Kamica nerkowa – omówienie

Kamica nerkowa to stan, w którym w drogach moczowych, znajdują się złogi nierozpuszczalnych substancji. Najczęściej powstają one w kielichach i miedniczce nerkowej, czyli odcinkach znajdujących się w obrębie samej nerki, skąd mogą przemieszczać się do moczowodów i pęcherza moczowego, a nawet cewki moczowej. Występuje wiele typów kamicy nerkowej.

Najczęściej występują złogi zbudowane ze szczawianu wapnia. Powstawaniu złogów zawierających wapń sprzyja jego zwiększone wydalanie z moczem, będące konsekwencją m.in. pierwotnej nadczynności przytarczyc, chorób ziarniniakowych np. sarkoidozy, nowotworów i ich przerzutów, defektów metabolicznych, chorób ogólnoustrojowych.  Zwiększone ryzyko powstawania kamieni bogatych w szczwiany może być wynikiem stałego przyjmowania witaminy C, diety bogatej w szczawiany, diety ubogowapniowej czy chorób przewodu pokarmowego.

Rzadziej występują złogi zbudowane z:

  • fosforanów wapnia
  • moczanów – w wyniku nadmiernego wydalania kwasu moczowego wraz z moczem, np. w przebiegu dny moczanowej
  • cystyny – spowodowane genetycznymi defektami wchłaniania pewnych aminokwasów
  • struwitu – złogi te powstają w wyniku zmiany odczynu moczu na zasadowy w przebiegu zakażeń układu moczowego

 

Objawy kamicy nerkowej

Objawową manifestacją kamicy nerkowej jest napad kolki nerkowej. Powstaje on, gdy złóg przemieszcza się przez światło moczowodu powodując rozciąganie i podrażnianie jego ściany. Typowo występuje silny ból w okolicy lędźwiowej, promieniujący do okolicy krocza i wewnętrznej powierzchni ud. Niekiedy kamień może utknąć w świetle cewki moczowej i wtedy ból lokalizuje się w podbrzuszu nad spojeniem łonowym. Możliwe jest też wystąpienie wymiotów, uczucia parcia na mocz, niekiedy krwiomoczu a nawet spadku ciśnienia i omdlenia przy bardzo silnym bólu. Jeżeli napadowi towarzyszy zakażenie układu moczowego obserwuje się również gorączkę oraz niekiedy dreszcze.

Kamica nerkowa może doprowadzić do uszkodzenia nerek, zarówno ich ostrej niewydolności spowodowanej zablokowaniem odpływu moczu przez złóg, jak i niewydolności przewlekłej, będącej wynikiem długotrwałego trwania kamicy i w rzadkich przypadkach wymagającej dializoterapii.

Diagnostyka i leczenie

W diagnozowaniu kamicy nerkowej bierze się pod uwagę objawy oraz wyniki badań moczu i krwi oraz badań obrazowych. Podstawowymi badaniami obrazowymi jest USG oraz RTG. Rtg nie uwidacznia jednak wszystkich typów złogów i nie zaobserwujemy na nim kamieni moczanowych, przepuszczalnych dla promieniowania rentgenowskiego.

W przypadku wydalenia złogu, przeprowadza się analizę jego składu.

Leczenie napadu kolki nerkowej polega na podawaniu środków przeciwbólowych, dostosowanych do nasilenia odczuwanych przez pacjenta dolegliwości. Ponadto, stosuje się leki rozkurczające mięśnie gładkie moczowodu. W rzadkich przypadkach może być konieczne zabiegowe usunięcie złogu, celem przywrócenia odpływu moczu.

Przewlekłe leczenie w kamicy nerkowej zależy od wielkości i typu złogów występujących u pacjenta. W niektórych przypadkach możliwe jest postępowanie niezabiegowe, umożliwiające samoistne wydalenie złogu. W innych konieczne okazuje się zastosowanie technik inwazyjnych:

  • ESWL (litotrypsja pozaustrojowa) – polega na kruszeniu złogów znajdujących się w obrębie kielichów lub miedniczki nerkowej i moczowodów za pomocą fali uderzeniowej generowanej na zewnątrz organizmu pacjenta.
  • PCNL (nefrolitotrypsja przezskórna) – złóg usuwa się za pomocą endoskopu wprowadzanego do układu kielichowo-miedniczkowego nerki.
  • URSL (litotrypsja ureterorenoskopowa) – usunięcie złogu za pomocą endoskopu wprowadzanego do moczowodu przez cewkę moczową i pęcherz moczowy.
  • Operacja tradycyjna – niekiedy konieczne jest nawet usunięcie całej nerki, ze względu na zaawansowanie kamicy.

 

Zapobieganie

W celu zapobiegnięcia rozwojowi kamicy nerkowej należy przyjmować duże ilości płynów i ograniczyć spożycie soli kuchennej poniżej 6 gramów na dobę, ponieważ nadmierna ilość sodu w organizmie zwiększa wydalanie wapnia i podnosi jego stężenie w moczu.

W przypadku stwierdzenia zwiększonego wydalania wapnia z moczem nie zaleca się ograniczania ilości spożywanego wapnia oraz należy przyjmować ilości odpowiednie dla wieku i masy ciała.

Jeśli wykryto w moczu pacjenta z kamicą nerkową zwiększone stężenie konkretnych substancji powodujących kamicę lub stwierdzono stan do niej predysponujący, stosuje się stosowną suplementację lub restrykcje dietetyczne oraz, jeżeli to możliwe, leczenie przyczynowe.

Przy występowaniu kamieni struwitowych, związanych z zakażeniem układu moczowego, kluczowe znaczenie ma antybiotykoterapia i wyjałowienie moczu.


Przeczytaj również: Chore nerki nie bolą. Co poza cukrzycą może je niszczyć?