Czym jest gorączka krwotoczna Ebola?

Gorączka krwotoczna Ebola (ang. Ebola virus disease, EVD) jest chorobą zakaźną wywoływaną przez wirusa Ebola. Pierwsze przypadki choroby opisano w roku 1976 w Zairze (aktualnie Demokratyczna Republika Kongo) w okolicach Yambuku nad rzeką Ebola. Charakteryzuje się ona wysoką śmiertelnością w wyniku wykrwawienia, wynoszącą nawet 88%.

Ebola – przyczyny

Zakażenie wirusem Ebola następuje przez:

  • bezpośredni kontakt uszkodzonej powierzchni błony śluzowej lub skóry z wydzielinami (mocz, kał, nasienie, ślina) lub krwią i płynami ustrojowymi osoby chorej,
  • kontakt z zabrudzonym ubraniem czy pościelą chorego,
  • kontakt ze skażonymi wirusem przedmiotami (igły, strzykawki, sprzęt medyczny wielorazowego użytku),
  • drogą kropelkową jako zakażenie szpitalne.

Największe ryzyko zakażenia występuje u:

  • personelu medycznego,
  • osób/członków rodzin mających bliski kontakt z osobami chorymi,
  • żałobników, którzy podczas pogrzebu mieli bezpośredni kontakt z ciałem zakażonego.

Ebola – objawy

Okres inkubacji wynosi 4–21 dni (średnio 7–14 dni). Pierwsze objawy gorączki krwotocznej przypominają objawy grypy, niestety szybko pojawiają się kolejne symptomy Eboli:

  • nagły wzrost temperatury ciała (> 40°C),
  • zapalenie gardła z występującym zapaleniem przełyku (owrzodzenia),

Objawy, które rozwijają się po okresie inkubacji wirusa Eboli, to:

  • objawy skazy krwotocznej (około 50% chorych),
  • krwiste wymioty,
  • krwawa biegunka,
  • krwawienie z nosa, oczu, uszu,
  • stany depresyjne,
  • zapalenie spojówek,
  • nadwrażliwość skóry,
  • wysypka na całym ciele, często krwawa,
  • śpiączka,
  • delirium.

U chorego bardzo szybko dochodzi do odwodnienia, zaburzeń gospodarki elektrolitowej i białkowej, a w konsekwencji do skrajnego wyczerpania i gwałtownej utraty masy ciała. W większości przypadków występują cechy uszkodzenia wątroby z towarzyszącą żółtaczką. Pogorszenie stanu chorego związane jest z nasileniem skazy krwotocznej ze strony przewodu pokarmowego (w 70% przypadków) i śpiączką. Śmiertelność jest bardzo wysoka (w 23 odnotowanych dotychczas ogniskach endemicznych wynosiła 53–88%). Chory jest wysoce zakaźny dla swojego otoczenia.

Ebola - ryzyko zakażenia

Ebola – leczenie i zapobieganie zakażeniu wirusem

Nie wynaleziono jeszcze leku skutecznego w walce z wirusem Ebola. Obecnie są opracowywane i testowane nowe potencjalne szczepionki i terapie lekowe. Leczenie gorączki krwotocznej ma charakter objawowy, dlatego istotne jest wyrównywanie gospodarki białkowej oraz wodno-elektrolitowej chorego. Ponadto należy leczyć obecną skazę krwotoczną i wspomóc działanie układu oddechowego i krążenia.

Aby zapobiegać rozprzestrzenianiu się wirusa, należy izolować chore osoby od pozostałych pacjentów.

W Polsce, zgodnie z ustawą o zapobieganiu oraz zwalczaniu chorób zakaźnych u ludzi, osoby chore na gorączkę krwotoczną Ebola podlegają obowiązkowej hospitalizacji. Zdrowi, którzy pozostawali w styczności z chorymi, podlegają obowiązkowej kwarantannie lub nadzorowi epidemiologicznemu do 21 dni.

Dodatkowo personel medyczny musi stosować się do ściśle określonych zasad bezpieczeństwa. Powinien on podejmować działania zmniejszające lub hamujące rozprzestrzenianie się wirusa. Działania te zostały sporządzone w oparciu o udokumentowane badania.

Bardzo istotna jest higiena rąk, szczególnie:

  • po opuszczeniu izolatki chorego i zdjęciu środków ochrony osobistej,
  • nawet po potencjalnym dotknięciu zakażonego sprzętu medycznego lub innych przedmiotów znajdujących się w otoczeniu chorego,
  • przed wejściem do izolatki chorego i nałożeniem środków ochrony osobistej (zanim u pacjenta zostaną przeprowadzone procedury oczyszczania),
  • po wystąpieniu ryzyka ekspozycji na krew lub płyny ustrojowe chorego.

WHO zaleca również specjalną technikę mycia rąk. Wirus Ebola łatwo ginie od działania:

  • mydła,
  • wybielacza,
  • światła słonecznego
  • wysokiej temperatury lub suszenia (powyżej 60°C).

Pranie w pralce ubrań, które zostały skażone płynami ustrojowymi, niszczy wirusa. Wirus Ebola przeżywa tylko przez krótki czas na powierzchniach wystawionych na działanie słońca oraz wysuszonych. Jest wrażliwy również na promieniowanie jonizujące, światło oraz powszechnie dostępne chemiczne środki do dezynfekcji (fenol, metanol).

Uwaga! Wirus Ebola nie jest przenoszony przez komary.

Również ważne w zapobieganiu choroby jest:

  • unikanie przez podróżujących w rejony endemiczne kontaktu z zakażonymi pacjentami,
  • posiadanie wiedzy na temat objawów zakażenia, dzięki temu rozpoznanie pierwszych oznak gorączki krwotocznej jest łatwiejsze,
  • przestrzeganie przez personel medyczny podróżujący do rejonów endemicznych wytycznych WHO w sprawie zwalczania zakażeń.

Nie jest jasne, dlaczego niektórzy chorzy ulegają samoistnemu powrotowi do zdrowia, podczas gdy dla większości zachorowanie kończy się zgonem. Wiadomo, że większość zmarłych badanych pośmiertnie nie zdążyła wytworzyć znaczącej odpowiedzi immunologicznej.

Źródła:

  • Gorączka krwotoczna Ebola – informacje dla podróżnych, Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób, 2014.
  • Ebola virus disease Fact sheet N°103, World Health Organization, 2014.
  • Dhama K., Karthik K., Khandia R., Chakraborty S., Munjal A., Latheef SK, et al., „Advances in Designing and Developing Vaccines, Drugs, and Therapies to Counter Ebola Virus„, Frontiers in Immunology, 2018, 9: 1803.
  • Choi JH, Croyle, „Emerging targets and novel approaches to Ebola virus prophylaxis and treatment„, BioDrugs, 2013,  27 (6): 565–83.