1
10 marca 2020
Ewa Fiedorowicz Autor
Autor
dr
Ewa Fiedorowicz
Doktor nauk biologicznych, obecnie pracuje jako adiunkt na Wydziale Biologii i Biotechnologii Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego. Jest czynnym nauczycielem akademickim, prowadzi badania naukowe z zakresu biochemii medycznej. Obszar jej zainteresowań obejmuje molekularne podłoże alergii oraz wykorzystanie hodowli komórkowych in vitro w badaniach biomedycznych.

Koronawirus COVID-19 – jaka jest aktualna sytuacja w Polsce i na świecie?

Na dzień 3 kwietnia 2020 r. infekcję koronawirusem COVID-19 potwierdzono u 1 021 037 osób na całym świecie. Wirus z Chin jest przyczyną śmierci już u 53 458 osób. W Polsce zakażonych jest już 3149 osób, z czego 59 osób zmarło.

Na dzień 3 kwietnia 2020 r. infekcję koronawirusem COVID-19 potwierdzono u 1 021 037 osób na całym świecie. Wirus z Chin jest przyczyną śmierci już u 53 458 osób. W Polsce zakażonych jest już 3149 osób, z czego 59 osób zmarło.

Koronawirus to temat, który nie schodzi z pierwszych stron gazet i jest “top newsem” serwisów informacyjnych. Mimo ogromnej pracy wielu osób, w tym lekarzy, naukowców i polityków, wirus SARS-CoV-2 jest nadal czynnikiem tajemniczym, budzącym globalny niepokój. Jak należy postępować w przypadku podejrzenia zakażenia wirusem? Jaka jest jego biologia i czy grozi nam epidemia? Oto rekomendacje Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) oraz zestawienie aktualnych informacji dotyczących koronawirusa. 

Przeczytaj więcej:
Koronawirus – co to jest?

Koronawirusy – przyczyny groźnych chorób i epidemii 

Patogen COVID-19 należy do rodziny Coronaviridae, która obejmuje zoonotyczne wirusy występujące u ptaków i ssaków. Ciekawostką jest faktże ludzkie koronawirusy zostały scharakteryzowane już w latach 60. ubiegłego wieku jako czynniki wywołujące zakażenia układu oddechowego. 

Mycie rąk

Profilaktyka zakażenia wirusem

Do rodziny koronawirusów należy między innymi wirus SARS (SARS-CoVSevere Acute Respiratory Syndrome coronavirus), który został odkryty na początku XX wieku w południowych Chinach i szybko stał się przyczyną międzynarodowego strachu. Wirus SARS pochodził od łaskuna palmowego, czyli drapieżnego ssaka żyjącego w Himalajach. Patogen został przeniesiony na człowieka, czego skutkiem było blisko 800 zgonów oraz tysiące osób zakażonych. W wyniku przeprowadzonych badań stwierdzono, że rezerwuarem SARS-CoV mogą być nietoperze, które zostały uznane za czynniki wysokiego ryzyka wystąpienia kolejnych epidemii.  

Rok 2012 przyniósł kolejne wieści o zakażeniach śmiercionośnym koronawirusem, określonym jako MERS-CoV (Middle-East Respiratory Syndrome coronavirus), występującym na Bliskim Wschodzie. Wprawdzie wirus został przeniesiony na ludzi przez wielbłądy, ale jego prawdopodobnym rezerwuarem były ponownie nietoperze. Niestety MERS-CoV wywołał infekcję u 2521 osób, z czego aż 919 pacjentów poniosło śmierć.  

Od tego czasu koronawirusy stały się przedmiotem zainteresowań Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), co w aspekcie aktualnej sytuacji związanej z COVID-19 jest jeszcze bardziej uzasadnione.  

Przeczytaj więcej:
Czy grozi nam nowa epidemia wirusa z Chin?
Kto jest najbardziej narażony na ciężki przebieg COVID-19?

COVID-19 – charakterystyka 

Kilka tygodni temu świat obiegła informacja o nowym zagrożeniu – koronawirusie  oznaczonym jako COVID-19, który pierwotnie pojawił się w mieście Wuhan, znajdującym się w chińskiej prowincji Hubei. Infekcja szybko przeniosła się na tysiące osób, w efekcie czego konieczne stało się opracowanie sposobu walki z tym nowym patogenem.  

