operacjach, w zakrzepicy),
  • zwiększenie dawki leków przeciwarytmicznych,
  • zmniejszenie skuteczności leków przeciwnowotworowych.

Powyższe interakcje są niezwykle ważne u pacjentów, którzy przyjmują leki i jednocześnie palą papierosy. Osoby te są zobligowane do powiedzenia o tym lekarzowi, gdyż  pozwoli to dopasować mu odpowiednią dawkę leku lub skłoni pacjenta do zaprzestania palenia w celu uzyskania dobrych efektów farmakoterapii.

Nagłe odstawienie palenia podczas przyjmowania danego leku także może wpłynąć na przebieg farmakoterapii. Pacjent, który zaprzestał palenia, musi poinformować o tym lekarza. Po odstawieniu palenia i równoczesnej podaży leku może dojść do nagłego zwiększenia stężenia leku i niebezpiecznych skutków ubocznych.

Palenie i dym tytoniowy ma ogromny wpływ na przyjmowanie leków. Najlepszym rozwiązaniem jest zaprzestanie palenia, co pozytywnie wpłynie nie tylko na działanie przyjmowanych leków, ale także na cały organizm.

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Szczepienie przeciwko COVID-19 a przeciwko grypie – które najpierw?

Rekomendacje Zespołu Ekspertów, bazujące na wytycznych kilku krajów europejskich i Stanów Zjednoczonych, dopuszczają jednoczesne szczepienie przeciwko grypie i COVID-19. Warunkiem…

Zobacz więcej

Darmowe szczepienie przeciw grypie – kogo dotyczy?

Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia w sprawie metody zapobiegania grypie w sezonie 2021/2022 bezpłatne szczepienia przysługują: osobom zatrudnionym w podmiocie…

Zobacz więcej

Dawka szczepionki przypominająca a dodatkowa – jaka jest różnica?

  Dawka przypominająca rekomendowana jest u osób powyżej 50. roku życia oraz pracowników ochrony zdrowia, którzy mają bezpośredni kontakt z…

Zobacz więcej

Przeterminowane leki – czy można je bezpiecznie przyjąć?

Producenci leków określają termin ważności leku jako czas, w którym dany preparat wykazuje 100% skuteczności oraz bezpieczeństwo stosowania. Po upływie…

Zobacz więcej

Test antygenowy – czy warto go wykonać po kontakcie z osobą z objawami COVID-19?

Wskazane przez Pana objawy u osoby z poczekalni mogą, ale nie muszą wskazywać na jej zakażenie wirusem SARS-CoV-2. Ponadto został…

Zobacz więcej

Jak odróżnić muchomora sromotnikowego od kani?

Muchomor sromotnikowy odpowiada za najczęstsze zatrucia grzybami w Polsce. Jest to bardzo niebezpieczny grzyb, który tak jak Pani wspomniała, może…

Zobacz więcej

Szczepienie na COVID-19 dostępne dla wszystkich

W ramach Narodowego Programu Szczepień do 10 maja 2021 wszyscy Polacy powyżej 18 roku życia powinni mieć wystawione e-skierowania, które…

Zobacz więcej

Niewykorzystana szczepionka a kolejność według Programu Szczepień

We wtorek 21 kwietnia 2021 roku została opublikowana aktualizacja rozporządzenia, które określa nakazy, zakazy i ograniczenia związane z występowaniem stanu…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz

Czytaj także
01 kwietnia 2021 mgr Natalia Adamczuk
30 marca 2021 mgr farm. Magdalena Stalmirska
11 stycznia 2021 dr Magdalena Cedzyńska
06 listopada 2020 mgr Anna Dulska
21 października 2020 mgr Beata Ossowska
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)