8
08 marca 2021

Jakie zioła warto stosować przy problemach z sercem?

Skuteczne leczenie chorób serca i układu krwionośnego jest niewątpliwym wyzwaniem dla współczesnej medycyny. Mimo szerokiego wachlarza dostępnych obecnie leków powstałych w wyniku syntezy chemicznej niektóre substancje czynne pochodzenia roślinnego są niezastąpione w leczeniu schorzeń kardiologicznych. Przewagą leków roślinnych jest również synergizm działania kilku związków aktywnych, a także wieloletnia tradycja stosowania, potwierdzająca ich skuteczność i względne bezpieczeństwo. 

Zioła na serce – które warto stosować? 

Głóg jednoszyjkowy i dwuszyjkowy 

Głóg jednoszyjkowy (Crataegus monogyna) i dwuszyjkowy (C. laevigata) pochodzą z rodziny różowatych  (Rosaceae). Jest to dość pospolity w Polsce krzew o białych, baldachowatych kwiatach. Aktywne farmakologicznie związki czynne pochodzą z wysuszonych kwiatostanów oraz owoców. Głóg zawiera przede wszystkim: 

  • flawonoidy (hiperozyd, witeksynę, rutynę),  
  • procyjanidyny,  
  • katechiny,  
  • polifenole.  

Wyciąg z głogu reguluje pracę serca, zwiększając siłę jego skurczu, poprawia również krążenie obwodowe. Działa rozkurczająco na mięśniówkę gładką naczyń krwionośnych, wieńcowych i mózgowych, obniżając tym samym ciśnienie krwi. Działa również uspokajająco. Roślina nie zawiera glikozydów nasercowych i jest na tyle bezpieczna w stosowaniu, że jej owoc jest szeroko wykorzystywany również w przetwórstwie spożywczym (dżemy, soki).  

Konwalia majowa 

Konwalia majowa (Convallaria majalis L.) pochodzi z rodziny liliowatych (Liliaceae). To powszechnie znana bylina o charakterystycznym wyglądzie. Jest źródłem saponin, flawonoidów i przede wszystkim glikozydów kardenolidowych, z których najważniejszy to konwalotoksyna. Związek ten jest stosowany w niewydolności serca. Wzmacnia siłę jego skurczu. Nalewka z tej rośliny, oprócz tonizującego wpływu na serce, działa łagodnie moczopędnie. Glikozydy konwalii nie kumulują się w organizmie, działają krótko, dlatego ryzyko przedawkowania i zatrucia jest niewielkie. Jeśli jednak do tego dojdzie, objawy toksyczne to: 

  • zaburzenia rytmu serca,  
  • wymioty,  
  • zaburzenia widzenia. 

Serdecznik pospolity (Leonurus cardiaca, Lamiaceae) 

Serdecznik pospolity (Leonurus cardiaca) z rodziny jasnowatych (Lamiaceae) jest pospolitą w Polsce byliną o niemiłym zapachu i pozornie srebrzystej barwie, którą nadają drobne włoski porastające roślinę. Ziele serdecznika jest źródłem: 

  • flawonoidów,  
  • irdydoidów,  
  • związków terpenowych, 
  • kawolidów.  

Związki te, działając synergistycznie, regulują pracę serca. Ich wpływ jest korzystny w arytmii i tachykardii. Serdecznik obniża ciśnienie, a także działa rozkurczowo na mięśniówkę gładką (np. macicy). Dzięki tej aktywności stosowany jest pomocniczo w: 

  • nerwicach,  
  • bezsenności, 
  • zaburzeniach pracy przewodu pokarmowego (skurcze, niestrawność, wzdęcia). 

Stosowany zewnętrznie w postaci okładów na rany działa m.in. przeciwbakteryjnie i ściągająco. 

Naparstnica purpurowa i wełnista 

Naparstnica purpurowa (Digitalis purpurea L.) i naparstnica wełnista (D. lanata Ehrh) z rodziny trędownikowatych (Scrophulariaceae) to dwuletnie rośliny uprawne. Są silnie trujące przy przypadkowym spożyciu! Suszone liście naparstnicy to surowiec będący źródłem glikozydów kardenolidowych:  

  • purpureaglikozydów,  
  • glukogitaloksyny,  
  • latanozydu, 
  • digitoksyny.  

Zawierają również saponiny i flawonoidy. Pozyskiwana z liści digoksyna, jako lek na receptę, ma szerokie zastosowanie w zaburzeniach rytmu serca, szczególnie w migotaniu przedsionków. Zwiększa siłę skurczu, zmniejsza częstotliwość pracy serca i wydłuża fazę jego rozkurczu. Zwiększa wydajność pracy mięśnia sercowego, a dzięki poprawie przepływu krwi przez nerki i zwiększeniu diurezy likwiduje obrzęki. Jednocześnie z uwagi na możliwość kumulacji digoksyny lek może spowodować zatrucie objawiające się: 

  • zaburzeniami żołądkowo-jelitowymi,  
  • sennością,  
  • bólami i zawrotami głowy. 

