2
26 kwietnia 2021

HSV (wirus opryszczki zwykłej) – jak może przebiegać zakażenie?

Herpes simplex virus, czyli wirus opryszczki zwykłej, to szeroko rozpowszechniony wśród ludności wszystkich kontynentów wirus, występujący w dwóch typach, różniących się co do najczęściej wywoływanych przez nie zespołów klinicznych. Oba typy dostają się do ludzkiego organizmu poprzez błony śluzowe lub uszkodzoną skórę, wywołują pierwotną infekcję, a następnie po przemieszczeniu się do zwojów nerwowych pozostają w nich uśpione, by pod wpływem rozmaitych czynników reaktywować się i spowodować nawrót dolegliwości. 

HSV– rezerwuar, zakażenie 

Wirus opryszczki zwykłej występuje w dwóch typach: 

  • HSV-1 – częściej odpowiada za wystąpienie opryszczki wargowej,  
  • HSV-2 – odpowiada za infekcje okolic narządów płciowych.  

Jedynym rezerwuarem drobnoustroju jest człowiek, a zakazić można się poprzez kontakt z wydzielinami takimi jak np. ślina oraz poprzez bezpośredni kontakt błony śluzowej lub uszkodzonej skóry z błonami śluzowymi albo uszkodzoną skórą chorego lub bezobjawowego nosiciela. Możliwe jest także przeniesienie wirusa z matki na dziecko w czasie porodu lub podczas ciąży. 

Wirusem HSV-1 większość ludzi zaraża się w dzieciństwie, zakażenie HSV-2 występuje zwykle w okresie podjęcia aktywności seksualnej. 

Wirus wnika do organizmu poprzez nieuszkodzone i uszkodzone błony śluzowe oraz poprzez uszkodzoną skórę. Po dostaniu się do wnętrza organizmu namnaża się i wraz z krwią rozprzestrzenia w organizmie. Na tym etapie rozwija się zakażenie pierwotne, przebiegające pod postacią jednego z opisanych niżej zespołów klinicznych. Następnie, wraz z wygaszeniem pierwotnej infekcji, wirus nie znika z organizmu, a drogą nerwów czuciowych dostaje się do zwojów nerwowych, gdzie pozostaje już do końca życia człowieka. Wirus typu 1, zwykle zgodnie z unerwieniem czuciowym okolicy twarzy, lokuje się w zwoju trójdzielnym, wirus typu 2 zaś w zwojach nerwów rdzeniowych okolicy krzyżowej, gdzie początek bierze unerwienie czuciowe okolicy urogenitalnej. 

W zwojach nerwowych wirus pozostaje uśpiony, często przez wiele lat. Możliwa jest jednak jego reaktywacja i rozwój wtórnego zespołu objawów. Może do niego dojść pod wpływem czynników takich jak: 

  • wychłodzenie organizmu, 
  • ekspozycja na silny stres emocjonalny, 
  • krwawienie miesiączkowe u kobiet
  • infekcja bakteryjna, 
  • działanie intensywnego promieniowania UV, 
  • niedożywienie. 

Przebieg zakażenia HSV 

Charakterystycznym objawem zakażenia wirusem HSV jest występowanie zmian skórnych o charakterze pęcherzykowym. Ich rozwój rozpoczyna się od wystąpienia objawów zwiastunowych – uczucia mrowienia, swędzenia, bólu lub pieczenia na zlokalizowanym obszarze. Następnie powstaje grudka przeistaczająca się dalej w pęcherzyk, który po pęknięciu pozostawia po sobie owrzodzenie. 

Zakażenie może przybierać różny obraz i dotykać różnych obszarów organizmu. Swym obrazem różnią się również zakażenie pierwotne oraz wtórne. 

Opryszczka błony śluzowej jamy ustnej i gardła 

Zakażenie pierwotne może przybierać jedną z trzech postaci: 

  • Zakażenia bezobjawowego. 
  • Ostrego zapalenia obejmującego błonę śluzową dziąseł oraz jamy ustnej – typ ten zwykle dotyka dzieci w wieku od pół roku do pięciu lat. Charakteryzuje się gwałtownym przebiegiem z wysoką gorączką oraz silnym obrzękiem i zaczerwienieniem dziąseł, a także licznymi zmianami pęcherzykowymi lokalizującymi się w obrębie błon śluzowych, czerwieni wargowej i skóry w bezpośrednim jej sąsiedztwie. Zmiany te są przyczyną dotkliwych dolegliwości bólowych i niechęci dziecka do jedzenia. Objawy utrzymują się przez ok. 1 tydzień, a do zagojenia owrzodzeń upływa ok. 2 tygodni. 
  • Ostrego zapalenia dotykającego gardło i migdałki podniebienne – częściej występującego u osób dorosłych. W tym przypadku zakażenie przebiega również z gorączką, a także bólem gardła i objawami grypopodobnymi, takimi jak bóle mięśni czy głowy. Zmiany pęcherzykowe występują na błonie śluzowej gardła oraz migdałkach podniebiennych. Wraz z przebiegiem choroby pękają, pozostawiając po sobie nadżerki i owrzodzenia. U niewielkiej części chorych mogą wystąpić zmiany okolicy warg lub w obrębie narządów płciowych. 

