19
20 listopada 2020

Depresja – czego nie mówić osobie, która na nią choruje?

Wiele osób błędnie uważa, że depresja jest stanem zwykłego smutku lub chwilowej niedyspozycji psychicznej. Osoby, których dotyka, niemal każdego dnia zmagają się ze stereotypami i fałszywymi przekonaniami na temat ich stanu. W rzeczywistości depresja jest poważną chorobą, która w istotny sposób wpływa na życie chorego i jego rodziny.  

Depresja – objawy i przyczyny 

Według WHO depresja jest czwartą najpoważniejszą chorobą na świecie (po chorobach układu krążenia, raku i cukrzycy). Jest zaburzeniem psychicznym, które oddziałuje na cały organizm, powoduje cierpienie i znacząco obniża jakość życia osoby, której dotyka. Lekarze diagnozują depresję, gdy minimum dwa spośród poniższych objawów utrzymują się przez co najmniej dwa tygodnie: 

  • obniżenie nastroju, 
  • utrata zainteresowań lub przyjemności, 
  • zmniejszenie energii lub uczucie zmęczenia. 

Ponadto może wystąpić: 

  • osłabienie pamięci i/lub koncentracji uwagi, 
  • niska samoocena i spadek poczucia własnej wartości, 
  • lęk i stałe uczucie napięcia, 
  • wyrzuty sumienia i poczucie winy,  
  • pesymistyczna wizja przyszłości, 
  • zaburzenia snu, apetytu, popędu seksualnego, 
  • myśli i tendencje samobójcze. 

Depresja jest chorobą demokratyczną, która może dotknąć każdego bez względu na płeć, wiek, wykształcenie czy status społeczny. Do jej wystąpienia przyczynia się kombinacja czynników genetycznych, biologicznych, środowiskowych i psychologicznych. Przytrafia się zarówno w sytuacjach kryzysowych, jak i wówczas, gdy nie dotykają nas żadne trudności i zmartwienia.    

Przeczytaj również: 
Depresja u dorosłych – jak ją leczyć?
Depresja – jak ją rozpoznać i jak leczyć?
Depresja u mężczyzn – czy chorują inaczej i jak ich wspierać?
Depresja u kobiet – jakie mogą być jej przyczyny?

Czego nie mówić osobie chorującej na depresję? 

Pomimo tego, że świadomość społeczna na temat zaburzeń psychicznych ewoluuje, to w dalszym ciągu depresja bywa bagatelizowana oraz traktowana jak wymysł lub skutek gorszego humoru. Ponadto niewielu z nas potrafi w odpowiedni sposób wspierać osoby nią dotknięte. Dobre rady oraz afirmujące i pozornie wspierające komunikaty nie pomagają, a często działają odwrotnie. Towarzyszenie choremu nie jest łatwe i stanowi wyzwanie dla jego bliskich. Z tego względu warto wiedzieć, czego nie robić i nie mówić choremu, aby nie sprawić mu przykrości i nie pogorszyć jego samopoczucia. 

  • Nie umniejszaj i nie neguj uczuć osoby chorującej na depresję. Wystrzegaj się moralizatorskiego tonu i kąśliwych uwag. Komunikaty „ogarnij się”, „weź się w garść”, „nie przejmuj się”, „przestań użalać się nad sobą”, „każdy ma lepsze i gorsze momenty” nie pomagają, a wręcz pogłębiają cierpienie chorego. Sugerują, że wyolbrzymia on swoje problemy. Wywołują w nim poczucie winy i porażki. Sprawiają, że czuje się on niezrozumiany i pozbawiony prawa do przeżywania smutku, żalu, lęku, złości. 
  • Nie bagatelizuj choroby bliskiego. Unikaj oceniania i porównywania. Nie krytykuj go za zachowanie i brak chęci do życia. Komunikaty „rusz się”, „wyjdź do ludzi”, „zajmij się czymś”, „to nic takiego” lub „inni mają gorzej” sugerują, że chory jest leniwy i pozbawiony zainteresowań. Należy pamiętać, że depresja to nie tylko smutek i poczucie beznadziei. To poważna choroba, której towarzyszy brak energii, trudności z pamięcią i koncentracją uwagi, zaburzenia snu, apetytu i popędu seksualnego. Aktywność i wysiłek fizyczny są ważne, jednak chory nie ma siły, aby się nimi zająć.  
  • Unikaj łatwego pocieszania i afirmujących komentarzy, takich jak „wszystko będzie dobrze”, „myśl pozytywnie” lub „uśmiechnij się”. Mogą one wzmacniać samotność oraz poczucie winy i niezrozumienia. Chory nie kontroluje swojego nastroju. Nie jest w stanie zmienić swojego nastawienia, uśmiechać się na zawołanie i udawać, że wszystko jest w porządku. Depresja nie jest fanaberią, z którą można poradzić sobie za pomocą siły woli. Aby wyleczyć depresję, niezbędna jest pomoc lekarska i terapeutyczna. 
  • Nie mów, że wiesz, co czuje osoba chorująca na depresję. Każdy człowiek jest inny i chorobę przeżywa na swój własny sposób. Nie bój się rozmawiać z chorym o jego problemach. Słuchaj go i traktuj poważnie to, co chce ci przekazać.  
  • Nie uszczęśliwiaj chorego na siłę. Nie rób mu niespodzianek i nie zmuszaj do udziału w spotkaniach towarzyskich i hucznych imprezach (zachęcaj jednak do podtrzymywania więzi i kontaktu z bliskimi).   
  • Nie wyręczaj chorego w wykonywaniu codziennych prac i obowiązków. Możesz mu w nich pomóc, ale nie pozbawiaj go zajęcia i aktywności.  
  • Nie podważaj autorytetu lekarza. Chory musi obdarzać go zaufaniem i stosować się do jego zaleceń, aby leczenie przyniosło oczekiwany skutek.  
  • Nie powielaj mitów i fałszywych przekonań na temat leczenia („leki antydepresyjne uzależniają lub zmieniają osobowość”, „tylko leki mogą pomóc”). Osoba, u której podejrzewa się depresję, powinna jak najszybciej skorzystać z pomocy specjalisty, który dobierze terapię dopasowaną do jej indywidualnych potrzeb (najbardziej efektywne leczenie depresji polega na połączeniu farmakoterapii z psychoterapią).  
  • Nie przytłaczaj chorego swoją troską i wsparciem. Uzgadniaj z nim zakres i kierunek pomocy. 
  • Nie proponuj choremu alkoholu. Powoduje on pogłębienie stanów depresyjnych oraz może prowadzić do uzależnienia.  
  • Nie bagatelizuj niepokojących objawów. Gdy chory wypowiada myśli samobójcze, koniecznie poinformuj o tym jego lekarza.  
  • Nie zniechęcaj się i nie zrażaj negatywną reakcją chorego na twoją pomoc. Nie traktuj jej jako niechęci skierowanej wobec ciebie. Zachowanie chorego wynika ze schorzenia, które go dotyka. 

