15
Bartosz Raszkiewicz Autor
Autor
mgr farm.
Bartosz Raszkiewicz

Leki przeciwwymiotne – jak działają?

Wymioty to wyjątkowo dokuczliwy objaw, który na pewien czas zupełnie wyklucza normalne funkcjonowanie. Na szczęście jest to przypadłość, którą można skutecznie leczyć zarówno przyczynowo, jak i objawowo. Co powoduje wymioty i jakie wyróżniamy leki przeciwwymiotne?

Wymioty to wyjątkowo dokuczliwy objaw, który na pewien czas zupełnie wyklucza normalne funkcjonowanie. Na szczęście jest to przypadłość, którą można skutecznie leczyć zarówno przyczynowo, jak i objawowo. Co powoduje wymioty i jakie wyróżniamy leki przeciwwymiotne?

Co może wywoływać wymioty?

Wymioty to nagły wyrzut treści pokarmowej z żołądka, na skutek silnych skurczów mięśni brzucha, przepony i mięśni klatki piersiowej. Często towarzyszą temu nudności. Wymioty mogą być odpowiedzią na czynniki fizjologiczne lub patologiczne. Najczęściej występują w wyniku ostrego zatrucia pokarmowego. W przypadku wymiotów patologicznych najczęstszą przyczyną są przyjmowane leki (np. leki przeciwnowotworowe, NLPZ, erytromycyna, sulfasalazyna), ale mogą być też skutkiem zaburzeń hormonalnych, chorób ośrodkowego układu nerwowego, przewodu pokarmowego i otrzewnej. Często występują również w okresie pooperacyjnym.

Leki przeciwwymiotne i ich działanie

Stosowane przy nudnościach i wymiotach

Podział leków przeciwwymiotnych

Prokinetyki pochodne benzamidu

Leki prokinetyczne dostępne w Polsce, oprócz hamowania wymiotów, stosowane są w chorobach górnego odcinka przewodu pokarmowego, chorobie refluksowej oraz w gastroparezie. Mechanizm działania leków z tej grupy polega na zaciskaniu mięśnia zwieracza wpustu żołądka oraz poprawie perystaltyki przełyku, żołądka i dwunastnicy. Osiągnięcie takiego efektu jest możliwe dzięki działaniu agonistycznym na receptory 5-HT4 i pobudzeniu obwodowego uwalniania acetylocholiny.

Głównymi lekami z tej grupy są metoklopramid, domperydon oraz cyzapryd. Substancje te wykazują działanie dopaminolityczne, co może wywoływać działania niepożądane ze strony ośrodkowego układu nerwowego, takie jak zmęczenie, senność czy niepokój. Objawy takie mogą być szczególnie widoczne w przypadku stosowania cyzaprydu. Oprócz tego mogą pojawić się zaburzenia hormonalne oraz objawy ze strony układu krążenia, np. arytmia serca, niedociśnienie, nadciśnienie.

Antagoniści receptorów serotoninowych 5-HT3

Jak sama nazwa wskazuje, leki te blokują receptory serotoniny 5-HT3 znajdujące się zarówno w ośrodkowym układzie nerwowym, jak i na obwodzie. Hamują nudności    i wymioty będące efektem działania serotoniny uwalnianej w jelicie cienkim, np. przez leki cytostatyczne i radioterapię. Najpopularniejszą i pierwszą dopuszczoną do użytku substancją z tej grupy jest ondansetron. Poza nim dopuszczone do obrotu są: granisetron, palonosetron, dolasetron i tropisetron. Drogi podania tych leków są różne. Można je aplikować dożylnie, doustnie, w czopkach, a nawet przezskórnie w postaci plastrów (granisetron). Głównym wskazaniem do stosowania tych preparatów są wymioty wywołane chemio- i radioterapią oraz wymioty pooperacyjne.

Preparaty z tej grupy wywołują stosunkowo niewiele działań niepożądanych. Są to głównie: bóle i zawroty głowy, zaczerwienienie skóry, napady gorąca, zmęczenie oraz, paradoksalnie, czasem wymioty.

Neuroleptyki

Działanie przeciwwymiotne leków z tej grupy opiera się na blokowaniu receptorów dopaminowych D2 w mózgu, a także na wywieraniu delikatnego działania przeciwhistaminowego i cholinolitycznego. Stosowane były częściej do końca lat osiemdziesiątych, dziś już nie są uznawane za leki pierwszego rzutu. Mają znaczenie głównie w wymiotach polekowych, a rzadziej w wymiotach u ciężarnych i pochodzenia błędnikowego. Najczęściej stosuje się chlorpromazynę, perfenazynę i tietylperazynę.  Leki z tej grupy mogą wywoływać sedację, a także obniżenie ciśnienia, suchość błon śluzowych czy zatrzymanie moczu. Do neuroleptyków należą także haloperidol oraz droperidol, które mają zastosowanie w zapobieganiu i leczeniu wymiotów pooperacyjnych.