Zakażenie nawrotowe najczęściej przebiega pod postacią opryszczki wargowej z typowym pęcherzykowym wykwitem i objawami zwiastunowymi przed jego pojawieniem się.

Opryszczka narządów płciowych 

Zakażenie pierwotne rozwija się zwykle w ciągu 3 do 7 dni od kontaktu z osobą zakażoną. Mogą mu towarzyszyć objawy ogólne, częściej obecne u kobiet, takie jak gorączka czy bóle mięśniowe. Typowe wykwity pęcherzykowe powstają w obrębie narządów płciowych, na skórze krocza, a niekiedy również na wewnętrznej powierzchni ud. Mogą wystąpić dolegliwości bólowe podczas oddawania moczu, bolesne powiększenie węzłów chłonnych w okolicy pachwin lub wyciek śluzowej wydzieliny z cewki moczowej. Czynnikiem etiologicznym nawet połowy przypadków jest HSV-1. 

Zakażenie nawrotowe przybiera postać zlokalizowanej w obrębie narządów płciowych opryszczki, której pojawienie się poprzedzają objawy zwiastunowe. Symptomy ogólnoustrojowe występują w nim niezwykle rzadko. W większości przypadków czynnikiem etiologicznym jest HSV-2. 

Opryszczka narządu wzroku

Zmiany opryszczkowe powstają w tym przypadku w obrębie spojówki i rogówki oka, gdzie przybierają postać owrzodzeń, oraz w obrębie powiek, gdzie powstają pęcherzyki. Mogą doprowadzić do rozwoju zrostów rogówki, a nawet do upośledzenia widzenia czy ślepoty. 

Opryszczka skóry 

Jest to bardzo rzadki typ zakażenia. Dochodzi do niego w przypadku zatarcia skóry wydzielinami osoby zakażonej lub nosiciela. Osobami najbardziej narażonymi na jej rozwój są sportowcy uprawiający sporty kontaktowe, personel medyczny oraz chorzy obciążeni schorzeniami skóry, prowadzącymi do jej przewlekłego uszkodzenia i zwiększenia narażenia na czynniki zewnętrzne, jak ma to miejsce na przykład w atopowym zapaleniu skóry. 

Zakażenia w obrębie ośrodkowego układu nerwowego

Zapalenie mózgu oraz zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych. Rzadkie, ciężkie zakażenia prowadzące do poważnych konsekwencji, w tym stanowiące bezpośrednie zagrożenie życia chorego. 

Przeczytaj również:
Opryszczka – jak do niej dochodzi i jak ją leczyć?

Źródła

  • P. Zaborowski „Zakażenie wirusem opryszczki zwykłej” w Interna Szczeklika 2019, wyd. Medycyna Praktyczna, Kraków 2019, s. 2409-2411. 
  • prof. dr hab. n. med. Joanna Narbutt, „Zakażenie wirusem opryszczki” w Medycyna po Dyplomie, 01.2018, wyd. elektroniczne.

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Czy opryszczkę można wyleczyć?

Niestety wirus opryszczki pozostaje w organizmie przez całe życie. Objawy nawracają i są przerywane okresem latencji, czyli utajenia. Wirus HSV…

Zobacz więcej

Lek na koronawirusa (COVID-19) w Polsce

13 marca 2020 roku Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych zatwierdził Arechin, produkt leczniczy zawierający substancję czynną…

Zobacz więcej

Dlaczego ospa party jest niebezpieczne?

Ospa party jest spotkaniem organizowanym przez rodziców, polegającym na zarażeniu dzieci ospą w celu tzw. uodpornienia, jeśli nie przechodziły jeszcze…

Zobacz więcej

Opryszczka wargowa w ciąży - jak ją leczyć?

Opryszczka w ciąży może być groźna wtedy, gdy do pierwszego zarażenia doszło w czasie ciąży lub gdy mamy do czynienia…

Zobacz więcej

Łagodzenie objawów opryszczki wargowej

Objawy opryszczki wargowej można złagodzić jedynie za pomocą odpowiednich środków farmaceutycznych w postaci tabletek oraz kremów stosowanych miejscowo, zawierających: acyklowir,…

Zobacz więcej

Czy lek przeciwwirusowy działa w trakcie infekcji?

Preparat zawierający pranobeks inozyny można zastosować w trakcie infekcji górnych dróg oddechowych - im szybciej, tym lepiej. Jest to lek…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz

Czytaj także
15 września 2021 mgr farm. Joanna Dąbska-Zylka
08 września 2021 mgr farm. Natika Karolak
06 kwietnia 2021 mgr farm. Dawid Wardecki
29 stycznia 2021 mgr Mateusz Durbas
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)