Infekcja wirusem COVID-19 może powodować między innymi: 

  • gorączkę, 
  • osłabienie i uczucie rozbicia,  
  • duszności, 
  • kaszel, 
  • trudności w oddychaniu, 
  • zapalenie płuc, 
  • śmierć.

Polski Narodowy Fundusz Zdrowia prowadzi całodobową infolinię (tel. 800 190 590) udzielającą informacji o postępowaniu w sytuacji podejrzenia zakażenia koronawirusem.

Na szczęście genom wirusa COVID-19 został szybko poznany, co umożliwiło  zaprojektowanie odpowiednich testów diagnostycznych, pozwalających na rozpoznanie zarażenia. Laboratoria na całym świecie nie przestają pracować nad ulepszaniem narzędzi identyfikacyjnych, a sam koronawirus stał się przedmiotem wielu opracowań naukowych. Niestety wiedza na temat COVID-19 wciąż jest nie w pełni poznania i wymaga intensywnych działań.  

Należy podkreślić, że zespół greckich naukowców, pochodzących między innymi z Uniwersytetu Narodowego im. Kapodistriasa w Atenach, przeprowadził analizę porównawczą sekwencji genomu COVID-19 i innych koronawirusów. Badacze stwierdzili, że wirusy z rodziny Coronaviridae charakteryzują się dość znaczną niezgodnością filogenetyczną, co sugeruje ich różne pochodzenie. Zaobserwowali także znaczące różnice między COVID-19 a wirusami SARS-CoV i MERS-CoV, natomiast spore podobieństwo do koronawirusa zwanego BatCoV RaTG13, który występuje u nietoperzy w chińskiej prowincji Yunnan. W świetle przedstawionych danych istnieje więc spore prawdopodobieństwo, że COVID-19 pochodzi właśnie od nietoperzy i to one są pierwotną przyczyną pojawienia się niebezpiecznego wirusa. Ważny jest też fakt, że pierwsze zainfekowane osoby miały kontakt z produktami z lokalnego targu (Huanan South China Seafood Market), gdzie można znaleźć owoce morza i specyficzne rodzaje mięsa, w tym prawdopodobnie mięso nietoperzy.  

Do chwili obecnej pochodzenie wirusa COVID-19 nie zostało oficjalnie określone i potwierdzone, przez co należy je uznać za aspekt wymagający dalszych analiz.

Przeczytaj również:
Koronawirus a grypa – co je łączy, a co różni?

Wirus z Chin – aktualna sytuacja na świecie  

Koronawirus po raz pierwszy został odnotowany 31 grudnia 2019 roku w Chinach. Od tego czasu wciąż identyfikowane są nowe przypadki. Według danych z 3 kwietnia 2020 infekcję potwierdzono u 1 021 037 osób na całym świecie, 53 458 osób zmarło, a 214 803 osób zostało wyleczonych.

Do tej pory najwięcej osób zarażonych koronawirusem potwierdzono w następujących krajach 

  • Stany Zjednoczone (245 380 przypadków),
  • Włochy (115 242 przypadki), 
  • Hiszpania (112 065 przypadków),
  • Niemcy (84 794 przypadki),
  • Chiny (81 620 przypadków),
  • Francja (59 105 przypadków),
  • Iran (50 468 przypadków),
  • Wielka Brytania (33 718 przypadków).
  • Szwajcaria (19 106 przypadków),
  • Turcja (18 135 przypadków).

Pozostałe kraje, w których wykryto zakażenia koronawirusem, można śledzić na aktualizowanej na bieżąco mapie. Nanoszone są na nią nowo potwierdzone przypadki zakażenia wraz z lokalizacją oraz liczba osób, które wyzdrowiały oraz zmarły.

Koronawirus w Polsce

4 marca 2020 r. zdiagnozowano pierwszy przypadek pacjenta z koronawirusem w Polsce. Na dzień 3 kwietnia 2020 r. w Polsce stwierdzono 3149 przypadków zachorowań na koronawirusa, w tym 59 zgonów wskutek zakażenia wirusem.

