34
09 sierpnia 2018
Dorota Chrabkowska Autor
Autor
mgr farm.
Dorota Chrabkowska
Magister farmacji, absolwentka Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego związana z Apteką Gemini. Interesuje się farmakologią i opieką farmaceutyczną. Miłośniczka aktywności fizycznej oraz racjonalnego odżywiania.

Malaria – przyczyny, objawy, leczenie , miejsce występowania

W niektórych zakątkach świata pozornie niewinne ukąszenie komara może skończyć się dla człowieka tragicznie. Malaria, inaczej nazywana zimnicą, pochłania rocznie ok. 2 miliony ofiar na świecie. Czym się objawia i jak przebiega leczenie? W jakich regionach świata występuje? Jak możemy się przed nią uchronić? Czy istnieje szczepionka przeciwko malarii?

W niektórych zakątkach świata pozornie niewinne ukąszenie komara może skończyć się dla człowieka tragicznie. Malaria, inaczej nazywana zimnicą, pochłania rocznie ok. 2 miliony ofiar na świecie. Czym się objawia i jak przebiega leczenie? W jakich regionach świata występuje? Jak możemy się przed nią uchronić? Czy istnieje szczepionka przeciwko malarii?

Czym jest malaria?

Malaria, nazywana zimnicą lub dawniej febrą, jest tropikalną chorobą wywołaną przez pasożyty z rodzaju Plasmodium. Do zakażenia dochodzi podczas ukłucia przez zakażoną samicę komara z rodzaju Anopheles. Owad wraz ze śliną wprowadza do naszego organizmu pasożyta, który wędruje do wątroby, gdzie ulega przekształceniu i namnożeniu. W zależności od gatunku Plasmodium stadium to trwa od 5 do 15 dni i nie daje żadnych objawów. Czujemy się w pełni zdrowi i nieświadomi zbliżającego się niebezpieczeństwa. W kolejnym etapie choroby pasożyt atakuje czerwone krwinki, w których ponownie namnaża się. Dochodzi do wysiewu potomnych do osocza, co powoduje rozpad naszych krwinek. W tym stadium towarzyszy choremu charakterystyczna dla malarii bardzo wysoka gorączka oraz dreszcze. Namnożony pasożyt atakuje coraz liczniej czerwone krwinki i cykl powtarza się aż do śmierci gospodarza lub zostaje zahamowany, kiedy zastosujemy w porę odpowiednie leki.

Komar przenoszący malarię

Ochrona przed komarami

Uwaga! Do zakażenia może również dojść podczas transfuzji krwi, stosowania zakażonych igieł oraz z matki na dziecko (podczas ciąży przez łożysko).

Objawy zarażenia malarią

Pierwsze objawy malarii występują ok 7-14 dni od zarażenia. W pierwszej fazie są dosyć niecharakterystyczne i często mylimy je ze znaną nam grypą:

  • wysoka gorączka (napady co 24 / 48 / 72 godziny w zależności od rodzaju malarii),
  • dreszcze,
  • bóle głowy,
  • bóle mięśni,
  • nudności,
  • biegunka,
  • wymioty,
  • obfite poty,
  • szybki spadek temperatury ciała po napadach gorączki,
  • ogólne osłabienie organizmu.

W zależności od rodzaju zarodźca napady wysokiej gorączki występują co 24, 48, 72 godziny bądź nieregularnie. Ciężkie przypadki malarii mogą doprowadzić do:

  • uszkodzenia narządów wewnętrznych,
  • zaburzeń psychicznych
  • śpiączki,
  • śmierci chorego.

W jakich rejonach świata występuje malaria?

