5
31 sierpnia 2020
Karolina Kochańska Autor
Autor
mgr farm.
Karolina Kochańska

Lizaty bakteryjne, czyli szczepionki uodparniające dla dzieci

Lizaty bakteryjne to szczepionki uodparniające, które mogą chronić organizm przed nawracającymi chorobami dróg oddechowych. Podaje się je doustnie, w postaci tabletek, granulatów, kapsułek lub aerozoliDostępne są jedynie na receptę i zwykle mogą je stosować dzieci powyżej 3 roku życia. 

Lizaty bakteryjne to szczepionki uodparniające, które mogą chronić organizm przed nawracającymi chorobami dróg oddechowych. Podaje się je doustnie, w postaci tabletek, granulatów, kapsułek lub aerozoliDostępne są jedynie na receptę i zwykle mogą je stosować dzieci powyżej 3 roku życia. 

Dlaczego chorujemy? 

Zakażenia dróg oddechowych są najczęstszą przyczyną wizyt lekarskich, w szczególności u dzieci. O nawracających zakażeniach mówimy w przypadku dzieci w wieku od 2 do 4 lat, które chorują więcej niż 6 do 8 razy w roku. Większość dzieci w ciągu pierwszych 4 lat życia przechodzi nawet 20-30 infekcji. Nie jest to jednak powodem do niepokoju i nie stanowi podstaw do podejrzeń zaburzeń odporności. Jest to naturalny proces dojrzewania układu immunologicznego. Organizm uczy się walczyć z zagrożeniem dzięki kontaktowi z antygenami. Zakażenia w okresie dziecięcym są niezwykle częste ze względu na ilość krążących drobnoustrojów, jak i nasilone kontakty rówieśnicze w żłobkach, przedszkolach i szkołach. U starszych dzieci za nawracające uważa się 6 lub więcej infekcji w ciągu roku.

Dziecko podczas wizyty u lekarza

Wyróżnia się szereg czynników mogących wpływać na częste występowanie infekcji. Mogą być to: 

  • czynniki środowiskowe (ekspozycja na smog),  
  • alergie,  
  • rzadziej poważne zaburzenia odporności, o które tak często niepotrzebnie obawiają się rodzice, 
  • mała aktywność fizyczna,  
  • nieprawidłowa higiena snu,  
  • stres, 
  • złe nawyki żywieniowe.  

Za nawracające infekcje odpowiadać może również nadmierne i często nieuzasadnione używanie antybiotyków. Pomijanym czynnikiem jest także palenie tytoniu przez rodziców bądź opiekunów, które ma bardzo duży wpływ na częstość zachorowań. 

Jak działają szczepienia odpornościowe? 

Szczepionki są preparatami biologicznymi podawanymi w celu rozwinięcia odporności na niektóre drobnoustroje chorobotwórcze. Antygeny zawarte w szczepionkach, wprowadzone do organizmu, mają symulować naturalną infekcję i pobudzić organizm do rozwoju odporności analogicznej do tej, którą wytworzyłby na drodze kontaktu z drobnoustrojem. Pozwala to na produkcję przeciwciał i utworzenie pamięci immunologicznej, co przekłada się na zdecydowanie łagodniejszy przebieg choroby powstałej na skutek wzmocnionej odpowiedzi układu odpornościowego przy ponownym kontakcie z antygenem. 

W dobie coraz większego problemu z nadużywaniem antybiotyków poszukuje się nowych metod walki z infekcjami. Jedną z nich jest podawanie doustnych, nieswoistych szczepionek nazywanych lizatami bakteryjnymi. Lizaty bakteryjne to zabite, poddane chemicznej lub enzymatycznej lizie komórki bakterii lub ich fragmenty. W przeciwieństwie do większości klasycznych, swoistych szczepionek, wprowadzane są do organizmu drogą doustną. Zawierają one mieszanki różnych gatunków bakterii najczęściej odpowiedzialnych za zakażenia dróg oddechowych, m.in.: 

  • Streptococcus pneumoniae,  
  • Streptococcus pyogenes, 
  • Staphylococcus aureus,  
  • Moraxella catarrhalis, 
  • Neisseria cararrhalis, 
  • Klebsiella pneumoniae, 
  • Haemophilus influenzae. 

Działanie szczepionek na odporność polega na stymulowaniu naturalnych mechanizmów obronnych organizmu. Na skutek kontaktu z antygenem wzrasta poziom naturalnych immunoglobulin, głównie klasy IgA, chroniących śluzówki m.in. układu oddechowego. Jest to element odporności swoistej – walka z antygenami bakterii zawartych w lizacie. 

 W badaniach dowiedziono, że lizaty charakteryzują się zdolnością do ograniczania zakażeń wywołanych zarówno przez bakterie, jak i wirusy także inne niż te, które są składnikami preparatu.  

Sama obecność różnych antygenów pobudza mechanizmy odporności nieswoistej, stąd zdolność do zwalczania m.in. wirusów. Działanie lizatów jest więc zarówno specyficzne (głównie poprzez granulocyty, mastocyty i komórki NK), jak i niespecyficzne (przez limfocyty T oraz limfocyty B).  Po takiej stymulacji obserwuje się intensywną syntezę immunoglobulin: IgA, IgE, IgG, IgM oraz cytokin. Dzięki działaniu nieswoistemu lizaty mogą zapewnić lepszą odpowiedź immunologiczną na różne patogeny, także te, z którymi organizm nie miał kontaktu w przeszłości, co przekłada się na efektywniejszą ochronę w przypadku różnego typu infekcji. 