Koronawirus COVID-19 – aktualne stanowisko WHO 

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) oceniła, że ​​obecnie istnieje bardzo wysokie ryzyko epidemii nie tylko w Chinach, ale także na całym świecie. Prognozy te przygotowano między innymi na podstawie: 

  • prawdopodobieństwa rozprzestrzeniania się wirusa, 
  • wpływu wirusa na zdrowie człowieka,  
  • poziomu gotowości i reagowania poszczególnych krajów na ewentualną obecność wirusa. 

W związku z globalnym zagrożeniem WHO prowadzi obecnie ścisłą, międzynarodową współpracę z ekspertami i przedstawicielami rządów poszczególnych krajów, by jak najszybciej uzupełnić braki w wiedzy i udzielić odpowiednich rekomendacji odnośnie wirusa COVID-19. 

Wirus z Chin – jak przeciwdziałać epidemii? 

Aby walczyć z rozprzestrzenianiem się epidemii koronawirusa (COVID-19), został opracowany Strategiczny Plan Gotowości i Reagowania (SPRP, ang. The Strategic Preparedness and Response Plan). Jest to międzynarodowy opis działań, które mają być realizowane od lutego do kwietnia bieżącego roku, w ramach budżetu wynoszącego 675 mln dolarów (USD).  

Strategiczny Plan Gotowości i Reagowania dotyczy przede wszystkim działań w krajach słabo rozwiniętych, w których opieka medyczna i możliwości identyfikacji zarażeń COVID-19 mogą okazać się niewystarczające. Wdrażany przez WHO plan jest odpowiedzią na potrzebę pilnego wzmocnienia słabych systemów opieki zdrowotnej, czego efektem będzie odpowiedni poziom wykrywania i diagnozowania koronawirusa oraz właściwa opieka nad osobami zakażonymi. 

Główne cele Strategicznego Planu Gotowości i Reagowania (SPRP) obejmują: 

  • ograniczenie przenoszenia wirusa z człowieka na człowieka, szczególnie w krajach najbardziej narażonych na wybuch epidemii, 
  • wczesną identyfikację wirusów u osób zarażonych,  
  • izolację i odpowiednią opiekę nad pacjentami,  
  • przekazywanie kluczowych informacji o aktualnej sytuacji i występującym ryzyku,  
  • zminimalizowanie wpływu społecznego i gospodarczego, 
  • ograniczenie rozprzestrzeniania się wirusa ze źródeł zwierzęcych, 
  • wyjaśnienie kluczowych mechanizmów związanych z wirusem i uzupełnienie wiedzy.  

Jak zmniejszyć ryzyko zakażenia COVID-19? 

Koronawirus stanowi czynnik zakaźny przenoszony drogą kropelkową z człowieka na człowieka, więc szybko rozprzestrzenił się niemal po całym świecie. Szczególne niebezpieczeństwo stanowią: 

  • lotniska,  
  • centra handlowe,  
  • szkoły,  
  • środki transportu publicznego, 
  • wszystkie inne miejsca, gdzie występują skupiska ludzi.  

Na stronie WHO dostępne są oficjalne zalecenia dla osób podróżujących i przebywających na terenach występowania wirusa. Obejmują one działania mające zminimalizować ryzyko zarażenia koronawirusem: 

