7
28 stycznia 2021
Mateusz Durbas Autor
Autor
mgr
Mateusz Durbas

Jak sauna wpływa na nasz organizm?

Sauna jest najczęściej wykorzystywana w celu relaksu, odprężenia i poprawy samopoczucia psychofizycznego. Termin sauna pochodzi z języka fińskiego i określa zabieg cieplny, w którym całe ciało poddaje się działaniu wysokiej temperatury (od 40 do nawet 120°C) w powietrzu wysyconym parą wodną (w bardzo szerokim zakresie od 5 do nawet 100% wilgotności powietrza), z następującym później szybkim schłodzeniem ciała za pomocą zimnej wody. 

Sauna jest najczęściej wykorzystywana w celu relaksu, odprężenia i poprawy samopoczucia psychofizycznego. Termin sauna pochodzi z języka fińskiego i określa zabieg cieplny, w którym całe ciało poddaje się działaniu wysokiej temperatury (od 40 do nawet 120°C) w powietrzu wysyconym parą wodną (w bardzo szerokim zakresie od 5 do nawet 100% wilgotności powietrza), z następującym później szybkim schłodzeniem ciała za pomocą zimnej wody. 

Jakie wyróżniamy podstawowe rodzaje saun? 

  • Sauna sucha (sauna fińska) – temperatura od 60 do 120°C, wilgotność powietrza od 5 do 20%. W środku drewnianej sauny znajduje się piec wyłożony kamieniami. 
  • Sauna mokra – temperatura od 50 do 65°C, wilgotność powietrza od 20 do 40%. W środku drewnianej sauny znajduje się parownik, który zwiększa wilgotność powietrza. 
  • Sauna parowa (łaźnia rzymska) – temperatura od 45 do 55°C, wilgotność powietrza nawet około 100%. Jest ona zazwyczaj wykonana z płytek ceramicznych, tworzywa sztucznego bądź hartowanego szkła. W środku sauny zamiast tradycyjnego pieca wykorzystuje się specjalne parowniki, których celem jest zachowanie odpowiedniej temperatury oraz generowanie pary zwiększającej wilgotność powietrza. 
  • Sauna sucha na podczerwień (tzw. sauna infrared lub IR) – zazwyczaj jest ona zbudowana z drewna i ogrzewana promiennikami podczerwieni ciała, a nie powietrza w saunie. 
Relaks w saunie

Jakie potencjalne korzyści zdrowotne wiążą się z regularnym korzystaniem z sauny? 

  • Obniżenie wartości ciśnienia tętniczego krwi. 
  • Poprawa profilu lipidowego krwi (zmniejszenie stężenia cholesterolu całkowitego, lipoprotein o niskiej gęstości LDL oraz triglicerydów, jak również wzrost stężenia lipoprotein frakcji HDL). 
  • Redukcja stężenia markeru stanu zapalnego (CRP). 
  • Poprawa odporności. 
  • Zmniejszenie produkcji reaktywnych form tlenu (działanie antyoksydacyjne). 
  • Zwiększenie częstotliwości skurczów serca. 
  • Polepszenie funkcji krążeniowo-oddechowych. 
  • Obniżenie aktywacji autonomicznego układu nerwowego (stan relaksacji). 
  • Zmniejszenie sztywności tętnic. 
  • Zmniejszenie grubości kompleksu błony wewnętrznej i środkowej tętnic. 
  • Zwiększenie podatności tętnic. 
  • Rozszerzenie naczyń krwionośnych. 
  • Polepszenie funkcji śródbłonka naczyniowego. 
  • Wzrost produkcji tlenku azotu. 
  • Utrata sodu (w wyniku pocenia). 
  • Obniżenie ryzyka śmierci z powodu chorób układu sercowo-naczyniowego oraz z wszystkich przyczyn, jak również redukcja ryzyka nagłej śmierci sercowej. 
  • Zmniejszenie ryzyka rozwoju udaru mózgu, choroby Alzheimera i demencji starczej. 
  • Spadek ryzyka wystąpienia chorób płuc, w tym zapalenia płuc. 
  • Obniżenie ryzyka rozwoju przeziębienia. 
  • Poprawa jakości życia i redukcja dolegliwości bólowych u pacjentów z bólem dolnego odcinka kręgosłupa, 
  • Poprawa ukrwienia skóry i błony śluzowej dróg oddechowych. 
  • Nasilenie procesów detoksykacyjnych w organizmie. 
  • Zmniejszenie symptomów zmęczenia. 
  • Obniżenie stresu i napięcia emocjonalnego. 
  • Poprawa jakości snu. 
  • Wspomaganie leczenia niektórych chorób skóry. 
  • Złagodzenie objawów depresji. 
  • Wzrost wysycenia krwi tlenem. 
  • Poprawa zakresu ruchomości stawów. 

