8
23 lipca 2020

Dlaczego antykoncepcji hormonalnej nie należy łączyć z paleniem papierosów?

Około 60% par zdolnych do rozrodu stosuje jakąkolwiek formę antykoncepcji. Doustna antykoncepcja hormonalna jest jedną z najpopularniejszych i najwygodniejszych form zapobiegania niechcianym ciążom. W Stanach Zjednoczonych z tej metody korzysta ok. 16% kobiet w wieku reprodukcyjnym. Podobnych danych z populacji polskiej nie ma, jednak wyniki  małych internetowych badań ankietowych sugerują, że popularność tej metody jest nawet wyższa niż w krajach rozwiniętych (warto zaznaczyć, że wyniki tych badań nie mogą posłużyć za statystykę – ich wartość naukowa jest nikła). Ze względu na niewielką ilość powikłań tabletki antykoncepcyjne  uznawane są za bezpieczne dla organizmu. Istnieją jednak kobiety, u których współistniejące choroby, nawyki czy wiek powodują, że działanie tych leków nie jest dla organizmu obojętne. 

Rodzaje antykoncepcji doustnej

Antykoncepcja doustna (oral contraceptives – OC) liczy sobie już niemal 60 lat i na przestrzeni tych 6 dekad znacznie ewoluowała.

OC możemy podzielić na dwa główne rodzaje: 

  • dwuskładnikowe preparaty zawierające estrogeny i progestageny – te są przepisywane najczęściej. Stosuje się je zwykle w systemie 21/7 (odpowiednio estrogeny, a następnie progestageny).
  • jednoskładnikowe preparaty zawierające jedynie progestagen – mniej uniwersalne, nie sprawdzają się u wielu kobiet. Stosuje się je bez przerw. 

Jak papierosy wpływają na nasz układ sercowo-naczyniowy?  

Z dymem powstającym podczas palenia papierosów do organizmu dostaje się około 4000 różnych, potencjalnie szkodliwych substancji. Większość z nich, np. smoła, osiada w płucach, czym przyczynia się do ich niszczenia i powstawania wielu chorób, w tym przewlekłej obturacyjnej choroby płuc czy raka płuc. Część substancji przedostaje się do krwiobiegu i jest rozprowadzane po całym ciele, zwiększając tym samym ryzyko innych chorób, w tym 14 różnych nowotworów, jak i chorób sercowo-naczyniowych.  

Przeczytaj również:
Czy palenie papierosów może być korzystne dla zdrowia? Obalamy mity!

Substancje, które przedostały się z dymu tytoniowego do naczyń krwionośnych, powodują niszczenie śródbłonka (cienkiej warstwy komórek wyściełającej od środka naczynia). W miejscach, gdzie śródbłonek jest zniszczony, obecny jest stan zapalny – tworzą się skrzepy, przyczepiają się lipidy i komórki układu odpornościowego. Wynikiem tych procesów jest arteroskleroza (sztywność naczyń) oraz miażdżyca. Powstające blaszki miażdżycowe zwężają naczynia krwionośne, ograniczając dopływ krwi do narządów, w tym serca. Duże zwężenie skutkuje niedokrwieniem, a jego konsekwencją jest zawał.  

Palenie papierosów powoduje również „nadkrzepliwość” krwi, co dodatkowo przyczynia się do zwiększonego ryzyka sercowo-naczyniowego. Skrzep powstający na uszkodzonym od wewnątrz naczyniu może odczepić się i zablokować naczynie zwężone już przez blaszkę miażdżycową (powstała ona w podobnym mechanizmie co opisywany skrzep). Jest to najczęstszy mechanizm zawału serca, udaru mózgu czy zakrzepicy żył głębokich w kończynach dolnych. 

Warto również wspomnieć o nikotynie, obecnej nie tylko w papierosach, ale i coraz bardziej popularnych e-papierosach. Nikotyna zwiększa ciśnienie krwi, a nadciśnienie w podobny sposób co szkodliwe substancje z dymu papierosowego niszczy śródbłonek naczyń. 

Przeczytaj również:
Jak nikotyna i dym papierosowy wpływają na nasz organizm?

Jak doustna antykoncepcja hormonalna wpływa na układ sercowo-naczyniowy?

Hormony kobiece, czyli estrogeny i progesteron oraz ich syntetyczne odpowiedniki powodują zwiększenie ilości czynników prozakrzepowych – trombiny i zmniejszają ilość cząsteczek niszczących skrzepy, czyli antytrombiny. U pacjentek dodatkowo przyjmujących te hormony doustnie występuje zatem większe ryzyko powstania skrzepu. W podobny sposób tłumaczy się zwiększenie ryzyka zakrzepowo-zatorowego u kobiet w ciąży. Według badań ryzyko to nie zwiększa się istotnie, szczególnie podczas stosowania leków nowej generacji – jednak wciąż brakuje dostatecznej ilości badań naukowych, by zupełnie je wykluczyć.  

Nałożenie się tych dwóch czynników ryzyka wespół z wiekiem powyżej 35 roku życia zwiększa prawdopodobieństwo wystąpienia incydentów sercowo-naczyniowych (zawał, udar mózgu i zakrzepica żył głębokich).  

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) oraz Centra Kontroli i Prewencji Chorób (CDC) zalecają rezygnację ze stosowania doustnych środków antykoncepcyjnych u kobiet powyżej 35 roku życia, które palą ponad 15 papierosów dziennie. 

Pozostałe przeciwwskazania obejmują: 

  • nadciśnienie (>140mmHg ciśnienia skurczowego lub >90mmHg rozkurczowego), 
  • epizod zakrzepowo-zatorowy w historii pacjentki, 
  • obecność mutacji prozakrzepowej, 
  • zawał serca, chorobę niedokrwienną serca, 
  • wadę zastawkową serca, migotanie przedsionków lub nadciśnienie płucne, 
  • raka piersi. 

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Tabletki antykoncepcyjne a leki na astmę - interakcje

Zgodnie z dostępną wiedzą farmaceutyczną pomiędzy wymienionymi preparatami nie występują interakcje mające wpływ na wchłanianie bądź działanie substancji. Domyślam się,…

Zobacz więcej

Jak działają tabletki antykoncepcyjne?

Mechanizm działania tabletek antykoncepcyjnych polega na hamowaniu owulacji (jajeczkowania). Ponadto następują zmiany w śluzie szyjki macicy, które blokują zagnieżdżenie komórki…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz
Czytaj także
23 czerwca 2021 mgr farm. Dawid Wardecki
01 kwietnia 2021 mgr Natalia Adamczuk
30 marca 2021 mgr farm. Magdalena Stalmirska
16 lutego 2021 mgr Ewa Lisius
11 stycznia 2021 dr Magdalena Cedzyńska
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)