2
24 sierpnia 2020
Patrycja Królikiewicz-Kurek Autor
Autor
lek.
Patrycja Królikiewicz-Kurek

Krew w moczu – jakie mogą być jej przyczyny?

Obecność krwi w moczu może mieć wiele przyczyn, do których należą m.in. choroby nerek, zaburzenia krzepnięcia krwi, endometrioza, zaburzenia naczyniowe czy nowotwory układu moczowego. Do krótkotrwałego krwiomoczu może przyczynić się gorączka lub intensywny wysiłek fizyczny. 

Obecność krwi w moczu może mieć wiele przyczyn, do których należą m.in. choroby nerek, zaburzenia krzepnięcia krwi, endometrioza, zaburzenia naczyniowe czy nowotwory układu moczowego. Do krótkotrwałego krwiomoczu może przyczynić się gorączka lub intensywny wysiłek fizyczny. 

Czym jest krwiomocz? 

Krwiomocz (hematuria) to obecność w moczu nadmiernej ilości erytrocytów, czyli czerwonych krwinek. Definiuje się go jako obecność powyżej trzech krwinek w polu widzenia w mikroskopowym badaniu osadu odpowiednio przygotowanej próbki moczu. Krwiomocz mikroskopowy, zwany również krwinkomoczem, to stan, którego nie jesteśmy w stanie zaobserwować gołym okiem. W przypadku krwinkomoczu makroskopowego mocz przybiera zabarwienie od różowawego po czerwone lub brunatnoczerwone. 

Krew w moczu do badań w laboratorium

Krwiomocz diagnozuje się na podstawie badania próbki moczu. Technika badania polega na odmierzeniu 5 mililitrów moczu, odwirowaniu próbki, usunięciu z niej odpowiedniej w zależności od pożądanego zagęszczenia preparatu ilości supernenetau, czyli płynu pozostałego ponad osadem, a następnie przygotowaniu preparatu do oceny mikroskopowej. Preparat ogląda się w dwóch powiększeniach, a krwinki czerwone, czyli erytrocyty, zlicza w powiększeniu czterystukrotnym. 

W prawidłowej próbce moczu mogą znajdować się krwinki czerwone, jednak ich ilość nie powinna przekraczać dwóch w polu widzenia we wspomnianym badaniu. Wykrycie ponad trzech krwinek w polu widzenia równa się rozpoznaniu krwiomoczu. Obecność krwinek w moczu można również stwierdzić za pomocą testów wykrywających obecność hemoglobiny – białka erytrocytów w moczu. 

W celu dokładnej oceny natężenia krwiomoczu ocenia się stosunek stężenia hemoglobiny w moczu do stężenia hemoglobiny we krwi pacjenta. Wynik badania nosi nazwę urokrytu i wyraża się go jako wartość procentową. Badanie jest pomocne również w diagnostyce lokalizacji źródła krwiomoczu. Wartość powyżej 1% wskazuje na pochodzenie z dolnych dróg moczowych, czyli pęcherza moczowego lub cewki moczowej. 

Krwiomocz – podział 

Krwiomocz można podzielić na: 

  • krwiomocz mikroskopowy, zwany krwinkomoczem, wykrywany w badaniu próbki moczu za pomocą oceny mikroskopowej osadu lub testów wykrywających hemoglobinę, niepowodujący makroskopowej, czyli zauważalnej gołym okiem, zmiany barwy wydalanego moczu, 
  • krwiomocz makroskopowy, powodujący zmianę zabarwienia wydalanego moczu na różowawą, czerwoną lub brunatnoczerwoną. 

Ze względu na miejsce, w którym erytrocyty dostają się do moczu, krwiomocz dzielimy na: 

  • kłębuszkowy, w którym krwinki dostają się do moczu na poziomie kłębuszków nerkowych, 
  • pozakłębuszkowy, w którym erytrocyty trafiają do moczu w dalszych odcinkach układu moczowego. 

Krew w moczu – przyczyny 

Mocz z krwią może być wynikiem chorób, zaburzeń czy urazów dotykających każdego z elementów układu moczowego, a także patologii ogólnoustrojowych, na przykład zaburzeń krzepnięcia krwi wynikających z choroby lub stanowiących powikłanie stosowania leków przeciwkrzepliwych. 

Do przyczyn krwiomoczu zaliczamy: 

  • kłębuszkowe zapalenia nerek i nefropatie, 
  • nowotwory układu moczowego – nerek, moczowodów, pęcherza moczowego, stercza (prostaty), 
  • bakteryjne i niebakteryjne zapalenie nerki, pęcherza moczowego, cewki moczowej, 
  • kamicę moczową, 
  • urazy mechaniczne nerek lub innych elementów układu moczowego, 
  • łagodny rozrost stercza (prostaty), 
  • endometriozę, 
  • zaburzenia naczyniowe – zawał nerki, zakrzepicę naczyń nerkowych, 
  • zaburzenia krzepnięcia, np. w wyniku przedawkowania leków przeciwkrzepliwych, 
  • naciekanie przez nowotwory narządów sąsiednich, 
  • przetoki, 
  • obecność ciała obcego w cewce moczowej, 
  • torbiele nerek. 