Czy sauna może wywierać pozytywny wpływ na proces regeneracji powysiłkowej?  

Choć sauna jest często wybieranym sposobem na polepszenie regeneracji organizmu po zakończonym wysiłku fizycznym (np. treningu siłowym), to jednak dowody naukowe na wyjątkowe korzyści saunowania w tej materii są bardzo ograniczone. Istnieją pewne przesłanki pozwalające sądzić, że regularne korzystanie z kąpieli w saunie może przyczyniać się do poprawy funkcjonowania układu ruchu, zwiększenia elastyczności tkanki łącznej oraz polepszenia wydolności mięśni szkieletowych. Najświeższe doniesienia naukowe sugerują z kolei, że zabiegi w saunie suchej (3 sesje po 8 minut każda) tuż po zakończeniu treningu o wysokiej intensywności mogą wręcz pogarszać wyniki sportowe u pływaków podczas porannego treningu w kolejnym dniu. 

Jakie są potencjalne zagrożenia wynikające z częstego saunowania? 

Uważa się, że sauna jest na ogół bezpieczna dla zdrowia, nawet u osób z chorobami układu krążenia, jednak pod warunkiem, że nie towarzyszy jej jednocześnie konsumpcja alkoholu. Szacuje się, że w Finlandii, czyli kraju o najdłuższej tradycji korzystania z sauny, blisko 25% oparzeń jest spowodowanych nieostrożnym saunowaniem, w tym często po spożyciu alkoholu. Jak się bowiem okazuje, regularne kąpiele w saunie niekorzystnie wpływają na jakość nasienia u mężczyzn oraz powodują znaczne obniżenie wartości ciśnienia tętniczego krwi u osób z niedociśnieniem ortostatycznym (tj. gwałtowny spadek ciśnienia tętniczego po zmianie pozycji na stojącą), czego konsekwencją mogą być omdlenia i upadki. 

Kto powinien unikać korzystania z sauny? 

Z sauny nie powinny korzystać: 

  • osoby z gorączką i w okresie zaostrzenia chorób przewlekłych, 
  • osoby z chorobami zakaźnymi, 
  • pacjenci po niedawno przebytym zawale mięśnia sercowego, 
  • pacjenci po niedawno przebytym zabiegu chirurgicznym, 
  • pacjenci z guzem mózgu, 
  • osoby ze stwierdzoną padaczką, 
  • pacjenci ze zdiagnozowaną jaskrą, 
  • osoby z owrzodzeniami skóry i niektórymi chorobami skórnymi, 
  • pacjenci stosujący środki przeciwzakrzepowe oraz leki w postaci naskórnych plastrów, 
  • osoby w stanie po spożyciu alkoholu i/lub pod wpływem narkotyków. 

O czym należy pamiętać, korzystając z sauny? 

  • Warto zaczynać przygodę z sauną od niższych temperatur i krótszego czasu trwania kąpieli, następnie przy dobrej tolerancji stopniowo je zwiększać. 
  • Koniecznie trzeba uzupełniać straty wody i elektrolitów następujące w wyniku obfitego pocenia, poprzez wypijanie odpowiednich ilości wysokozmineralizowanej wody. 
  • Zaleca się zachować około 2 godziny odstępu pomiędzy rozpoczęciem kąpieli w saunie a ostatnim obfitym posiłkiem. 
  • Nie powinno się korzystać z sauny po spożyciu alkoholu, ponieważ istotnie zwiększa się w ten sposób ryzyko wystąpienia powikłań i zdarzeń niepożądanych (np. oparzeń). 
  • Należy zostawić w przebieralni soczewki kontaktowe oraz wszelkie elementy metalowe, tj. okulary, zegarek, biżuterię, ponieważ mogą one powodować oparzenia.  
  • Osoby chorujące przewlekle powinny zaczerpnąć porady lekarskiej przed rozpoczęciem pierwszej kąpieli w saunie. 

Podsumowanie 

  • Sauna jest zabiegiem przegrzania ciała z wykorzystaniem wysokiej temperatury oraz dużej lub małej wilgotności powietrza wraz z następującym zaraz po nim zabiegiem schładzania całego ciała przy użyciu zimnej wody. 
  • Regularne kąpiele w saunie wywierają pozytywny wpływ na organizm człowieka, zwłaszcza układ odpornościowy, nerwowy, oddechowy, hormonalny, sercowo-naczyniowy oraz kostno-stawowy.  
  • Wydaje się, że największe korzyści zdrowotne wynikające z częstego saunowania mogą odnieść pacjenci z chorobami układu krążenia (zwłaszcza nadciśnieniem tętniczym) oraz te osoby, które mają tendencję do używania nadmiernej ilości soli w diecie. 

