41
23 października 2019

Jak prawidłowo korzystać z inhalatora?

Inhalatory pozwalają na podawanie leków oraz roztworów w domowych warunkach w celach leczniczych lub profilaktycznych. W jaki sposób korzystać z inhalatora, aby prawidłowo spełniał swoje funkcje?

Inhalacja a nebulizacja

Zacznijmy od wytłumaczenia pojęć inhalacji i nebulizacji. W praktyce bardzo często określenia te stosuje się zamiennie, podobnie jak inhalator i nebulizator.

Inhalacja jest pojęciem szerszym niż nebulizacja. Inhalacją jest np. wdychanie pary wodnej z olejkami eterycznymi oraz korzystanie z inhalatorów proszkowych czy ciśnieniowych.

Do nebulizacji potrzebny jest nebulizator, czyli pojemnik na lek, w którym następuje przemiana leku z postaci płynnej w mgiełkę. 

Przeczytaj również:
Inhalacja a nebulizacja – czym się różnią?

Z nebulizacji można korzystać w różnych schorzeniach:

  • astma,
  • POChP (przewlekła obturacyjna choroba płuc),
  • mukowiscydoza,
  • zapalenie oskrzeli,
  • zapalenie oskrzelików,
  • zespół nieruchomych rzęsek,
  • nawilżenie dróg oddechowych u chorych wentylowanych mechanicznie,
  • przewlekły nieżyt nosa i gardła,
  • zapalenie zatok przynosowych,
  • zespół krupu – ostre podgłośniowe zapalenie krtani.

Aby nebulizacja była skuteczna, warto pamiętać o kilku zasadach: 

  • Nebulizację wykonujemy, siedząc prosto. 
  • Zalecane jest normalne oddychanie z wykonaniem raz na jakiś czas głębokiego wdechu, który zatrzymujemy na 5-10 sekund (zapewni to lepsze wprowadzenie leku do płuc).
  • Lepszym rozwiązaniem jest stosowanie ustnika zamiast maseczki – dzięki temu mniej leku “ucieka bokiem”.
  • U dzieci zaleca się stosowanie małej maseczki do momentu, aż dziecko będzie w stanie wygodnie korzystać z ustnika (stosowanie ustnika u płaczącego i odsuwającego się dziecka jest nieskuteczne).

Dziecko w trakcie inhalacji

Jak prawidłowo wykonać nebulizację?

Nebulizacja krok po kroku:

  1. Dokładnie umyj i osusz ręce.
  2. Połącz wszystkie części inhalatora według instrukcji, a następnie podłącz urządzenie do prądu.
  3. Odmierz dawkę leku. Sprawdź najmniejszą objętość płynu niezbędną do prawidłowego działania inhalatora. Jeżeli objętość leku jest mniejsza, należy go rozcieńczyć solą fizjologiczną (najpierw dodaje się roztwór soli, a później lek).
  4. Wstrząśnij ampułkę z lekiem przed dodaniem leku do nebulizatora.
  5. Usiądź wygodnie w wyprostowanej pozycji. Włącz nebulizator.
  6. Jeśli korzystasz z ustnika, oddychaj przez usta, a nie przez nos. Jeżeli stosujesz maseczkę, pamiętaj, że powinna ona dobrze przylegać do twarzy.
  7. Kontynuuj inhalację do momentu zaobserwowania bulgotania w pojemniku nebulizatora – to sygnał, że kończy się lek. Potrząśnij pojemnikiem, aby wszystkie krople spłynęły na dno pojemnika. Kiedy ponownie usłyszysz bulgotanie to znak, że nebulizacja dobiegła końca. Nebulizacja trwa zazwyczaj 5-10 minut. Bulgotanie jest charakterystyczne dla inhalatorów pneumatyczno-tłokowych – nie pojawia się ono w przypadku nebulizatora ultradźwiękowego i membranowego.
  8. Rozłącz nebulizator. Umyj pojemnik nebulizatora oraz maseczkę bądź ustnik i pozostaw je do wyschnięcia. Przewód powietrzny nie powinien być przepłukiwany. Nebulizatory ulradźwiękowe i membranowe są delikatniejsze niż penumatyczno-tłokowe, dlatego nie dotykaj siatki, ponieważ możesz ją uszkodzić. 
  9. Po zakończonej nebulizacji sterydami, aby uniknąć wystąpienia zakażenia grzybiczego, należy przepłukać jamę ustną. W przypadku korzystania z maski przemyj również twarz, aby uniknąć podrażnień.

