8
02 lutego 2021

Jemioła – w jakich dolegliwościach się sprawdzi?

Jemioła pospolita (Viscum album L.), inaczej jemioła biała, to roślina z rodziny sandałowcowatych (Sandalceae). Według niektórych klasyfikacji należy do rodziny gązewnikowatych (Loranthaceae). Jest półpasożytem, który za pomocą haustorii (przyssawek podobnych do korzeni, służących do zagnieżdżania się w innej roślinie – żywicielu), bytuje na pniu drzew liściastych, a także niektórych iglastych – przede wszystkim sośnie i jodle. Ma zdolność fotosyntezy, a od drzewa pobiera sole mineralne i wodę. Raczej nie niszczy żywiciela, jednak w okresach suszy potrafi spowodować dodatkowy deficyt wodny w drzewie. Jest popularna w całej Europie, a także w Afryce i Azji. 

Tajemnicza jemioła odgrywa ważną rolę nie tylko obecnie. Stosowano ją również w tradycyjnej medycynie ludowej setki lat temu. Wierzono w jej magiczne moce, chroniące przed czarną magią, urokami i siłami nieczystymi. Chroniła też wojowników podczas bitew, a także przynosiła szczęście. Wierzono również w jej moc przywracania i zwiększania płodności, z czym kojarzone były jej owoce o lepkim i białawym miąższu, przypominającym męskie nasienie

Objawy zatrucia jemiołą 

Jemioła to roślina wiecznie zielona, żyjąca nawet 30-40 lat. Ma skórzaste liście o gładkich brzegach i owalnym lub lancetowatym kształcie. Owoce to charakterystyczne białe lub biało-żółte nibyjagody o lepkim miąższu. Stanowią pożywienie dla ptaków, które przy okazji żerowania rozsiewają tę roślinę. Przypadkowo spożyte przez człowieka mogą spowodować zatrucie objawiające się m.in.  

  • wymiotami,  
  • nudnościami,  
  • bólem brzucha,  
  • biegunką.  

Owoce stosowane zewnętrznie w medycynie ludowej były pomocne przy odmrożeniach. 

Jemioła – skład 

Surowcem leczniczym są liście i młode gałązki. Najwięcej składników aktywnych mają te zebrane w okresie październik-grudzień oraz marzec-kwiecień.  

Główne składniki jemioły odpowiedzialne za jej właściwości to: 

  • wiskotoksyny – niskocząsteczkowe peptydy, zbudowane z 46 aminokwasów; największe znaczenie dla działania farmakologicznego mają typy A2, A3 i B, 
  • polisacharydy – arabinogalaktany i galaktouroniany, 
  • lektyny – wiskumina (ML I), ML II, ML III,  
  • aminy – cholina, histamina, 
  • kwasy fenolowe – kwas kawowy, ferulowy, betulinowy, 
  • flawonoidy. 

Na jakościową i ilościową zawartość związków czynnych mają wpływ gatunek żywiciela jemioły oraz pora zbioru. 

Jemioła – zastosowanie 

Jemioła jest tradycyjnie stosowana w profilaktyce chorób układu sercowo-naczyniowego, a także we wspomaganiu leczenia samoistnego nadciśnienia tętniczego, działając rozszerzająco na naczynia krwionośne. Mechanizm działania nie został dokładnie poznany, jednak prawdopodobnie jest on związany z działaniem na śródbłonek i mięśniówkę naczyń krwionośnych. Jemioła normalizuje również rytm pracy serca. Stosowana jest także pomocniczo przy menopauzie oraz niewydolności żylnej (poprawa krążenia przy tzw. uczuciu ciężkich nóg). 

Współczesne zastosowanie jemioły w chorobach nowotworowych wynika z niedawnych odkryć właściwości cytotoksycznych tej rośliny. Badano jemiołę w kontekście różnych mechanizmów przeciwnowotworowych i udowodniono jej aktywność w zakresie działania cytotoksycznego oraz  indukowania apoptozy. Jemioła stymuluje również odporność, wpływając na dojrzewanie i różnicowanie limfocytów T. Wspomagające działanie jemioły wiąże się jednak przede wszystkim z podaniem podskórnym lub dożylnym jej wyciągów, co zawsze odbywa się pod kontrolą i z zalecenia lekarza. 