Źródła:

  • Pawłowski J., Pawłowska K.M., Bochyński R.: Sauna i jej znaczenie w treningu zdrowotnym człowieka. Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu, 2015, 21, 3, 282–288. 
  • Szafraniec R., Podgórska K., Walczak D.: Wpływ sauny fińskiej na koordynację sensomotoryczną u zdrowych mężczyzn. Medycyna Sportowa, 2018; 2(4); 34, 109-116. 
  • Laukkanen J.A., Laukkanen T., Kunutsor S.K.: Cardiovascular and Other Health Benefits of Sauna Bathing: A Review of the Evidence. Mayo Clin Proc. 2018 Aug;93(8):1111-1121. 
  • Källström M., Soveri I., Oldgren J., et al.: Effects of sauna bath on heart failure: A systematic review and meta-analysis. Clin Cardiol. 2018 Nov;41(11):1491-1501. 
  • Hussain J., Cohen M.: Clinical Effects of Regular Dry Sauna Bathing: A Systematic Review. Evid Based Complement Alternat Med. 2018 Apr 24;2018:1857413. 
  • Laukkanen J.A., Kunutsor S.K.: Is sauna bathing protective of sudden cardiac death? A review of the evidence. Prog Cardiovasc Dis. May-Jun 2019;62(3):288-293. 
  • Cho E.H., Kim N.H., Kim H.C., et al.: Dry sauna therapy is beneficial for patients with low back pain. Anesth Pain Med (Seoul). 2019 Oct 31;14(4):474-479. 
  • Skorski S., Schimpchen J., Pfeiffer M., et al.: Effects of Postexercise Sauna Bathing on Recovery of Swim Performance. Int J Sports Physiol Perform. 2019 Dec 22;1-7. 

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Marta Junowicz Autor

Marta Junowicz

mgr farm.

Czy po szczepieniu na COVID-19 można nadal zarażać?

Kwestia ta nadal nie do końca została poznana i jest tematem badań. Istnieje prawdopodobieństwo, że osoby zaszczepione mogą transmitować wirusa, dlatego…

Zobacz więcej

Marta Grabowska Autor

Marta Grabowska

mgr farm.

Szczepionka na koronawirusa dla dzieci

Szczepionki dostępne na polskim rynku przeznaczone są dla osób powyżej 16 lat (Pfizer BioNTech) oraz dla osób powyżej 18 roku…

Zobacz więcej

Marta Junowicz Autor

Marta Junowicz

mgr farm.

Czy szczepienie przeciw rotawirusom jest obowiązkowe?

Od 2021 roku szczepionka przeciwko rotawirusom została wprowadzona do Programu Szczepień Ochronnych jako pozycja obowiązkowa. Bezpłatne szczepienie obejmie dzieci urodzone po 31 grudnia…

Zobacz więcej

Marta Junowicz Autor

Marta Junowicz

mgr farm.

Szczepionka przeciw koronawirusowi

Oficjalna informacja producenta szczepionki mówi, że po rozcieńczeniu fiolka zawiera 5 dawek po 0,3 ml. Postępując zgodnie z instrukcją przygotowania…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Ujemne Rh u kobiety w ciąży

Ujemny czynnik Rh u matki powoduje, że jej organizm uznaje taki czynnik jako obcy, a jej układ odpornościowy będzie atakował…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Czy to może być zapalenie pęcherza?

Podejrzenie zapalenia pęcherza można wysnuć na podstawie towarzyszących mu często objawów. Są to: ból przy oddawaniu moczu, ból w okolicy…

Zobacz więcej

Poradnik Gemini Autor

Poradnik Gemini

Czy opryszczkę można wyleczyć?

Niestety wirus opryszczki pozostaje w organizmie przez całe życie. Objawy nawracają i są przerywane okresem latencji, czyli utajenia. Wirus HSV…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Jakie badania wykonać przy podejrzeniu celiakii?

Powinna Pani rozpocząć od wizyty u lekarza rodzinnego. Jeśli istnieje podejrzenie celiakii, konieczne będzie skierowanie do poradni gastroenterologicznej. Najczęściej diagnostyka…

Zobacz więcej

Dołącz do wspólnej dyskusji
Czytaj także
24 lutego 2021 mgr farm. Dawid Wardecki
15 lutego 2021 mgr farm. Angelika Owczarska-Oleszczuk
10 lutego 2021 mgr farm. Natika Karolak
10 lutego 2021 mgr farm. Monika Cichocka
29 stycznia 2021 mgr inż. Ewa Gwóźdź
27 stycznia 2021 mgr Ewelina Zawada
21 stycznia 2021 Magdalena Bernisz
21 stycznia 2021 Magdalena Bernisz
20 stycznia 2021 dr Ewa Fiedorowicz
31 grudnia 2020 Adriana Kawecka
Zobacz więcej
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)