2
24 lipca 2019
Katarzyna Jaśkiewicz Autor
Autor
mgr
Katarzyna Jaśkiewicz
Logopeda, absolwentka neurologopedii na Uniwersytecie Gdańskim oraz studiów podyplomowych z oligofrenopedagogiki. Obecnie pracuje zarówno z dziećmi zdrowymi, jak i z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu głębokim. W wolnym czasie uwielbia czytać książki, spędzać czas na świeżym powietrzu, podróżować oraz zdobić przedmioty metodą decoupage.

Emisja głosu – jak chronić swój głos?

Mówienie, podobnie jak śpiewanie, wymaga prawidłowego wydobywania głosu. Aby wymienione czynności odbywały się przy najmniejszym wysiłku i obciążeniu krtani (by szybko nie odczuwać zmęczenia głosowego), należy odpowiednio kształcić swój głos i umiejętność operowania nim. Tym procesem zajmuje się dyscyplina o nazwie emisja głosu.

Mówienie, podobnie jak śpiewanie, wymaga prawidłowego wydobywania głosu. Aby wymienione czynności odbywały się przy najmniejszym wysiłku i obciążeniu krtani (by szybko nie odczuwać zmęczenia głosowego), należy odpowiednio kształcić swój głos i umiejętność operowania nim. Tym procesem zajmuje się dyscyplina o nazwie emisja głosu.

Czym jest emisja głosu i jakie ma znaczenie dla mowy?

Emisją głosu (z łac. emitto – wysyłam, puszczam wolno) określa się proces wydobywania i wysyłania głosu w przestrzeń w następstwie współpracy trzech układów:

  • oddechowego,
  • fonacyjnego,
  • artykulacyjnego. 

Emisja głosu jest czynnością całkowicie zależną od nas samych i odbywa się podczas fazy wydechowej. W trakcie tworzenia dźwięku aktywnie pracują mięśnie międzyżebrowe, które umożliwiają płucom pobieranie jak największej ilości powietrza. Faza wydechowa może być skracana lub wydłużana, jeśli jednak chcemy ją wydłużyć, powinniśmy regularnie wykonywać ćwiczenia oddechowe. Emisja głosu jest ważnym elementem ćwiczeniowym dla osób na co dzień pracujących głosem, np. śpiewaków operowych, aktorów, dziennikarzy czy nauczycieli.

Kobieta krzycząca przez megafon

Nawilżenie gardła

Mechanizm mówienia – jak to się dzieje?

Nadawanie mowy i jej odbieranie z otoczenia jest zależne od kilku czynników, do których należą:

  • czynności mózgowe – sprawne działanie układu pozapiramidowego, sprawne drogi nerwowe,
  • stan narządów mowy – oddechowych, artykulacyjnych, fonacyjnych, co zależne jest od współpracy mózgu, nerwów obwodowych, a także budowy anatomicznej narządów,
  • funkcjonowanie narządu słuchu, czyli prawidłowe odbieranie dźwięków z otoczenia, rozumienie mowy, kontrola słuchowa.

Narządy, dzięki którym możemy mówić, śpiewać i krzyczeć, tworzą aż trzy grupy narządów:

  • aparat oddechowy,
  • aparat fonacyjny (krtań),
  • aparat artykulacyjny (jama ustna, jama nosowa, jama gardłowa – całość określana mianem nasady).

Aparat oddechowy – oddychanie jest nam niezbędne do życia. Powietrze jest naszym paliwem, bez którego nie umiemy funkcjonować. To głównie dzięki aparatowi oddechowemu mogą tworzyć się dźwięki, które wydobywamy. Składa się on z płuc, oskrzeli i tchawicy. Służy nie tylko do stałego pobierania powietrza, ale też do jego usuwania (także podczas mówienia). Proces oddychania składa się z dwóch faz:

  • wdechu – kiedy klatka piersiowa się unosi, przepona obniża się, a żebra rozszerzają,
  • wydechu – przepona unosi się, zmniejsza się pojemność klatki piersiowej, a żebra opadają). 

Istnieją trzy różne sposoby oddychania: piersiowe, brzuszno-przeponowe oraz brzuszne.

