4
20 listopada 2020

Depresja u dorosłych – jak ją leczyć?

Odpowiednio zdiagnozowana depresja jest chorobą uleczalną. Im szybciej rozpoznana, tym lepsze efekty leczenia i większa szansa na całkowite wyzdrowienie. Terapia depresji opiera się równocześnie na psychoterapii, najczęściej poznawczo-behawioralnej i farmakoterapii. Wybór leków i substancji czynnych stosowanych obecnie w tej chorobie jest bardzo szeroki.

Przeczytaj również:
Depresja – jak ją rozpoznać i leczyć?

Leczenie depresji 

Poniżej przedstawiono najczęściej stosowane grupy leków przeciwdepresyjnych. 

SSRI – selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny 

Hamują wychwyt zwrotny serotoniny przez neurony. Zwiększenie stężenia tej substancji powoduje wzrost przekaźnictwa mózgowego. Do najważniejszych substancji czynnych w tej grupie należą:  

  • fluoksetyna, 
  • paroksetyna,  
  • sertralina,  
  • fluwoksamina, 
  • citalopram, 
  • escitalopram. 

Działania niepożądane są głównie niespecyficzne i przemijające. Należą do nich: 

  • bóle i zawroty głowy, 
  • bezsenność,  
  • zaburzenia koncentracji,  
  • wymioty,  
  • biegunka

Substancje te, nieodpowiednio połączone z innymi – mogącymi wpływać na neuroprzekaźnictwo – mogą wywołać zespół serotoninowy. Polega on m.in. na zmianie zachowania, drżeniu mięśniowym, bólu głowy, halucynacjach, niepokoju i nadmiernym poceniu się. Do takich leków należą przepisywane przez lekarza inhibitory MAO (przeciwdepresyjne), sole litu i sumatryptany (przeciwmigrenowe), a także dostępne bez recepty preparaty przeciwkaszlowe z dekstrometorfanem.  

SNRI – selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny 

Do tej grupy należą wenlafaksyna i duloksetyna. Mają przewagę nad poprzednią grupą w postaci nieco szybszego efektu działania przy początkowym podaniu dużej dawki. Ze względu na mechanizm działania wykazują także właściwości przeciwbólowe wykorzystywane często w terapii przewlekłych neuropatii. 

Efekty uboczne są zbliżone do SSRI. Dodatkowo leki te mogą częściej powodować zaburzenia wytrysku. 

TPLD – trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne 

Ta grupa leków została nazwana w ten sposób ze względu na podstawową budowę chemiczną. Najpopularniejsze trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne to:  

  • imipramina,  
  • opipramol,  
  • amitryptylina, 
  • doksepina.  

Charakterystyczne dla nich mogą być początkowe uciążliwe efekty uboczne związane z wieloreceptorowym mechanizmem działania, takie jak: 

  • suchość błon śluzowych (usta, nos),  
  • zaparcia,  
  • problemy z oddawaniem moczu.  

Groźniejsze jednak są spadki ciśnienia krwi i zaburzenia rytmu serca. Ich stosowanie wiąże się też ze zwiększeniem apetytu, bezsennością, splątaniem i pobudzeniem. 

Zatrucia tymi lekami są podobne w objawach do zatrucia atropiną (spadki ciśnienia krwi, zaburzenia rytmu serca, tachykardia, drgawki, majaczenie) i są leczone w warunkach ambulatoryjnych.  

Czteropierścieniowe leki przeciwdepresyjne 

Wyróżniamy tutaj: 

  • mianserynę, 
  • mirtazapinę,  
  • maprotylinę.  

W działaniu podobne do TPLD jednak z łagodniejszymi skutkami ubocznymi w postaci suchości śluzówek i problemów moczowo-płciowych. Na początku leczenia wykazują efekt tłumiący, dlatego mogą być stosowane w depresjach z lękiem i pobudzeniem.  

MAO – inhibitory monoaminooksydazy  

Zaliczamy tutaj niewybiórczą tranylcyprominę (o szerszym działaniu i przez to większej ilości efektów ubocznych) i wybiórczy moklobemid. Zwiększają stężenie nie tylko serotoniny i noradrenaliny, ale także dopaminy i adrenaliny w mózgu. Są to leki aktywizujące. Wskazaniem do ich stosowania są fobie społeczne i depresje z zahamowaniem aktywności.  