  • Należy często myć ręce mydłem i wodą lub używać specjalnego preparatu dezynfekującego wyprodukowanego na bazie alkoholu. 
  • Zalecane jest noszenie rękawiczek i masek ochronnych.  
  • Osoby pracujące z produktami zwierzęcymi powinny też zakładać stosowną odzież zabezpieczającą, którą należy codziennie prać i pozostawić w miejscu pracy. Co najmniej raz dziennie powinna być dezynfekowana powierzchnia robocza i całe wyposażenie dostępne w miejscu pracy.  
  • W czasie kaszlu lub kichania należy bezzwłocznie zakrywać nos i usta zgięciem w łokciu (nie dłonią) lub chusteczką, którą trzeba natychmiast wyrzucić do zamykanego kosza. Po wszystkim konieczne jest dokładne umycie rąk.  
  • Powinniśmy zachować co najmniej 1 metr od innych osób, szczególnie jeśli ktoś jest przeziębiony, kicha lub kaszle.  
  • Należy unikać dotykania oczu, ust i nosa.  
  • Nie wolno bagatelizować nawet najdrobniejszych objawów. Jeśli mamy gorączkę, kaszel i trudności w oddychaniu, należy udać się do lekarza. 
  • Szczególną obserwację powinny przejść osoby wracające z Chin lub te, które miały kontakt z innymi podróżnymi cierpiącymi na dolegliwości ze strony układu oddechowego.  
  • Osoby, które nie miały kontaktu z żadnymi osobami z Chin, ale zaobserwowały jakiekolwiek dolegliwości oddechowe, powinny zasięgnąć porady lekarskiej i zostać w domu do czasu ustąpienia objawów.  
  • Należy unikać kontaktu ze zwierzętami i produktami zwierzęcymi dostępnymi na targach. 
  • Powinniśmy zachować ostrożność podczas potencjalnego kontaktu z odpadami zwierzęcymi, np. podczas robienia zakupów. 
  • Należy unikać spożywania surowych i niedogotowanych produktów zwierzęcych, takich jak mięso, podroby, a nawet mleko. Powinniśmy zwrócić też uwagę, by produkty odzwierzęce nie miały kontaktu z innymi produktami spożywczymi.  

Przeczytaj również:
Grypa i inne wirusy – jak się przed nimi uchronić?

Jakie jest postępowanie w przypadku podejrzenia koronawirusa w Polsce? 

Ogólne zasady postępowania służb medycznych w przypadku podejrzenia COVID-19 w naszym kraju zostały opracowane i opublikowane przez Główny Inspektorat Sanitarny (Warszawa, 25 stycznia 2020 r., wraz z aktualizacją z dnia 27 stycznia 2020 r.). Zgodnie z wydanym dokumentem: 

  • Osoba, u której podejrzewana jest infekcja COVID-19, powinna być hospitalizowana w oddziale zakaźnym, przy jednoczesnym zapewnieniu izolacji oddechowej oraz ścisłego reżimu sanitarnego. 
  • Każdy przypadek zakażenia COVID-19 musi być pilnie zgłoszony do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego lub innego organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej. 
  • Personel medyczny, który ma kontakt z osobą potencjalnie zarażoną COVID-19, musi być zabezpieczony środkami ochrony indywidualnej jednorazowego użycia. 

Należy podkreślić, że w naszym kraju nie odnotowano do tej pory obecności koronawirusa, choć w kilku przypadkach konieczna była obserwacja osób z podejrzeniem infekcji. Sytuacja jest jednak dość dynamiczna, dlatego należy na bieżąco śledzić aktualne dane epidemiologiczne.  

Źródła: 

  • Gralinski, L. E., & Menachery, V. D. (2020). Return of the Coronavirus: 2019-nCoV. Viruses, 12(2), 135. 
  • Magiorkinis, G., Magiorkinis, E., Paraskevis, D., Vandamme, A. M., Van Ranst, M., Moulton, V., & Hatzakis, A. (2004). Phylogenetic analysis of the full‐length SARS‐CoV sequencesEvidence for phylogenetic discordance in three genomic regions. Journal of medical virology, 74(3), 369-372. 
  • Paraskevis, D., Kostaki, E. G., Magiorkinis, G., Panayiotakopoulos, G., Sourvinos, G., & Tsiodras, S. (2020). Full-genome evolutionary analysis of the novel corona virus (2019-nCoV) rejects the hypothesis of emergence as a result of a recent recombination event. Infection, Genetics and Evolution, 104212. 
  • Paules, C. I., Marston, H. D., & Fauci, A. S. (2020). Coronavirus infectionsmore than just the common cold. JAMA. 
  • Zhu, N., Zhang, D., Wang, W., Li, X., Yang, B., Song, J., et al. (2020). A novel coronavirus from patients with pneumonia in China, 2019. New England Journal of Medicine. 
  • https://gis.gov.pl/aktualnosci/zasady-postepowania-z-osobami-podejrzanymi-o-zakazenie-nowym-koronawirusem-2019-ncov/ 
  • https://www.who.int/news-room/detail/05-02-2020-us-675-million-needed-for-new-coronavirus-preparedness-and-response-global-plan 
  • https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/situation-reports/ 
Marta Junowicz Autor

mgr farm.