Antagoniści receptorów neurokininowych NK1 substancji P

Zablokowanie receptorów powoduje silne zatrzymanie wymiotów. W związku z tym substancje należące do tej grupy znalazły zastosowanie w leczeniu nagłych, jak i późnych wymiotów spowodowanych terapią przeciwnowotworową. Wykorzystuje się je również w leczeniu wymiotów pooperacyjnych. Najczęściej stosowaną substancją z tej grupy jest aprepitant, podawany doustnie. Jego główne działania niepożądane to: czkawka, osłabienie, zmęczenie, zaparcia lub biegunki, a także zawroty i bóle głowy.

Leki przeciwhistaminowe

W leczeniu wymiotów stosowane są leki pierwszej generacji, blokujące receptor histaminowy H1. Wskazaniem do podania tych substancji są wymioty pochodzenia błędnikowego oraz wywołane chorobą lokomocyjną. Najczęściej stosuje się dimenhydrinat, difenhydraminę, chlorfenaminę (wszystkie 3 dostępne bez recepty), a także prometazynę. W profilaktyce wymiotów podawane zazwyczaj doustnie. Ich głównym działaniem niepożądanym jest wywoływanie senności.

Benzodiazepiny

Leki z tej grupy podaje się zazwyczaj łącznie z innymi przeciwwymiotnymi w przypadku wymiotów opornych na standardowe leczenie, zwłaszcza przy tych wywołanych chemioterapią lub pooperacyjnych. Najczęściej zalecane są midazolam oraz lorazepam.

Jak widać, dostępnych opcji leczenia wymiotów jest całkiem dużo. Oprócz wymienionych powyżej grup leków do leczenia wymiotów stosuje się czasem cholinolityki (hioscyna) i glikokortykosteroidy (deksametazon). Należy podkreślić, że oprócz kilku leków przeciwhistaminowych i hioscyny, wszystkie wyżej wymienione substancje są dostępne tylko na receptę. W warunkach domowych stosujemy raczej leczenie przyczynowe, którego zadaniem jest zwalczenie drobnoustrojów wywołujących zatrucie pokarmowe.

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Marta Junowicz Autor

Marta Junowicz

mgr farm.

Szczepionka przeciw koronawirusowi

Oficjalna informacja producenta szczepionki mówi, że po rozcieńczeniu fiolka zawiera 5 dawek po 0,3 ml. Postępując zgodnie z instrukcją przygotowania…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Ujemne Rh u kobiety w ciąży

Ujemny czynnik Rh u matki powoduje, że jej organizm uznaje taki czynnik jako obcy, a jej układ odpornościowy będzie atakował…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Czy to może być zapalenie pęcherza?

Podejrzenie zapalenia pęcherza można wysnuć na podstawie towarzyszących mu często objawów. Są to: ból przy oddawaniu moczu, ból w okolicy…

Zobacz więcej

Poradnik Gemini Autor

Poradnik Gemini

Czy opryszczkę można wyleczyć?

Niestety wirus opryszczki pozostaje w organizmie przez całe życie. Objawy nawracają i są przerywane okresem latencji, czyli utajenia. Wirus HSV…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Jakie badania wykonać przy podejrzeniu celiakii?

Powinna Pani rozpocząć od wizyty u lekarza rodzinnego. Jeśli istnieje podejrzenie celiakii, konieczne będzie skierowanie do poradni gastroenterologicznej. Najczęściej diagnostyka…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Norma stężenia testosteronu we krwi u dorosłych

Stężenie testosteronu zmienia się dynamicznie. U mężczyzn granice norm to 270-1070 ng/dL ze średnim poziomem ok. 700ng/dL. U kobiet stężenia są zdecydowanie…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Ciąża a grupa krwi

Różne grupy krwi rodziców dziecka mogą skutkować konfliktem serologicznym między matką a płodem. W celu zapobiegnięcia takiej sytuacji sprawdza się…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Normy PSA we krwi

Uznaje się, że:  stężenie 0-2,5ng/ml to bezpieczny poziom, 2,6-4,0 ng/ml to poziom bezpieczny dla większości mężczyzn, jednak należy porozmawiać z…

Zobacz więcej

Dołącz do wspólnej dyskusji
  1. Anna pisze:

    Co wziąć na odruch wymiotny po radioterapii?

    1. Benio pisze:

      Mi pomógł lek zawierający ondansetron. Brałem jedna tabletkę 3 * 1 na pół godz przed jedzeniem plus metoklopramid łącznie w dawce 3*2.

Czytaj także
15 stycznia 2021 mgr farm. Katarzyna Szkaradek
30 listopada 2020 lek. Patrycja Królikiewicz-Kurek
23 listopada 2020 mgr farm. Marta Grabowska
19 listopada 2020 mgr farm. Marta Junowicz
19 listopada 2020 mgr farm. Marta Grabowska
19 listopada 2020 mgr farm. Natika Karolak
19 listopada 2020 mgr farm. Natika Karolak
16 listopada 2020 mgr farm. Monika Cichocka
08 października 2020 Poradnik Gemini
27 lipca 2020 mgr farm. Natika Karolak
Zobacz więcej
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)