Udowodniono również szeroko pojęte działanie przeciwzapalne składników aktywnych jemioły. 

Jemioła – przeciwwskazania i skutki uboczne 

Nie ustalono bezpieczeństwa stosowania u dzieci i młodzieży, a także u kobiet w ciąży i karmiących piersią. Z tego względu stosowanie jemioły w tych grupach jest niezalecane.  

Ziele jemioły uchodzi za bezpieczne i nie odnotowano poważnych działań niepożądanych, wynikających z przedawkowania lub długotrwałego stosowania. Do najczęstszych skutków ubocznych należą zaburzenia żołądkowe: nudności, wymioty, biegunka. Należy pamiętać, że wyciągi etanolowe nie są wskazane w schorzeniach wątroby oraz przy chorobie alkoholowej. 

Obecnie ziele jemioły jest dostępne jako wyciąg ze świeżej rośliny – w postaci nalewki (zarówno prostej, jak i w połączeniu z innymi składnikami działającymi synergistycznie), a także jako wysuszone ziele w postaci herbatki do zaparzania. 

Mimo że jemioła jest stosowana w tradycyjnej medycynie ludowej od wielu lat, wciąż nie jest do końca poznaną rośliną. Jej związki czynne o nieodkrytych do tej pory właściwościach dają nadzieję na istotne wspomaganie leczenia poważnych chorób, na które współczesna medycyna wciąż nie ma skutecznego lekarstwa. 

Źródła: 

  1. Jemioła – roślina świątecznych pocałunków. Panacea Nr 4 (41), październik-grudzień 2012 strony: 6-8. 
  2. Leoni Villano Bonamin, Aloisio Cunha de Carvalho, Silvia Waisse. Viscum album (L.) in experimental animal tumors: A meta-analysis. Exp Ther Med. 2017 Jun; 13(6): 2723–2740. 
  3. Shiao Li Oei, Anja Thronicke, Matthias Kröz, Harald Matthes, Friedemann Schad. Use and Safety of Viscum album L Applications in Cancer Patients With Preexisting Autoimmune Diseases: Findings From the Network Oncology Study. Integr Cancer Ther. 2019; 18. 
  4. Gunver S Kienle, Renate Grugel, Helmut Kiene. Safety of higher dosages of Viscum album L. in animals and humans – systematic review of immune changes and safety parameters. BMC Complement Altern Med. 2011; 11: 72. 
  5. Paul Posadzki, Leala K Watson, Edzard Ernst. Adverse effects of herbal medicines: an overview of systematic reviews. Clin Med (Lond). 2013 Feb; 13(1): 7–12.

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Olej z wiesiołka a odbudowa warstwy lipidowej skóry

Olej z wiesiołka zawiera w swoim składzie nienasycone kwasy tłuszczowe omega-6 (takie jak gamma-linolenowy, linolenowy), fitosterole i witaminę E. Olej…

Zobacz więcej

Ostropest i inne zioła

Ostropestu nie powinno zalewać się wrzątkiem ze względu na degradację związków czynnych. W zasadzie żadnych ziół nie powinno się zalewać…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz
Czytaj także
28 maja 2021 mgr farm. Dawid Wardecki
28 maja 2021 mgr farm. Natalia Sadowska
06 maja 2021 mgr farm. Karolina Raźniewska
19 kwietnia 2021 mgr farm. Natalia Sadowska
15 kwietnia 2021 mgr farm. Aneta Sara Lis
15 kwietnia 2021 mgr farm. Marta Junowicz
06 kwietnia 2021 Natalia Górska
08 marca 2021 mgr farm. Magdalena Stalmirska
08 marca 2021 mgr farm. Magdalena Fuszara
Zobacz więcej
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)