Ksylometazolina – właściwości i zastosowanie

Ksylometazolina jest lekiem o działaniu sympatykomimetycznym, pobudzającym współczulny układ nerwowy. Działa bezpośrednio na receptory α-adrenergiczne. Jej właściwości zostały wykorzystane w preparatach o działaniu miejscowym w leczeniu kataru. Obkurcza ona naczynia krwionośne w nosie, a co za tym idzie, zmniejsza obrzęk i przekrwienie błony śluzowej nosa. Już po niespełna 5-10 minutach nos ulega udrożnieniu, a ilość wydzieliny zmniejsza się, dzięki czemu chory może swobodnie oddychać.

Wskazaniami do stosowania ksylometazoliny są:

  • ostre zapalenie błony śluzowej nosa o pochodzeniu wirusowym bądź bakteryjnym,
  • ostre lub przewlekłe zapalenie zatok przynosowych,
  • alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa,
  • ostre zapalenie trąbki słuchowej.

Ksylometazolina – dawkowanie

W aptekach są dostępne preparaty zawierające chlorowodorek ksylometazoliny w postaci kropel lub sprayów donosowych w stężeniach: 0,05% oraz 0,1%.

  • Stężenie 0,05% – przeznaczone dla dzieci od 2 do 12 roku życia,
  • Stężenie 0,1% – przeznaczone dla dorosłych i dzieci powyżej 12 roku życia.

Preparaty z ksylometazoliną należy stosować co 8-10 godzin, nie przekraczając 3 dawek dziennie. Zaleca się wpuszczanie 1-2 kropli do każdego otworu nosowego raz lub dwa razy na dobę.

Uwaga! Produktów z ksylometazoliną nie należy używać dłużej niż 3-5 dni!

Jedno opakowanie leku powinno być stosowane przez tego samego pacjenta ze względów higienicznych. Ksylometazolina może występować w preparatach kombinowanych (łączonych), np. z bromkiem ipratropium lub dekspantenolem.

Osoba z katarem

Przeciwwskazania do stosowania ksylometazoliny

Przeciwwskazaniami do stosowania preparatów z ksylometazoliną są:

  • nadwrażliwość na substancję czynną lub substancje pomocnicze,
  • zabieg chirurgiczny odsłaniający oponę twardą lub usuwający przysadkę,
  • zanikowe zapalenie błony śluzowej nosa,
  • ciąża.

Przy podaniu preparatów z ksylometazoliną u dzieci należy zachować szczególną ostrożność ze względu na możliwość wystąpienia trudności w zasypianiu bądź nadmiernego pobudzenia. W tych przypadkach trzeba zaprzestać podawania preparatu. U osób z nadwrażliwością na substancje adrenomimetyczne mogą wystąpić:

  • bezsenność,
  • zawroty głowy,
  • drżenie,
  • zaburzenie rytmu serca,
  • podniesienie ciśnienia tętniczego krwi.

Należy wówczas zachować szczególną ostrożność.

Zbyt długie stosowanie preparatów z ksylometazoliną (powyżej 5 dni) może prowadzić do wtórnego rozszerzenia naczyń krwionośnych, a w konsekwencji do wtórnego zapalenia błony śluzowej nosa.  Dlatego należy trzymać się ram czasowych: 3-5 dni.

Należy zachować szczególną ostrożność również u osób chorujących na:

  • cukrzycę,
  • nadciśnienie tętnicze,
  • dławicę piersiową,
  • inne choroby krążenia,
  • przerost prostaty,
  • nadczynność tarczycy,
  • jaskrę.

Brak wystarczających danych odnośnie stosowania leków z ksylometazoliną u kobiet karmiących również sugeruje zachowanie ostrożności.

Preparaty z ksylometazoliną zawierają w swym składzie konserwanty, które mogą dodatkowo podrażniać błonę śluzową nosa. W zależności od tego, które z nich zostały zastosowane przez producenta, lek może mieć krótszą bądź dłuższą trwałość. Informacji na ten temat należy szukać w ulotce.

Interakcje ksylometazoliny z innymi substancjami

Nie należy łączyć preparatów obkurczających naczynia krwionośne (zawierających pseudoefedrynę lub efedrynę) i ksylometazoliny ze względu na sumowanie się ich działania. Ksylometazolina może wchodzić także w interakcje z lekami przeciwdepresyjnymi (leki trójpierścieniowe oraz inhibitory MAO).

Działania niepożądane występują bardzo rzadko. Możemy do nich zaliczyć:

  • ból głowy,
  • nudności,
  • senność,
  • osłabienie,
  • zmęczenie,
  • zaburzenia widzenia,
  • kołatanie serca,
  • przyspieszenia akcji serca,
  • zwiększenie ciśnienia tętniczego krwi.

Miejscowo może dochodzić do:

  • podrażnień błony śluzowej nosa,
  • uczucia suchości,
  • pieczenia w nosie,
  • kichania,
  • suchości gardła.

Stosowanie leków z ksylometazoliną dłużej niż zalecany okres lub w dużych dawkach może prowadzić do wystąpienia działań niepożądanych ze strony układu krążenia oraz ośrodkowego układu nerwowego. Jest to szczególnie niebezpieczne u dzieci, osób w podeszłym wieku oraz osób prowadzących pojazdy.

Preparaty z ksylometazoliną ułatwiają funkcjonowanie podczas kataru. Pamiętajmy jednak, że nie są one wskazane dla każdego i w każdym wieku. Racjonalne stosowanie, według zaleceń umieszczonych w ulotce, pozwoli nam uniknąć działań niepożądanych, a także uchronić się przed wtórnym zapaleniem błony śluzowej nosa.