39
30 kwietnia 2019
Monika Cichocka Autor
Autor
mgr farm.
Monika Cichocka

Kodeina – właściwości, interakcje i przeciwwskazania

Uporczywy suchy kaszel oraz silne bóle głowy to główne dolegliwości, jakie mogą wystąpić po zażyciu leku zawierającego kodeinę. Czym jest kodeina i w jakich preparatach występuje?

Uporczywy suchy kaszel oraz silne bóle głowy to główne dolegliwości, jakie mogą wystąpić po zażyciu leku zawierającego kodeinę. Czym jest kodeina i w jakich preparatach występuje?

Właściwości kodeiny

Kodeina jest metylową pochodną morfiny, a dokładnie jej eterem. W śladowych ilościach znajduje się w opium. Pozyskiwana jest z morfiny i obok niej należy do najważniejszych opiatów. W organizmie człowieka jest metabolizowana przez enzymy wątrobowe do morfiny (kilka procent dawki kodeiny) i norkodeiny (ok. 10% dawki kodeiny). Większość zaś jest sprzęgana z kwasem glukuronowym, czego następstwem jest powstanie 6-glukuronidu kodeiny. Przypuszcza się, iż metabolity wykazują głównie działanie przeciwbólowe (morfina, 6-glukuronid kodeiny).

Kodeina stosowana przy bólu zęba

Zastosowanie i dawkowanie kodeiny

Wskazaniami do stosowania kodeiny jest zwalczenie uporczywego, suchego kaszlu oraz leczenie bólu o dużym i umiarkowanym nasileniu. Kodeina, a dokładniej jej sól (fosforan kodeiny) kojarzona jest z nieopioidowymi lekami przeciwbólowymi. Jej działanie przeciwbólowe utrzymuje się do ok. 4 godzin, natomiast przeciwkaszlowe od 4 do 8 godzin. W aptece znajdziemy ją w preparatach przeciwbólowych w formie tabletek i tabletek musujących, natomiast w preparatach przeciwkaszlowych w postaci syropów i tabletek. Maksymalna dawka dobowa kodeiny to 240 mg. Nie zaleca się przyjmowania jej częściej niż 4 razy na dobę (należy zachować odstęp między dawkami minimum 6 godzin).

Kodeina – przeciwwskazania

Przeciwwskazaniami do stosowania substancji z kodeiną są:

  • astma oskrzelowa,
  • niewydolność oddechowa,
  • zaburzenia oddychania,
  • zaparcia,
  • uzależnienie od opioidów,
  • śpiączka.

Nie należy podawać jej dzieciom poniżej 12 roku życia ze względu na fakt metabolizowania jej do morfiny. U dzieci powyżej 12 roku życia można ją stosować w przypadku silnego, krótkotrwałego bólu, wówczas, kiedy paracetamol lub ibuprofen są nieskuteczne.

Kodeina przenika przez łożysko do krwiobiegu płodu oraz do pokarmu kobiet karmiących. Nie zaleca się stosowania kodeiny wśród ciężarnych i kobiet karmiących.

Nie należy stosować jej w przypadku kaszlu mokrego, gdyż hamuje ona odruch kaszlowy. Jej działanie przeciwbólowe nie jest rekomendowane w leczeniu bólu pochodzenia neurogennego. W przypadku dłuższego czasu stosowania niż zalecany, przyjmowanie kodeiny może powodować uzależnienie zarówno fizyczne, jak i psychiczne. Dłuższe stosowanie większych dawek kodeiny może skutkować wytworzeniem się tolerancji na jej działanie przeciwkaszlowe i przeciwbólowe. Po nagłym odstawieniu preparatów z kodeiną mogą wystąpić objawy odstawienia. Dodatkowo osoby zażywające kodeinę mogą mieć pozytywny wynik testów antydopingowych. Nie należy łączyć jej z alkoholem, gdyż nasila ona jego działanie. Po zastosowaniu preparatu z kodeiną może dochodzić do wydłużenia czasu reakcji. Jest to szczególnie ważne w przypadku kierowców, dlatego nie należy prowadzić pojazdów czy obsługiwać maszyn po zażyciu kodeiny.

