84
30 kwietnia 2019

Kodeina – właściwości, interakcje i przeciwwskazania

Uporczywy suchy kaszel oraz silne bóle głowy to główne dolegliwości, jakie mogą wystąpić po zażyciu leku zawierającego kodeinę. Czym jest kodeina i w jakich preparatach występuje?

Właściwości kodeiny

Kodeina jest metylową pochodną morfiny, a dokładnie jej eterem. W śladowych ilościach znajduje się w opium. Pozyskiwana jest z morfiny i obok niej należy do najważniejszych opiatów. W organizmie człowieka jest metabolizowana przez enzymy wątrobowe do morfiny (kilka procent dawki kodeiny) i norkodeiny (ok. 10% dawki kodeiny). Większość zaś jest sprzęgana z kwasem glukuronowym, czego następstwem jest powstanie 6-glukuronidu kodeiny. Przypuszcza się, iż metabolity wykazują głównie działanie przeciwbólowe (morfina, 6-glukuronid kodeiny).

Zastosowanie i dawkowanie kodeiny

Wskazaniami do stosowania kodeiny jest zwalczenie uporczywego, suchego kaszlu oraz leczenie bólu o dużym i umiarkowanym nasileniu. Kodeina, a dokładniej jej sól (fosforan kodeiny) kojarzona jest z nieopioidowymi lekami przeciwbólowymi. Jej działanie przeciwbólowe utrzymuje się do ok. 4 godzin, natomiast przeciwkaszlowe od 4 do 8 godzin. W aptece znajdziemy ją w preparatach przeciwbólowych w formie tabletek i tabletek musujących, natomiast w preparatach przeciwkaszlowych w postaci syropów i tabletek. Maksymalna dawka dobowa kodeiny to 240 mg. Nie zaleca się przyjmowania jej częściej niż 4 razy na dobę (należy zachować odstęp między dawkami minimum 6 godzin).

Kodeina – przeciwwskazania

Przeciwwskazaniami do stosowania substancji z kodeiną są:

  • astma oskrzelowa,
  • niewydolność oddechowa,
  • zaburzenia oddychania,
  • zaparcia,
  • uzależnienie od opioidów,
  • śpiączka.

Nie należy podawać jej dzieciom poniżej 12 roku życia ze względu na fakt metabolizowania jej do morfiny. U dzieci powyżej 12 roku życia można ją stosować w przypadku silnego, krótkotrwałego bólu, wówczas, kiedy paracetamol lub ibuprofen są nieskuteczne.

Kodeina przenika przez łożysko do krwiobiegu płodu oraz do pokarmu kobiet karmiących. Nie zaleca się stosowania kodeiny wśród ciężarnych i kobiet karmiących.

Nie należy stosować jej w przypadku kaszlu mokrego, gdyż hamuje ona odruch kaszlowy. Jej działanie przeciwbólowe nie jest rekomendowane w leczeniu bólu pochodzenia neurogennego. W przypadku dłuższego czasu stosowania niż zalecany, przyjmowanie kodeiny może powodować uzależnienie zarówno fizyczne, jak i psychiczne. Dłuższe stosowanie większych dawek kodeiny może skutkować wytworzeniem się tolerancji na jej działanie przeciwkaszlowe i przeciwbólowe. Po nagłym odstawieniu preparatów z kodeiną mogą wystąpić objawy odstawienia. Dodatkowo osoby zażywające kodeinę mogą mieć pozytywny wynik testów antydopingowych. Nie należy łączyć jej z alkoholem, gdyż nasila ona jego działanie. Po zastosowaniu preparatu z kodeiną może dochodzić do wydłużenia czasu reakcji. Jest to szczególnie ważne w przypadku kierowców, dlatego nie należy prowadzić pojazdów czy obsługiwać maszyn po zażyciu kodeiny.