Układ fonacyjny składa się z krtani zbudowanej z mięśni, chrząstek (tarczowatej, nalewkowatej, pierścieniowatej, nagłośniowej) i więzadeł. Wewnątrz znajdują się fałdy głosowe, dzięki którym powstaje głos.

Układ artykulacyjny inaczej nasada, składająca się z jamy ustnej, jamy gardłowej i jamy nosowej. Stanowi zespół rezonatorów, które wzmacniają dźwięki i je generują. Najważniejszą częścią narządów artykulacyjnych jest język, ale też ruchoma żuchwa.

Uczennica ćwicząca emisję głosu

Technika wymowy – jak mówić poprawnie?

Sposób mówienia ma ogromny wpływ na to, jak jesteśmy odbierani przez otoczenie. Ważna jest umiejętność właściwego, ale też bezpiecznego operowania swoim głosem. Stąd też w 2003 roku Ministerstwo Edukacji Narodowej i Sportu wprowadziło obowiązkowe zajęcia z emisji głosu dla wszystkich osób przygotowujących się do pracy nauczyciela. Prawidłowa technika wymowy opiera się na:

  • prawidłowym oddychaniu,
  • dobrze nastawionym głosie,
  • nienagannej dykcji,
  • odpowiednim tempie mówienia,
  • prawidłowym frazowaniu,
  • odpowiednim akcentowaniu,
  • odpowiedniej intonacji (modulowanie głosu).

Jakie błędy najczęściej popełnia się podczas czytania, mówienia czy recytacji? 

  • za szybkie lub za wolne tempo mówienia,
  • zbyt mała ilość pauz,
  • monotonny głos,
  • słaba modulacja głosu,
  • nieprawidłowy akcent,
  • brak wyrazistości mowy,
  • płytki oddech.

Aby cieszyć się nienaganną dykcją i wymową, warto wykonywać regularnie proste ćwiczenia oddechowe, fonacyjne i artykulacyjne. Ich stosowanie niesie za sobą nie tylko usprawnienie aparatu artykulacyjnego, ale również zwiększenie pojemności płuc, racjonalne zużywanie powietrza, wzmocnienie mięśni oddechowych i utrzymanie płuc w dobrej kondycji. Ćwiczenia głosowe, czyli fonacyjne, wykonuje się po ćwiczeniach oddechowych, które są swego rodzaju rozgrzewką. Celem tych ćwiczeń jest:

  • ustalenie prawidłowej wysokości głosu dla konkretnej osoby,
  • odpowiednie ustawienie głosu,
  • wyrobienie miękkiego ataku (nastawienia głosu),
  • poprawa umiejętności modulowania głosu, jego siły i wysokości.

Tuż po nich wkraczają ćwiczenia dykcyjne. Ich stosowanie ma na celu poprawę wymowy, aby stała się ona wyraźna i dokładna.

Rodzaje nastawienia głosu

Nastawienie głosu, czyli tak zwany atak głosowy, obejmuje drganie więzadeł głosowych. Wyróżnia się trzy rodzaje ataku:

  • twardy – więzadła głosowe zbliżają się do siebie przed rozpoczęciem wydechu, a powietrzu natrafia na zwarte więzadła, co zmusza je do gwałtownego rozwarcia, powodując tym samym szmer krtani,
  • miękki – więzadła głosowe zaczynają drgać jednocześnie, zbliżając się do siebie, zanim nastąpi zwarcie krtani,
  • przydechowy – wydychane powietrze zaczyna się wydostawać przez szczelinę, a dopiero po tym więzadła zaczynają drgać.

W Polsce za prawidłowe nastawienie głosu uważa się atak miękki.

Jak można chronić swój głos?

Krzyk, piszczenie, chrypka, a nawet chrząkanie obciążają głos. Pamiętajmy, że częste mówienie, podnoszenie głosu, a nawet choroba mogą znacznie obniżyć jego jakość. W takich sytuacjach warto regularnie nawilżać gardło. W jaki sposób?

  • Pijąc wodę. 
  • Stosując inhalacje. 
  • Wspomagając się preparatami nawilżającymi gardło. 