Na efektywność nebulizacji wpływa wiele czynników. Pierwszym z nich jest bez wątpienia wielkość cząstek otrzymanych z nebulizatora. Im mniejszy rozmiar cząstek rozproszonych, tym większą szansę mają one na dotarcie do niższych partii drzewa oskrzelowego, wywierając w ten sposób skuteczniejszy efekt terapeutyczny. Do pęcherzyków płucnych docierają cząstki o średnicy 1-2 µm, dlatego też jest to optymalny poziom rozproszenia, jakiego oczekujemy od danego nebulizatora. Większe cząstki (2-10 µm) docierają jedynie do oskrzeli i tchawicy, natomiast największe (20-100 µm) zatrzymują się w jamie ustnej, nosie i gardle.

Efektywność nebulizacji zależy także od cech indywidualnych pacjenta, do których należą:

  • stan płuc,
  • częstość oddechów,
  • objętość oddechowa,
  • temperatura i wilgotność panująca w płucach. 

Odpowiedni dobór urządzenia i technika przeprowadzenia nebulizacji także wpływa na skuteczność procesu.

Nebulizacja a łączenie leków

Łączenie leków do nebulizacji powinno być zawsze konsultowane z lekarzem. Jednak istnieje kilka ogólnych zasad, które należy znać, aby prawidłowo przeprowadzić inhalację:

  • Jeżeli zachodzi potrzeba stosowania kilku leków, najpierw podaje się leki rozszerzające oskrzela, a po 15 minutach sterydy lub mukolityki działające przeciwzapalnie. Zdarzają się jednak sytuacje, w których lekarz zaleca jednoczesne podanie obu leków.
  • Bromek ipratropium można łączyć z salbutamolem, sterydami i ambroksolem.
  • Nie powinno łączyć się dwóch leków z tej samej grupy, np. preparatu złożonego z bromku ipratropium i fenoterolu nie należy łączyć z salbutamolem.
  • Sterydy można łączyć z większością leków (poza lekami z tej samej grupy czy ambroksolem).
  • Ambroksol łączy się z bromkiem ipratropium, jego preparatem złożonym z fenoterolem oraz salbutamolem.
  • Dornazy α nie powinno łączyć się z innymi preparatami (wyjątkiem może być budezonid, natomiast nie jest to zalecane połączenie).

Inhalatory do nebulizacji – czym się różnią?

Wyróżniamy trzy podstawowe rodzaje inhalatorów:

Inhalatory pneumatyczno-tłokowe (kompresorowe)

Najbardziej popularne;  składają się z elektrycznego kompresora i nebulizatora, czyli pojemnika na lek. Elementy te są ze sobą połączone przewodem powietrznym wykonanym z tworzywa sztucznego. Inhalatorem pneumatycznym z nebulizatorem można podawać wszystkie antybiotyki, glikokortykosteroidy oraz dornazę alfa. Wybierając model przenośny, np. w zestawie z akumulatorem, mamy możliwość wykonania inhalacji w dowolnym miejscu i czasie, gdziekolwiek jesteśmy. Niektóre modele wyposażone są nawet w ładowarkę samochodową, mogą być także stosowane podczas lotów samolotem.

Inhalatory ultradźwiękowe

Najważniejszym elementem nebulizatora ultradźwiękowego jest mała płyta grzewcza, która wibruje z dużą częstotliwością. Wibracje powodują powstanie fali dźwiękowych przenoszonych po płynnej postaci leku i rozrywających go na małe cząsteczki, które są odpowiednie do wdychania. Nebulizatory ultradźwiękowe mają tendencję do ogrzewania leku, co szkodzi zawartym w nich białkom. Zwykle nie ma to jednak wpływu na leki wziewne. Problem stanowi za to rozbijanie przez ultradźwięki sterydów i większości antybiotyków. Warto również zauważyć, że produkowany aerozol ma dużą gęstość, co może powodować u dzieci podrażnienia układu oddechowego. Nie zaleca się więc korzystania z nich w warunkach domowych.

Inhalatory membranowe

Wyglądem przypominają inhalatory ultradźwiękowe, odróżnia je od nich mechanizm działania. Polega on na pompowaniu płynnego lekarstwa przez wibrujący w szybkim tempie dysk (membranę) zawierający tysiące maleńkich oczek (sito). Powoduje to rozdrabnianie cieczy na cząsteczki, które następnie wdychamy. Nie wolno stosować substancji oleistych (olejków eterycznych i innych produktów na bazie olejów, które zawierają tłuste lub zawieszone cząstki).

