3
21 maja 2020
Rafał Suchodolski Autor
Autor
Rafał Suchodolski

Koronawirus a choroba Kawasakiego u dzieci

W ostatnich tygodniach obserwuje się spadek zachorowań na COVID-19, jak i śmiertelności z powodu koronawirusa odpowiedzialnego za obecnie trwającą pandemię. Dzięki restrykcjom i obowiązkom nałożonym na społeczeństwa wielu państw możliwy jest stopniowy powrót do normalności. Dużo wiadomo już o przebiegu aktywnego zakażenia koronawirusem, jednak odległe skutki zdrowotne wciąż nie są znane. W ciągu ostatnich 3 tygodni w kilku krajach europejskich pojawiły się niepokojące doniesienia dotyczące populacji dzieci i młodzieży – okazuje się, że grupa ta narażona jest na autoimmunologiczne konsekwencje zakażenia COVID-19.

W ostatnich tygodniach obserwuje się spadek zachorowań na COVID-19, jak i śmiertelności z powodu koronawirusa odpowiedzialnego za obecnie trwającą pandemię. Dzięki restrykcjom i obowiązkom nałożonym na społeczeństwa wielu państw możliwy jest stopniowy powrót do normalności. Dużo wiadomo już o przebiegu aktywnego zakażenia koronawirusem, jednak odległe skutki zdrowotne wciąż nie są znane. W ciągu ostatnich 3 tygodni w kilku krajach europejskich pojawiły się niepokojące doniesienia dotyczące populacji dzieci i młodzieży – okazuje się, że grupa ta narażona jest na autoimmunologiczne konsekwencje zakażenia COVID-19.

Na podstawie statystyk dotyczących zarażonych COVID-19 wykazano, że populacja w wieku 0-18 lat jest najmniej zagrożona zarówno rozwinięciem objawów choroby, jak i śmiercią w wyniku SARS-COV-2. Restrykcje nakładane przez władze państw objętych epidemią koronawirusa miały na celu ograniczenie ekspozycji na kontakt z wirusem najbardziej narażonych grup społecznych – pacjentów w wieku +60 lat oraz tych z chorobami towarzyszącymi. Zamknięcie szkół, przedszkoli i żłobków argumentowano raczej ryzykiem przeniesienia infekcji na osoby starsze niż ochroną najmłodszych.

Spośród wszystkich pacjentów, u których wykazano zakażenie wirusem za pomocą badania PCR, chorzy w wieku 0-18 lat stanowili 1-7% wszystkich zbadanych chorych w USA, 1% w Holandii i około 2% w Wielkiej Brytanii. Śmiertelność w tej samej grupie wiekowej ustala się na poziomie 0-0,2%. Dla porównania w grupie pacjentów w wieku 80+ jest to 12-20%.

Dziecko z wysoką gorączką

Dla dzieci

O ile odnośnie śmiertelności w przebiegu aktywnego zakażenia COVID-19 w populacji dzieci informacje są optymistyczne, o tyle niepokojące są doniesienia z Wielkiej Brytanii, Francji i Włoch. Od połowy lutego 2020 roku w wymienionych państwach raportuje się znacznie częstsze (nawet trzydziestokrotnie) występowanie objawów przypominających chorobę Kawasakiego u dzieci, z których większość przebyło infekcję COVID-19. Przechorowanie potwierdzano za pomocą testów przeciwciałowych.

Czym jest choroba Kawasakiego?

Choroba Kawasakiego występuje głównie w populacji dzieci, a jej szczyt zachorowań występuje około 18 miesiąca życia, częściej u chłopców. Jest to choroba o niepoznanej etiologii, jednak podejrzewa się udział czynników infekcyjnych (bakterii i wirusów), jako wyzwalaczy odpowiedzi autoimmunologicznej organizmu. Jest to choroba rzadka, stąd też jej zwiększona zgłaszalność w wymienionych krajach od razu wzbudziła niepokój medyków. Przypuszcza się, że COVID-19 jest kolejnym czynnikiem zakaźnym mogącym aktywować chorobę Kawasakiego.

Mechanizm choroby polega na nieprawidłowym działaniu układu immunologicznego, który atakuje śródbłonek wyściełający od środka naczynia krwionośne. Patologią objęte są głównie naczynia małego i średniego kalibru (np. naczynia wieńcowe, naczynia gałki ocznej), ale zdarza się, że zmiany widoczne są również na naczyniach większych – aorcie. Przebieg choroby może być ciężki, jednak odpowiednie leczenie zapewnia przeżycie większości pacjentów. Niestety część powikłań choroby jest ciężka. Należą do nich zapalenie mięśnia sercowego oraz tworzenie się tętniaków na naczyniach wieńcowych (tych, które odżywiają serce). To powikłanie znacząco zwiększa ryzyko śmierci z powodu zawału serca.

Jak objawia się choroba Kawasakiego?

Podwyższona temperatura ciała o wartościach 39-40oC, niereagująca na popularne leki przeciwgorączkowe takie jak paracetamol i ibuprofen to najbardziej charakterystyczny wczesny objaw.

Pozostałe, często występujące objawy to:

  • malinowy język,
  • zapalenie spojówek,
  • powiększenie węzłów chłonnych w okolicy szyi (często tylko po jednej stronie), zaczerwienione dłonie i stopy,
  • zapalenie stawów,
  • rumień i wysypka na skórze,
  • łuszczenie się naskórka w okolicach krocza.