Wybierając się w tropikalne podróże, zajrzymy na stronę Ministerstwa Zdrowia lub Światowej Organizacji Zdrowia – WHO, gdzie możemy dokładnie sprawdzić, w których krajach aktualnie istnieje ryzyko zarażenia się malarią. Możesz również pobrać mapę występowania zachorowań klikając poniżej: Pobierz infografikę Największe ryzyko zachorowania na malarię występuje w krajach Afryki Zachodniej i na wyspach Oceanii. Bardzo duży odsetek zachorowań notuje się również w: Afryce Wschodniej, Azji, Ameryce Środkowej oraz Południowej. W większości tych regionów malaria występuje przez cały rok, w niektórych miejscach tylko sezonowo – najczęściej w porze deszczowej.

Ciekawostka! Na kartach historii Polski również zanotowano epidemie malarii. Ostatnia miała miejsce po II Wojnie Światowej, gdzie w 1948 r. odnotowano 9 941 przypadków zachorowań. Światowa Organizacja Zdrowia uznała Polskę za kraj wolny od malarii stosunkowo niedawno – w 1968 r.

Jak leczyć malarię?

Szybkie rozpoznanie choroby i podjęte leczenie często prowadzi do całkowitego wyleczenia. W leczeniu malarii stosuje się:

  • chlorochinę (może być stosowana u ciężarnych), chininę, meflochinę,
  • proguanil (może być stosowany u ciężarnych), atowakwon, artemeter,
  • prymachinę, pirymetaminę

oraz wspomagająco:

  • kroplówki nawadniające,
  • leki przeciwgorączkowe,
  • leki przeciwdrgawkowe.

Powyższe preparaty zazwyczaj stosuje się w różnych kombinacjach. Jest to wynikiem nabywania oporności na leki przez różne typy zarodźca malarii. Aby zapobiegać napadom malarii, stosuje się tak zwaną profilaktykę supresyjną i przyczynową, co ogranicza powstawanie objawów klinicznych malarii. W ciężkich przypadkach konieczne jest przetoczenie krwi czy też dializa nerek. W Polsce pacjenci z malarią są leczeni w specjalistycznych poradniach zajmujących się medycyną tropikalną. Takie ośrodki znajdują się między innymi w: Gdyni, Krakowie, Łodzi oraz Warszawie.

Powikłania po malarii

Niestety, jak w przypadku innych chorób, po malarii również mogą pojawić się powikłania. Dzielimy je na:

wczesne:

  • niedokrwistość,
  • pęknięcie śledziony,
  • hipoglikemia,
  • zaburzenia układu krwionośnego,
  • niewydolność nerek,
  • niewydolność płuc,

późne:

  • zespół nerczycowy,
  • zwłóknienie wsierdzia.

Jak możemy uchronić się przed malarią?

Niestety, nie istnieje szczepionka przeciw malarii. W zależności od ryzyka zarażenia stosujemy odpowiednie środki bezpieczeństwa. Do podstawowych należą:

  • moskitiera,
  • środki odstraszające komary tzw. repelenty zawierające min. 30% DEET do spryskiwania ciała oraz ubrań,
  • odzież oddychająca z długim rękawem,
  • kapelusz z moskitierą.

W aptece bez problemu znajdziemy właściwy środek, który sprawdzi się w krajach o dużym zagrożeniu malarią. Dodatkowo podczas podróży należy pamiętać o odpowiedniej odzieży chroniącej ciało oraz o zamykaniu okien po zmroku. W przypadku wyjazdu do krajów o bardzo dużym ryzyku ugryzienia przez zarażonego komara, stosuje się profilaktycznie leki na malarię. Dlatego przed wyjazdem warto udać się do lekarza, który rozpisze nam schemat terapii przed wyjazdem, jak i po powrocie.

Jak przygotować się do wyjazdu?

Wybierając się w egzotyczne zakątki świata, umówmy się kilka miesięcy wcześniej na wizytę lekarską, najlepiej u lekarza medycyny tropikalnej. Lekarz rozwieje nasze wątpliwości oraz ewentualnie przepisze nam profilaktycznie leki przeciwmalaryczne. Zajrzyjmy na stronę WHO lub Ministerstwa Zdrowia, gdzie dowiemy się o możliwym zagrożeniu. Jeżeli po powrocie z wyjazdu wystąpi u nas wysoka gorączka bądź inne niepokojące objawy, czym prędzej skontaktujmy się z lekarzem.