Szczepionka uodparniająca – dla kogo? 

W licznych badaniach naukowych udowodniono, że lizaty pomagają zmniejszyć częstość sezonowych zakażeń w układzie oddechowym, ale również obniżyć spożycie antybiotyków

W badaniach klinicznych wykazano, że lizaty bakterii mogą zmniejszyć częstość zakażeń u dzieci i dorosłych nawet o 30-40%. 

Szczepionki doustne uodparniające dla dzieci mogą stanowić element profilaktyki często nawracających chorób dróg oddechowych, tj. zapalenia gardła, krtani, migdałków czy anginy, a także zapalenia oskrzeli, zatok i ucha wewnętrznego. Niektóre szczepionki doustne w badaniach wykazują zarówno efektywność w profilaktyce, ale też w terapii – działają więc dwukierunkowo

Szczepionki nieswoiste występują w formie tabletek, kapsułek, granulatów oraz aerozoli. Niektóre z nich można podawać dzieciom od 2 roku życia, większość jednak dopiero od 3 roku życia. Szczepionki uodparniające są produktami, których nie należy stosować bez nadzoru lekarza, dlatego też dostępne są jedynie na receptę. Włącza się je po wykluczeniu nieprawidłowości w budowie i funkcjonowaniu układu oddechowego. 

Podsumowując, stymulowanie układu odpornościowego organizmu przy pomocy lizatów bakteryjnych jest bardzo skuteczną metodą zapobiegania zakażeniom dróg oddechowych, zarówno o podłożu bakteryjnym, jak i wirusowym. Bezpieczeństwo ich stosowania zostało potwierdzone wieloma badaniami naukowymi. Nabywanie odporności na skutek szczepień doustnych jest procesem długotrwałym, trwającym niekiedy kilka miesięcy, gdyż dochodzi do stopniowego pobudzania mechanizmów immunologicznych organizmu. Warto rozważyć terapię już w okresie lata, aby przygotować organizm dziecka na sezon jesienno-zimowy. 

Źródła: 

  • https://pulsmedycyny.pl/lizaty-bakteryjne-maja-udowodnione-dzialanie-immunomodulujace-885530. 
  • Immunostymulacja przy użyciu antygenów bakteryjnych – mechanizm działania i praktyka kliniczna w wirusowych zakażeniach układu oddechowego, W. Feleszko, M. Dziekiewicz, A. Wąsowicz, Pediatria i Medycyna Rodzinna, 2015. 
  • Lizaty bakteryjne – skuteczna immunostymulacja Bacterial lysates – effective immunostimulation, E. Szałek, Farmacja Współczesna, 2018. 

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Marta Grabowska Autor

Marta Grabowska

mgr farm.

Szczepionka na koronawirusa dla dzieci

Szczepionki dostępne na polskim rynku przeznaczone są dla osób powyżej 16 lat (Pfizer BioNTech) oraz dla osób powyżej 18 roku…

Zobacz więcej

Marta Junowicz Autor

Marta Junowicz

mgr farm.

Czy szczepienie przeciw rotawirusom jest obowiązkowe?

Od 2021 roku szczepionka przeciwko rotawirusom została wprowadzona do Programu Szczepień Ochronnych jako pozycja obowiązkowa. Bezpłatne szczepienie obejmie dzieci urodzone po 31 grudnia…

Zobacz więcej

Marta Junowicz Autor

Marta Junowicz

mgr farm.

Szczepionka przeciw koronawirusowi

Oficjalna informacja producenta szczepionki mówi, że po rozcieńczeniu fiolka zawiera 5 dawek po 0,3 ml. Postępując zgodnie z instrukcją przygotowania…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Ujemne Rh u kobiety w ciąży

Ujemny czynnik Rh u matki powoduje, że jej organizm uznaje taki czynnik jako obcy, a jej układ odpornościowy będzie atakował…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Czy to może być zapalenie pęcherza?

Podejrzenie zapalenia pęcherza można wysnuć na podstawie towarzyszących mu często objawów. Są to: ból przy oddawaniu moczu, ból w okolicy…

Zobacz więcej

Poradnik Gemini Autor

Poradnik Gemini

Czy opryszczkę można wyleczyć?

Niestety wirus opryszczki pozostaje w organizmie przez całe życie. Objawy nawracają i są przerywane okresem latencji, czyli utajenia. Wirus HSV…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Jakie badania wykonać przy podejrzeniu celiakii?

Powinna Pani rozpocząć od wizyty u lekarza rodzinnego. Jeśli istnieje podejrzenie celiakii, konieczne będzie skierowanie do poradni gastroenterologicznej. Najczęściej diagnostyka…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Norma stężenia testosteronu we krwi u dorosłych

Stężenie testosteronu zmienia się dynamicznie. U mężczyzn granice norm to 270-1070 ng/dL ze średnim poziomem ok. 700ng/dL. U kobiet stężenia są zdecydowanie…

Zobacz więcej

Dołącz do wspólnej dyskusji
Czytaj także
25 stycznia 2021 mgr farm. Marta Grabowska
25 stycznia 2021 mgr farm. Marta Junowicz
15 stycznia 2021 mgr farm. Natalia Sadowska
07 stycznia 2021 mgr farm. Marta Grabowska
04 stycznia 2021 mgr farm. Marta Junowicz
09 grudnia 2020 mgr farm. Łukasz Smoła
30 listopada 2020 mgr Katarzyna Jaśkiewicz
30 listopada 2020 Poradnik Gemini
10 listopada 2020 mgr farm. Monika Cichocka
Zobacz więcej
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)