Do wystąpienia krótkotrwałego krwiomoczu może dojść w wyniku gorączki lub bardzo intensywnego wysiłku fizycznego

Krwiomocz – diagnostyka 

W diagnostyce przyczyn krwiomoczu znaczenie ma wywiad, ocena okoliczności wystąpienia krwiomoczu czy objawów towarzyszących. Istotna jest także ocena osadu moczu, nie tylko w kontekście ilości erytrocytów, ale także ich morfologii, obecności innych składowych, takich jak wałeczki erytrocytarne czy kryształy. Oznacza się także inne parametry laboratoryjne: morfologię krwi obwodowej, parametry układu krzepnięcia, wydolności nerek, zapalne.  

Zależnie od typu krwiomoczu wykonuje się badania dodatkowe. Pośród badań obrazowych stosuje się badanie ultrasonograficzne, urografię klasyczną i TK. Ponadto wykonuje się cystoskopię w krwinkomoczu niekłębuszkowym, a w przypadku krwinkomoczu kłębuszkowego biopsję nerki

Wskazania do wykonania każdego z badań ustala lekarz, a leczenie uzależnione jest od przyczyny krwiomoczu. 

Przeczytaj również:
Badanie eGFR 2 – co to jest i jaka jest norma?
Chore nerki nie bolą. Co poza cukrzycą może je niszczyć?
Co wywołuje kamicę nerkową?

Źródła

  • Ciechanowski K. „Krwiomocz” w „Ocena czynności nerek” w Wielka Interna- Nefrologia, wyd. Medical Tribune Polska, Warszawa, wyd. elektroniczne. 
  • Kokot F., Drabczyk R. „Krwiomocz” w Interna Szczeklika- mały podręcznik 2019/20, wyd. Medycyna Praktyczna, Kraków 2019, ISBN: 978-83-743-0569-3. 
  • Rutynowe badanie osadu moczu – możliwości poprawy jakości wyników poprzez wdrożenie standaryzowanej procedury badania A. Ćwiklińska, M. Campoverde Parra1 , B. Kortas-Stempak, M. Wróblewska, B. Moteka1 , M. Czyżewska, A. Stencel1 , A. Pacanis  Journal of Laboratory Diagnostics 2009, Volume 45, Number 3, 219-229. 

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Ciąża a grupa krwi

Różne grupy krwi rodziców dziecka mogą skutkować konfliktem serologicznym między matką a płodem. W celu zapobiegnięcia takiej sytuacji sprawdza się…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Normy PSA we krwi

Uznaje się, że:  stężenie 0-2,5ng/ml to bezpieczny poziom, 2,6-4,0 ng/ml to poziom bezpieczny dla większości mężczyzn, jednak należy porozmawiać z…

Zobacz więcej

Natika Karolak Autor

Natika Karolak

mgr farm.

Suplementacja witaminy D w ciąży

Jak najbardziej, suplementacja witaminą D u kobiet w ciąży, jak i matek karmiących piersią jest bardzo ważna. Ilość witaminy D…

Zobacz więcej

Marta Grabowska Autor

Marta Grabowska

mgr farm.

Beta-karoten a witamina A

Beta-karoten jest prekursorem witaminy A i tak samo jak witamina A wykazuje właściwości przeciwutleniające. Przekształca się w witaminę A w…

Zobacz więcej

Magdalena Fuszara Autor

Magdalena Fuszara

mgr farm.

Czy można przesunąć termin miesiączki?

Pani Weroniko, antykoncepcja hormonalna wiąże się z wieloma obostrzeniami zdrowotnymi dotyczącymi jej stosowania, a niewłaściwe przyjmowanie tabletek antykoncepcyjnych może prowadzić…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Czy w ciąży można wykonać rezonans magnetyczny (MRI)?

Można. Badanie z użyciem rezonansu magnetycznego jest uznawane za nieszkodliwe zarówno dla płodu, jak i pacjentki w ciąży. Przeczytaj również:Czy…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Czy w ciąży można wykonywać RTG?

Należy unikać wykonywania zdjęć RTG pacjentkom w ciąży. Nie zawsze jest to możliwe, dlatego decyzja o wykonaniu bądź rezygnacji ze…

Zobacz więcej

Poradnik Gemini Autor

Poradnik Gemini

Jak wspomóc odchudzanie?

Preparaty odchudzające mają różne składy, wyciągi z różnych roślin oraz składniki mineralne. Jednym ze składników wspomagających spalanie tkanki tłuszczowej jest…

Zobacz więcej

Dołącz do wspólnej dyskusji
Czytaj także
21 kwietnia 2020 lek. Patrycja Królikiewicz-Kurek
04 grudnia 2019 lek. Małgorzata Czerniak
19 listopada 2019 mgr farm. Monika Cichocka
11 czerwca 2019 mgr farm. Monika Cichocka
15 lutego 2019 lek. Patrycja Królikiewicz-Kurek
24 lipca 2018 dr Ewa Fiedorowicz
11 kwietnia 2018 mgr inż. Monika Byrska
23 lutego 2018 mgr inż. Monika Byrska
Zobacz więcej
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)