Kodeina w połączeniu z innymi lekami

Kodeina wchodzi w szereg interakcji z innymi substancjami leczniczymi:

  • w połączeniu z lekami oddziałującymi na ośrodkowy układ nerwowy (np. leki przeciwdepresyjne, przeciwlękowe, przeciwhistaminowe, nasenne, neuroleptyki) może dochodzić do zaburzeń świadomości,
  • podczas przyjmowania leków na chorobę Parkinsona może dochodzić do nasileń działania uspokajającego tychże leków,
  • jednoczesne przyjmowanie pochodnych morfiny, benzodiazepin czy barbituranów może powodować zahamowanie ośrodka oddechowego,
  • nie należy zażywać leków, zawierających w swym składzie alkoholu, gdyż może on nasilać działanie kodeiny,
  • kodeina może osłabiać działanie metoklopramidu (lek na perystaltykę jelit).

Kodeina – działania niepożądane

Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi kodeiny są:

  • nudności,
  • wymioty,
  • zaparcia,
  • senność
  • zawroty głowy.

Rzadziej występujące objawy niepożądane to:

  • zaburzenia nastroju,
  • zatrzymanie moczu,
  • zahamowanie ośrodka oddechowego,
  • spadek ciśnienie tętniczego,
  • omdlenia,
  • omamy.

Przeciwwskazań związanych ze stosowaniem preparatów z kodeiną jest wiele. Dlatego przed zastosowaniem kodeiny należy skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą, aby uniknąć działań niepożądanych i interakcji z innymi lekami.

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Czy można łączyć baklofen z ibuprofenem?

Ibuprofenu nie można łączyć z baklofenem, leki te wchodzą w interakcję ze sobą. Ibuprofen może opóźnić wydalanie baklofenu (szczególnie u…

Zobacz więcej

Dna moczanowa a problemy ze stopami

Przede wszystkim należy skonsultować się z reumatologiem. Być może trzeba zmienić dawkę  allopurynol lub dołączyć dodatkowy preparat. Pomocna może okazać…

Zobacz więcej

Jakie leki przeciwbólowe na półpasiec?

Choroba zwana półpaścem często niesie ze sobą bardzo silne bóle. Można zastosować jakiekolwiek leki przeciwbólowe dostępne bez recepty, jednak nie…

Zobacz więcej

Czy można łączyć paracetamol z ibuprofenem?

Ibuprofen oraz paracetamol mogą być stosowane razem, również w przeziębieniu. Należy jednak pamiętać,  żeby nie przekraczać maksymalnych dawek dobowych tj. 4…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz
  1. Czytelniczka pisze:

    Bardzo pomocna treść! Własnie walczę z uporczywym kaszlem.

    1. Poradnik Gemini pisze:

      Życzymy dużo zdrowia! 😊

  2. Joanna pisze:

    Jak długo można zażywać controloc controll przy stwierdzone przepuklinie dolnego zwieracza przełyku? Czy należy brać coś w celu dla uniknięcia działań niepożądanych stosowania tego leku w przewodzie pokarmowym tzn zmian flory bakteryjnej z powodu zmiany pH?

    1. mgr farm. Marta Junowicz pisze:

      Dzień dobry. Stosowanie inhibitorów pompy protonowej (m.in. pantoprazolu) powoduje wzrost pH w żołądku, tym samym osłabiona zostaje bariera ochronna organizmu przed patogenami chorobotwórczymi. Osoby przyjmujące leki z tej grupy są bardziej narażone na tzw. jelitówki. Zaleca się wówczas przyjmowanie szczepów probiotycznych, które pomagają utrzymać prawidłową florę bakteryjną i przyczyniają się do uszczelnienia jelit, tym samym utrudniając adhezję i przenikanie patogenów przez śluzówkę. Czas trwania leczenia powinien zostać ustalony z lekarzem, jednak zwykle wynosi on od 2 do 4 tygodni.

Czytaj także
22 czerwca 2021 mgr Krzysztof Sumiński
08 czerwca 2021 mgr farm. Dawid Wardecki
07 czerwca 2021 mgr farm. Dawid Wardecki
27 kwietnia 2021 mgr farm. Dawid Wardecki
16 kwietnia 2021 mgr farm. Dawid Wardecki
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)