Marta Junowicz

Kwarantanna a nadzór epidemiologiczny

Kwarantanna domowa to celowa izolacja osób zdrowych, które miały bliski kontakt z osobami zarażonymi lub podejrzanymi o zarażenie, a także…

Zobacz więcej

Magdalena Fuszara Autor

mgr farm.

Magdalena Fuszara

Ibuprofen a zaostrzenie choroby COVID-19

Prawdopodobne jest, że niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) mogą zaostrzać przebieg infekcji koronawirusem. Należą do nich między innymi: ibuprofen, aspiryna, ketoprofen,…

Zobacz więcej

Magdalena Fuszara Autor

mgr farm.

Magdalena Fuszara

Lek na koronawirusa (COVID-19) w Polsce

13 marca 2020 roku Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych zatwierdził Arechin, produkt leczniczy zawierający substancję czynną…

Zobacz więcej

Marta Junowicz Autor

mgr farm.

Marta Junowicz

Czym się różni pandemia od epidemii?

Epidemia to występowanie zachorowań na chorobę zakaźną w określonym czasie na określonym terenie w ponadprzeciętnej ilości. Pandemia to rozprzestrzenianie się…

Zobacz więcej

Michał Frynas Autor

Michał Frynas

Tomografia a rezonans – czym się różnią?

Rezonans magnetyczny (MRI) i tomografia komputerowa (TK) są radiologicznymi badaniami obrazowymi pozwalającymi na uzyskanie szczegółowych obrazów struktur w ciele człowieka.…

Zobacz więcej

Marta Junowicz Autor

mgr farm.

Marta Junowicz

Dermatolog a skierowanie NFZ

Niestety skierowanie do dermatologa jest konieczne w celu odbycia wizyty. Skierowanie na NFZ do lekarza specjalisty może wystawić lekarz podstawowej…

Zobacz więcej

Mirka Karendys Autor

mgr farm.

Mirka Karendys

Czy po wprowadzeniu e-recepty można wykupić receptę w wersji papierowej?

Jeśli mimo obowiązku wystawiania e-recept otrzymała Pani receptę papierową, może ją Pani zrealizować w aptece.   Więcej na temat e-recepty…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Norma CRP we krwi

CRP (białko C-reaktywne) pojawia się we krwi pacjenta podczas stanu zapalnego. Normalnie stężenie CRP nie przekracza 5 mg/ml krwi, zarówno u…

Zobacz więcej

Dołącz do wspólnej dyskusji
Najczęściej czytane artykuły
z kategorii Zdrowie

Ostropest – właściwości, zastosowanie i przeciwwskazania

Jak usunąć kamień nazębny domowymi sposobami?

Salmonella - przyczyny, objawy, leczenie

Olej z czarnuszki - właściwości i zastosowanie

Kwas foliowy - funkcje, źródła, skutki niedoboru i nadmiaru

Endometrioza - objawy, diagnostyka i leczenie

Jak zwiększyć ilość erytrocytów (czerwonych krwinek)?

Jak dawkować witaminę D3 u dorosłych, dzieci i niemowląt?

Zobacz więcej
Czytaj także
30 marca 2020 mgr Leszek Pawski
27 marca 2020 Rafał Suchodolski
26 marca 2020 Rafał Suchodolski
15 marca 2020 mgr farm. Magdalena Fuszara
13 marca 2020 mgr farm. Magdalena Fuszara
10 marca 2020 lek. Małgorzata Czerniak
10 marca 2020 Rafał Suchodolski
10 marca 2020 Rafał Suchodolski
29 stycznia 2020 lek. Małgorzata Czerniak
Zobacz więcej