W skrajnych przypadkach mogą wystąpić zagrażające życiu zaburzenia rytmu serca. 

Miłek wiosenny 

Miłek wiosenny (Adonis vernalis) z rodziny jaskrowatych (Ranunculaceae) to bylina o charakterystycznych żółtych kwiatach. Surowcem leczniczym jest ziele, zawierające glikozydy kardenolidowe:  

  • adonitoksynę,  
  • cymarozyd, 
  • k-strofantynę.  

Miłek znalazł zastosowanie przy niewydolności serca połączonej z nerwicą. Zwiększa siłę skurczu serca, ale zmniejsza jego częstotliwość. Poprawia krążenie, działa słabo diuretycznie. Dostępny w postaci nalewki. 

Zioła na serce – przeciwwskazania 

Wymienione zioła nasercowe z uwagi na charakter działania i możliwość zatrucia związkami czynnymi wymagają kontroli poziomu potasu, szczególnie przy przewlekłym stosowaniu. Niedobór tego pierwiastka może prowadzić do zatruć. Wyjątkowej ostrożności wymaga łączenie ziół nasercowych z lekami moczopędnymi i niektórymi lekami przeciwnadciśnieniowymi, takimi jak blokery kanału wapniowego czy betablokery.  

Należy pamiętać, że nie wszystkie rodzaje niewydolności serca (np. blok przedsionkowo-komorowy) mogą być leczone powyższymi lekami roślinnymi, dlatego przed ich zastosowaniem warto skonsultować się z lekarzem. 

Wymienione rośliny są bogatym źródłem wielu związków, które działając synergistycznie i wielokierunkowo, dają dobry efekt farmakologiczny. Odpowiednio dobrana (w porozumieniu z lekarzem) mieszanka ziół działających nasercowo daje pożądane efekty w łagodnych stanach niewydolności serca, a w schorzeniach wymagających podania silniejszych leków może z powodzeniem uzupełniać terapię. 

Źródła: 

  • Kaczmarczyk-Sedlak I, Ciołkowski A. Zioła w medycynie. Choroby układu krążenia. PZWL Wydawnictwo Lekarskie. Wyd. I, 2019. 
  • Neslihan Pınar, Meyli Topaloğlu, Cahit Özer, Harun Alp. Herbal supplement usage in cardiac patients. Turk Kardiyol Dern Ars. 2017 Oct;45(7):614-622. 
  • Aaftab S Shaikh, Asha B Thomas, Sohan S Chitlange. Herb-drug interaction studies of herbs used in treatment of cardiovascular disorders-A narrative review of preclinical and clinical studies. Phytother Res. 2020 May;34(5):1008-1026. 
  • Naveed M, Majeed F, Taleb A, Zubair HM, Shumzaid M, Asim Farooq M, Faran Ashraf Baig MM, Abbas M, Saeed M, Changxing Li. A Review of Medicinal Plants in Cardiovascular Disorders: Benefits and Risks. Am J Chin Med. 2020;48(2):259-286. 

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Olej z wiesiołka a odbudowa warstwy lipidowej skóry

Olej z wiesiołka zawiera w swoim składzie nienasycone kwasy tłuszczowe omega-6 (takie jak gamma-linolenowy, linolenowy), fitosterole i witaminę E. Olej…

Zobacz więcej

Ostropest i inne zioła

Ostropestu nie powinno zalewać się wrzątkiem ze względu na degradację związków czynnych. W zasadzie żadnych ziół nie powinno się zalewać…

Zobacz więcej

Niewydolność serca a domowa tlenoterapia

W przypadku niewydolności serca bardzo prawdopodobnie organizm Pani mamy nie jest wystarczająco zaopatrywany w tlen. Warto wykonać badanie określające poziom…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz
Czytaj także
28 maja 2021 mgr farm. Dawid Wardecki
28 maja 2021 mgr farm. Natalia Sadowska
07 maja 2021 mgr farm. Monika Cichocka
06 maja 2021 mgr farm. Karolina Raźniewska
04 maja 2021 mgr Beata Ossowska
22 kwietnia 2021 mgr Natalia Adamczuk
19 kwietnia 2021 mgr farm. Natalia Sadowska
15 kwietnia 2021 mgr farm. Aneta Sara Lis
15 kwietnia 2021 mgr farm. Marta Junowicz
Zobacz więcej
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)