We Francji w ciągu 11 dni (27 kwietnia do 7 maja) zgłoszonych zostało 17 podejrzeń choroby Kawasakiego u dzieci. W porównaniu do częstości występowania tej choroby sprzed pandemii COVID-19 jest to ponad 20-krotny wzrost podejrzeń. Spośród wszystkich 17 chorych 11 wymagało intensywnej opieki medycznej, a u 12 rozpoznano zapalenie mięśnia sercowego. Większość pacjentów miała obecne w surowicy krwi przeciwciała przeciwko COVID-19, co świadczy o przebytym zakażeniu tym patogenem. Z kolei we Włoszech, według danych z prowincji najsilniej objętej skutkami pandemii (Bergamo), częstość rozpoznawanych podejrzeń choroby Kawasakiego u dzieci w 2019 roku wynosiła 0,3 na miesiąc, natomiast w okresie pandemii (dokładnie pacjenci przyjęci między 17 lutego a 20 kwietnia) zanotowano 30-krotny wzrost zachorowań. Obecnie choruje coraz więcej dzieci, a choroba najczęściej występuje u nich w ciężkiej formie, wymagającej wsparcia technik intensywnej opieki medycznej. Podobne doniesienia dochodzą również z innych państw – USA i Hiszpanii. 

Należy pamiętać, że w cytowanych artykułach nie mówi się o występowaniu choroby Kawasakiego, a „przypominającej” chorobę Kawasakiego (Kawasaki-like disease).

Źródła:

  • An outbreak of severe Kawasaki-like disease at the Italian epicentre of the SARS-CoV-2 epidemic: an observational cohort study    Lucio Verdoni, MD,  Angelo Mazza, MD Annalisa Gervasoni, MD Laura Martelli, MD  Maurizio Ruggeri, MD Matteo Ciuffreda, MD et al. May 13, 2020 DOI:https://doi.org/10.1016/S0140-6736(20)31103-X
  • Outbreak of Kawasaki disease in children during COVID-19 pandemic: a prospective observational study in Paris, France. Julie Toubiana, Clement Poirault, Alice Corsia, Fanny Bajolle, Jacques Fourgeaud, Francois Angoulvant, Agathe Debray, Romain Basmaci, Elodie Salvador, Sandra Biscardi, Pierre Frange, Martin Chalumeau, Jean-Laurent Casanova, Jeremie F Cohen, Slimane Allali
    medRxiv 2020.05.10.20097394; doi: https://doi.org/10.1101/2020.05.10.20097394
  • An outbreak of severe Kawasaki like disease at the Italian epicentre of the SARS-CoV-2 epidemic: an observational cohort study. Verdoni L, Mazza A, Gervasoni A, et al. Lancet 2020; published online May 13. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(20)31103-X.

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Ciąża a grupa krwi

Różne grupy krwi rodziców dziecka mogą skutkować konfliktem serologicznym między matką a płodem. W celu zapobiegnięcia takiej sytuacji sprawdza się…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Normy PSA we krwi

Uznaje się, że:  stężenie 0-2,5ng/ml to bezpieczny poziom, 2,6-4,0 ng/ml to poziom bezpieczny dla większości mężczyzn, jednak należy porozmawiać z…

Zobacz więcej

Natika Karolak Autor

Natika Karolak

mgr farm.

Suplementacja witaminy D w ciąży

Jak najbardziej, suplementacja witaminą D u kobiet w ciąży, jak i matek karmiących piersią jest bardzo ważna. Ilość witaminy D…

Zobacz więcej

Marta Grabowska Autor

Marta Grabowska

mgr farm.

Beta-karoten a witamina A

Beta-karoten jest prekursorem witaminy A i tak samo jak witamina A wykazuje właściwości przeciwutleniające. Przekształca się w witaminę A w…

Zobacz więcej

Magdalena Fuszara Autor

Magdalena Fuszara

mgr farm.

Czy można przesunąć termin miesiączki?

Pani Weroniko, antykoncepcja hormonalna wiąże się z wieloma obostrzeniami zdrowotnymi dotyczącymi jej stosowania, a niewłaściwe przyjmowanie tabletek antykoncepcyjnych może prowadzić…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Czy w ciąży można wykonać rezonans magnetyczny (MRI)?

Można. Badanie z użyciem rezonansu magnetycznego jest uznawane za nieszkodliwe zarówno dla płodu, jak i pacjentki w ciąży. Przeczytaj również:Czy…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Czy w ciąży można wykonywać RTG?

Należy unikać wykonywania zdjęć RTG pacjentkom w ciąży. Nie zawsze jest to możliwe, dlatego decyzja o wykonaniu bądź rezygnacji ze…

Zobacz więcej

Poradnik Gemini Autor

Poradnik Gemini

Jak wspomóc odchudzanie?

Preparaty odchudzające mają różne składy, wyciągi z różnych roślin oraz składniki mineralne. Jednym ze składników wspomagających spalanie tkanki tłuszczowej jest…

Zobacz więcej

Dołącz do wspólnej dyskusji
Czytaj także
01 września 2020 mgr farm. Monika Cichocka
26 sierpnia 2020 mgr Anna Trębińska
25 sierpnia 2020 Rafał Suchodolski
20 lipca 2020 Rafał Suchodolski
18 maja 2020 dr Ewa Fiedorowicz
14 maja 2020 mgr farm. Karolina Kochańska
07 maja 2020 mgr farm. Karolina Kochańska
06 maja 2020 mgr Anna Trębińska
27 kwietnia 2020 mgr farm. Marta Grabowska
Zobacz więcej
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)