Przy terapii trancylprominą wymagana jest specjalna dieta, która powinna być pozbawiona produktów bogatych w tyraminę, tj. 

  • serów i wędlin długodojrzewających,  
  • kiszonych warzyw,  
  • piwa, wina (zawartość tyraminy w tych produktach wzrasta wraz z czasem przechowywania).  

Powyższe produkty mogą wchodzić w interakcje z tym lekiem i powodować m.in. wzrost ciśnienia tętniczego.  

Moklobemid jest bardziej selektywny w działaniu, dlatego przy jego stosowaniu nie jest wymagana tak ścisła kontrola spożywanych produktów. 

Ziele dziurawca (Hyperici herba)  

Z punktu widzenia dostępności jest to składnik najważniejszy, ponieważ preparaty z jego zawartością są zarejestrowane bez recepty. Leki te są stosowane w leczeniu łagodnej depresji lub ewentualnie takiej o średnio nasilonych objawach oraz w leczeniu niepokoju, lęku i okresowej bezsenności.  

Za działanie zwiększające ilość neuroprzekaźników w mózgu odpowiada głównie hiperforyna, natomiast prawdopodobne jest, że w wyciągu z dziurawca istnieją inne niezidentyfikowane jeszcze związki, które wzmacniają ten efekt.  

Dawka potrzebna do skutecznego działania przeciwdepresyjnego to 600-900 mg ekstraktu dziennie. Oczywiście mowa tu o lekach z dziurawcem, zawierających standaryzowaną ilość substancji czynnych.  

Dziurawiec przez istotny wpływ na metabolizm niektórych leków jest przeciwwskazany w połączeniu z preparatami: 

  • przeciwzakrzepowymi (np. warfaryna, acenokumarol), 
  • immunosupresyjnymi (cyklosporyną), 
  • digoksyną, 
  • antykoncepcją hormonalną (nie tylko doustną), 
  • niektórymi przeciwwirusowymi, np. w terapii HIV, 
  • innymi przeciwdepresyjnymi – poprzez nakładanie efektów działania. 

Leki przeciwdepresyjne, pomimo nazwy, stosuje się w terapii wielu innych chorób, takich jak zaburzenia lękowe, napady paniki, fobie i zaburzenia odżywiania. Wbrew powszechnej opinii leki przeciwdepresyjne nie mają działania uzależniającego, a efekty odstawienne (pogorszenie samopoczucia, zawroty i bóle głowy, bezsenność, zaburzenia koncentracji i zaburzenia żołądkowo-jelitowe) wynikają z nagłego spadku neuroprzekaźników i są przemijające. Opisywane leki w trakcie ich stosowania mogą powodować m.in. zaburzenia koncentracji i senność, co jest szczególnie ważną informacją dla osób prowadzących pojazdy mechaniczne. Główną wadą leków przeciwdepresyjnych jest fakt, że pełne działanie następuje po 6-8 tygodniach, co wielu pacjentów czekających na szybkie efekty zniechęca do terapii i skłania do przedwczesnego odstawienia leków. Warto o tym pamiętać, decydując się na leczenie. Cierpliwość w oczekiwaniu na efekty popłaci istotną poprawą komfortu i jakości życia. 

Przeczytaj również:
Depresja – czego nie mówić osobie, która na nią choruje?
Depresja u dzieci i młodzieży – jak ją rozpoznać?
Depresja u dzieci i młodzieży – jak ją leczyć?
Depresja u kobiet – jakie mogą być jej przyczyny?
Depresja u mężczyzn – czy chorują inaczej i jak ich wspierać?

Źródła: 

  • Mutschler E., Geisslinger G. Kroemer H.K., Menzel S., Ruth P.: Farmakologia i toksykologia, 2018. 
  • Solvason H.B., DeBattista Ch.: Dawkowanie leków przeciwdepresyjnych w aktywnej fazie leczenia depresji w przebiegu nawracających zaburzeń depresyjnych, Psychiatria po dyplomie, Tom 6, Nr 6, 2009. 

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Jak leczyć chroniczne zmęczenie?

Przede wszystkim powinna Pani udać się do lekarza rodzinnego w celu zdiagnozowania albo wyeliminowania chorób, których objawem mogłoby być chroniczne…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz

Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)