Inhalatory – wady i zalety

Stosowanie nebulizacji niesie za sobą wiele korzyści:

  • dostarczenie leku bezpośrednio do miejsca jego działania i osiągnięcie wysokiego stężenia leku w drzewie oskrzelowym;
  • ograniczenie do minimum występowanie ogólnoustrojowych działań niepożądanych;
  • zmniejszenie potrzebnej dawki leku – po pierwsze ze względu na osiąganie jego wysokiego stężenia w miejscu działania, a po drugie ze względu na ograniczenie efektu pierwszego przejścia przez wątrobę często obserwowanego w przypadku przyjmowania leku doustnie;
  • efektywne dostarczenie leku ze względu na dużą powierzchnię wchłaniania i wysoką przepuszczalność pęcherzyków płucnych;
  • wyeliminowanie wielu interakcji leków na etapie ich metabolizmu;
  • możliwość indywidualnego dopasowania dawki do konkretnego pacjenta (ampułki z lekiem mają pojemność 1 lub 2 ml, można łatwo odmierzyć potrzebną dawkę);
  • łatwość wykonania i możliwość łączenia różnych leków w jednej inhalacji.

Wady:

  • koszt zakupu urządzenia (100-300 zł);
  • ograniczenie skuteczności przez nieprawidłowe trzymanie maski i uciekanie mgiełki (łatwe do wyeliminowania).

Inhalator to przydatne urządzenie, które pozwala na szybkie podanie leku. Używanie inhalatora nie jest skomplikowane. Wystarczy znajomość podstawowych zasad, aby móc bezpiecznie z niego korzystać.

Źródło:

Inhalacja i nebulizacja – zasady, rodzaje i bezpieczeństwo terapii, Aptekarz Polski, 03.03.2019.

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Ile kilokalorii mają mandarynki?

Mandarynki składają się przede wszystkim z wody (aż 85%), a także węglowodanów (13,3 g w 100 g; zwłaszcza sacharozy, glukozy…

Zobacz więcej

Czy warto jeść pistacje?

Pistacje to popularny rodzaj orzechów drzewnych, który jest wyjątkowo bogaty w wiele wartościowych składników odżywczych, takich jak białka, aminokwasy, jedno-…

Zobacz więcej

Czy warto jeść śledzie?

Śledź jest niewątpliwie jednym z najczęściej spożywanych w Polsce gatunków ryb morskich. Mięso śledzia zawiera wysokiej jakości łatwo przyswajalne białko oraz dużą ilość niezwykle…

Zobacz więcej

Szczepienie przeciwko COVID-19 a przeciwko grypie – które najpierw?

Rekomendacje Zespołu Ekspertów, bazujące na wytycznych kilku krajów europejskich i Stanów Zjednoczonych, dopuszczają jednoczesne szczepienie przeciwko grypie i COVID-19. Warunkiem…

Zobacz więcej

Darmowe szczepienie przeciw grypie – kogo dotyczy?

Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia w sprawie metody zapobiegania grypie w sezonie 2021/2022 bezpłatne szczepienia przysługują: osobom zatrudnionym w podmiocie…

Zobacz więcej

Dawka szczepionki przypominająca a dodatkowa – jaka jest różnica?

  Dawka przypominająca rekomendowana jest u osób powyżej 18. roku życia oraz pracowników ochrony zdrowia, którzy mają bezpośredni kontakt z…

Zobacz więcej

Przeterminowane leki – czy można je bezpiecznie przyjąć?

Producenci leków określają termin ważności leku jako czas, w którym dany preparat wykazuje 100% skuteczności oraz bezpieczeństwo stosowania. Po upływie…

Zobacz więcej

Test antygenowy – czy warto go wykonać po kontakcie z osobą z objawami COVID-19?

Wskazane przez Pana objawy u osoby z poczekalni mogą, ale nie muszą wskazywać na jej zakażenie wirusem SARS-CoV-2. Ponadto został…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz

Czytaj także
22 października 2021 mgr farm. Dawid Wardecki
28 września 2020 Poradnik Gemini
17 stycznia 2019 dr Ewa Fiedorowicz
22 sierpnia 2019 mgr farm. Aneta Sara Lis
30 listopada 2020 Poradnik Gemini
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)