Kodeina w połączeniu z innymi lekami

Kodeina wchodzi w szereg interakcji z innymi substancjami leczniczymi:

  • w połączeniu z lekami oddziałującymi na ośrodkowy układ nerwowy (np. leki przeciwdepresyjne, przeciwlękowe, przeciwhistaminowe, nasenne, neuroleptyki) może dochodzić do zaburzeń świadomości,
  • podczas przyjmowania leków na chorobę Parkinsona może dochodzić do nasileń działania uspokajającego tychże leków,
  • jednoczesne przyjmowanie pochodnych morfiny, benzodiazepin czy barbituranów może powodować zahamowanie ośrodka oddechowego,
  • nie należy zażywać leków, zawierających w swym składzie alkoholu, gdyż może on nasilać działanie kodeiny,
  • kodeina może osłabiać działanie metoklopramidu (lek na perystaltykę jelit).

Kodeina – działania niepożądane

Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi kodeiny są:

  • nudności,
  • wymioty,
  • zaparcia,
  • senność
  • zawroty głowy.

Rzadziej występujące objawy niepożądane to:

  • zaburzenia nastroju,
  • zatrzymanie moczu,
  • zahamowanie ośrodka oddechowego,
  • spadek ciśnienie tętniczego,
  • omdlenia,
  • omamy.

Przeciwwskazań związanych ze stosowaniem preparatów z kodeiną jest wiele. Dlatego przed zastosowaniem kodeiny należy skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą, aby uniknąć działań niepożądanych i interakcji z innymi lekami.

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Ciąża a grupa krwi

Różne grupy krwi rodziców dziecka mogą skutkować konfliktem serologicznym między matką a płodem. W celu zapobiegnięcia takiej sytuacji sprawdza się…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Normy PSA we krwi

Uznaje się, że:  stężenie 0-2,5ng/ml to bezpieczny poziom, 2,6-4,0 ng/ml to poziom bezpieczny dla większości mężczyzn, jednak należy porozmawiać z…

Zobacz więcej

Natika Karolak Autor

Natika Karolak

mgr farm.

Suplementacja witaminy D w ciąży

Jak najbardziej, suplementacja witaminą D u kobiet w ciąży, jak i matek karmiących piersią jest bardzo ważna. Ilość witaminy D…

Zobacz więcej

Marta Grabowska Autor

Marta Grabowska

mgr farm.

Beta-karoten a witamina A

Beta-karoten jest prekursorem witaminy A i tak samo jak witamina A wykazuje właściwości przeciwutleniające. Przekształca się w witaminę A w…

Zobacz więcej

Magdalena Fuszara Autor

Magdalena Fuszara

mgr farm.

Czy można przesunąć termin miesiączki?

Pani Weroniko, antykoncepcja hormonalna wiąże się z wieloma obostrzeniami zdrowotnymi dotyczącymi jej stosowania, a niewłaściwe przyjmowanie tabletek antykoncepcyjnych może prowadzić…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Czy w ciąży można wykonać rezonans magnetyczny (MRI)?

Można. Badanie z użyciem rezonansu magnetycznego jest uznawane za nieszkodliwe zarówno dla płodu, jak i pacjentki w ciąży. Przeczytaj również:Czy…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Czy w ciąży można wykonywać RTG?

Należy unikać wykonywania zdjęć RTG pacjentkom w ciąży. Nie zawsze jest to możliwe, dlatego decyzja o wykonaniu bądź rezygnacji ze…

Zobacz więcej

Poradnik Gemini Autor

Poradnik Gemini

Jak wspomóc odchudzanie?

Preparaty odchudzające mają różne składy, wyciągi z różnych roślin oraz składniki mineralne. Jednym ze składników wspomagających spalanie tkanki tłuszczowej jest…

Zobacz więcej

Dołącz do wspólnej dyskusji
  1. Czytelniczka pisze:

    Bardzo pomocna treść! Własnie walczę z uporczywym kaszlem.

    1. Poradnik Gemini pisze:

      Życzymy dużo zdrowia! 😊

Czytaj także
06 listopada 2019 mgr farm. Marta Grabowska
29 maja 2019 Jakub Kurek
29 maja 2019 lek. Patrycja Królikiewicz-Kurek
21 lutego 2019 mgr farm. Bartosz Raszkiewicz
15 lutego 2019 lek. Patrycja Królikiewicz-Kurek
27 listopada 2018 mgr farm. Daria Łuczak
04 października 2018 mgr farm. Anna Ochenkowska
11 września 2018 mgr farm. Bartosz Raszkiewicz
28 czerwca 2018 dr Ewa Fiedorowicz
15 maja 2018 mgr farm. Anna Ochenkowska
Zobacz więcej
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)