Wiele osób niesłusznie traktuje depresję jako chwilowe obniżenie nastroju lub ucieczkę od codzienności. Nie każde gorsze samopoczucie oznacza chorobę, jeśli jednak utrzymuje się przez kilka tygodni i towarzyszą mu dodatkowe objawy (np. lęk, zmęczenie, zaburzenia snu i apetytu, trudności z pamięcią i koncentracją uwagi), potrzebna jest konsultacja ze specjalistą. Należy pamiętać, że depresja jest chorobą, która wymaga leczenia. Najlepsze rezultaty w terapii depresji osiąga się dzięki połączeniu farmakoterapii, psychoterapii oraz wsparcia ze strony bliskich (rozumianego jako towarzyszenie oraz powstrzymywanie się od oceny i udzielania rad).  

Przeczytaj również: 
Depresja u dzieci i młodzieży – jak ją rozpoznać?
Depresja u dzieci i młodzieży – jak ją leczyć?

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Szczepienie przeciwko COVID-19 a przeciwko grypie – które najpierw?

Rekomendacje Zespołu Ekspertów, bazujące na wytycznych kilku krajów europejskich i Stanów Zjednoczonych, dopuszczają jednoczesne szczepienie przeciwko grypie i COVID-19. Warunkiem…

Zobacz więcej

Darmowe szczepienie przeciw grypie – kogo dotyczy?

Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia w sprawie metody zapobiegania grypie w sezonie 2021/2022 bezpłatne szczepienia przysługują: osobom zatrudnionym w podmiocie…

Zobacz więcej

Dawka szczepionki przypominająca a dodatkowa – jaka jest różnica?

  Dawka przypominająca rekomendowana jest u osób powyżej 50. roku życia oraz pracowników ochrony zdrowia, którzy mają bezpośredni kontakt z…

Zobacz więcej

Przeterminowane leki – czy można je bezpiecznie przyjąć?

Producenci leków określają termin ważności leku jako czas, w którym dany preparat wykazuje 100% skuteczności oraz bezpieczeństwo stosowania. Po upływie…

Zobacz więcej

Test antygenowy – czy warto go wykonać po kontakcie z osobą z objawami COVID-19?

Wskazane przez Pana objawy u osoby z poczekalni mogą, ale nie muszą wskazywać na jej zakażenie wirusem SARS-CoV-2. Ponadto został…

Zobacz więcej

Jak odróżnić muchomora sromotnikowego od kani?

Muchomor sromotnikowy odpowiada za najczęstsze zatrucia grzybami w Polsce. Jest to bardzo niebezpieczny grzyb, który tak jak Pani wspomniała, może…

Zobacz więcej

Szczepienie na COVID-19 dostępne dla wszystkich

W ramach Narodowego Programu Szczepień do 10 maja 2021 wszyscy Polacy powyżej 18 roku życia powinni mieć wystawione e-skierowania, które…

Zobacz więcej

Niewykorzystana szczepionka a kolejność według Programu Szczepień

We wtorek 21 kwietnia 2021 roku została opublikowana aktualizacja rozporządzenia, które określa nakazy, zakazy i ograniczenia związane z występowaniem stanu…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)