Jeśli jednak zaburzenia głosu towarzyszą ci od dłuższego czasu, wybierz się do foniatry, który zajmuje się leczeniem schorzeń głosu, a także zaburzeń w obrębie słuchu. Z jego pomocą dowiesz się, czy z twoim głosem jest wszystko w porządku i czy nie ma powodów do obaw. Pamiętaj, że warto dbać o swój głos, aby móc cieszyć się nim jak najdłużej.

Źródła:

  • Wojtyński Cz. J., Emisja głosu. Materiały do wychowania muzycznego, Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych, Warszawa 1951.
  • Skorek E.M., Z logopedią na ty. Podręczny słownik logopedyczny, wyd. Impuls, Kraków 2005.
  • Styczek I., Logopedia, Warszawa 1968.
  • Walencik-Topiłko A., Emisja głosu. Kwalifikacje i zajęcia…O problemach słów kilka, [w:] Forum logopedy, lipiec 2014 (nr 2).
Marta Junowicz Autor

mgr farm.

Marta Junowicz

Kwarantanna a nadzór epidemiologiczny

Kwarantanna domowa to celowa izolacja osób zdrowych, które miały bliski kontakt z osobami zarażonymi lub podejrzanymi o zarażenie, a także…

Zobacz więcej

Magdalena Fuszara Autor

mgr farm.

Magdalena Fuszara

Lek na koronawirusa (COVID-19) w Polsce

13 marca 2020 roku Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych zatwierdził Arechin, produkt leczniczy zawierający substancję czynną…

Zobacz więcej

Marta Junowicz Autor

mgr farm.

Marta Junowicz

Czym się różni pandemia od epidemii?

Epidemia to występowanie zachorowań na chorobę zakaźną w określonym czasie na określonym terenie w ponadprzeciętnej ilości. Pandemia to rozprzestrzenianie się…

Zobacz więcej

Michał Frynas Autor

Michał Frynas

Tomografia a rezonans – czym się różnią?

Rezonans magnetyczny (MRI) i tomografia komputerowa (TK) są radiologicznymi badaniami obrazowymi pozwalającymi na uzyskanie szczegółowych obrazów struktur w ciele człowieka.…

Zobacz więcej

Marta Junowicz Autor

mgr farm.

Marta Junowicz

Dermatolog a skierowanie NFZ

Niestety skierowanie do dermatologa jest konieczne w celu odbycia wizyty. Skierowanie na NFZ do lekarza specjalisty może wystawić lekarz podstawowej…

Zobacz więcej

Mirka Karendys Autor

mgr farm.

Mirka Karendys

Czy po wprowadzeniu e-recepty można wykupić receptę w wersji papierowej?

Jeśli mimo obowiązku wystawiania e-recept otrzymała Pani receptę papierową, może ją Pani zrealizować w aptece.   Więcej na temat e-recepty…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Norma CRP we krwi

CRP (białko C-reaktywne) pojawia się we krwi pacjenta podczas stanu zapalnego. Normalnie stężenie CRP nie przekracza 5 mg/ml krwi, zarówno u…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Czym jest badanie OB?

OB (odczyn Biernackiego, opad Biernackiego) to badanie prędkości, z jaką opadają czerwone krwinki we krwi pacjenta. Prędkość ta rośnie w…

Zobacz więcej

Dołącz do wspólnej dyskusji
Czytaj także
18 września 2019 mgr Katarzyna Jaśkiewicz
05 września 2019 mgr Katarzyna Jaśkiewicz
19 lipca 2019 mgr Katarzyna Jaśkiewicz
19 kwietnia 2019 mgr Katarzyna Jaśkiewicz
29 marca 2019 mgr Katarzyna Jaśkiewicz
19 marca 2019 mgr Katarzyna Jaśkiewicz
19 marca 2019 mgr Katarzyna Jaśkiewicz
13 marca 2019 mgr Katarzyna Jaśkiewicz
06 marca 2019 mgr Katarzyna Jaśkiewicz
05 marca 2019 mgr Katarzyna Jaśkiewicz
Zobacz więcej
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)