Wybierając się na egzotyczną wycieczką, należy zadbać o profilaktykę zdrowotną. Pamiętaj, że wyjazd do dalekich zakątków świata bez uprzedniego przygotowania może mieć poważne konsekwencje. Dlatego podróżuj mądrze i nie narażaj siebie na niebezpieczeństwo.

Źródła:

  • http://www.who.int/malaria/en/.
  • http://www.medycynatropikalna.pl/chorobazakazna/8/malaria.
  • Tadeusz H., Dzbeński, Epidemiological situation of malaria in Poland – past, present and future, 2008.
  • Danysz A., Buczko W., Kompedium farmakologii i farmakoterapii. Podręcznik dla studentów medycyny, wyd. V, ELSEVIER Urban & Parter, Wrocław 2008.
  • Kostowski W., Herman Z. S., Farmakologia. Podstawy farmakoterapii, tom II, wyd. III, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2008.
Marta Junowicz Autor

mgr farm.

Marta Junowicz

Kwarantanna a nadzór epidemiologiczny

Kwarantanna domowa to celowa izolacja osób zdrowych, które miały bliski kontakt z osobami zarażonymi lub podejrzanymi o zarażenie, a także…

Zobacz więcej

Magdalena Fuszara Autor

mgr farm.

Magdalena Fuszara

Ibuprofen a zaostrzenie choroby COVID-19

Prawdopodobne jest, że niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) mogą zaostrzać przebieg infekcji koronawirusem. Należą do nich między innymi: ibuprofen, aspiryna, ketoprofen,…

Zobacz więcej

Magdalena Fuszara Autor

mgr farm.

Magdalena Fuszara

Lek na koronawirusa (COVID-19) w Polsce

13 marca 2020 roku Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych zatwierdził Arechin, produkt leczniczy zawierający substancję czynną…

Zobacz więcej

Marta Junowicz Autor

mgr farm.

Marta Junowicz

Czym się różni pandemia od epidemii?

Epidemia to występowanie zachorowań na chorobę zakaźną w określonym czasie na określonym terenie w ponadprzeciętnej ilości. Pandemia to rozprzestrzenianie się…

Zobacz więcej

Michał Frynas Autor

Michał Frynas

Tomografia a rezonans – czym się różnią?

Rezonans magnetyczny (MRI) i tomografia komputerowa (TK) są radiologicznymi badaniami obrazowymi pozwalającymi na uzyskanie szczegółowych obrazów struktur w ciele człowieka.…

Zobacz więcej

Marta Junowicz Autor

mgr farm.

Marta Junowicz

Dermatolog a skierowanie NFZ

Niestety skierowanie do dermatologa jest konieczne w celu odbycia wizyty. Skierowanie na NFZ do lekarza specjalisty może wystawić lekarz podstawowej…

Zobacz więcej

Mirka Karendys Autor

mgr farm.

Mirka Karendys

Czy po wprowadzeniu e-recepty można wykupić receptę w wersji papierowej?

Jeśli mimo obowiązku wystawiania e-recept otrzymała Pani receptę papierową, może ją Pani zrealizować w aptece.   Więcej na temat e-recepty…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Norma CRP we krwi

CRP (białko C-reaktywne) pojawia się we krwi pacjenta podczas stanu zapalnego. Normalnie stężenie CRP nie przekracza 5 mg/ml krwi, zarówno u…

Zobacz więcej

Dołącz do wspólnej dyskusji
Najczęściej czytane artykuły
z kategorii Zdrowie

Ostropest – właściwości, zastosowanie i przeciwwskazania

Jak usunąć kamień nazębny domowymi sposobami?

Salmonella - przyczyny, objawy, leczenie

Olej z czarnuszki - właściwości i zastosowanie

Kwas foliowy - funkcje, źródła, skutki niedoboru i nadmiaru

Endometrioza - objawy, diagnostyka i leczenie

Jak zwiększyć ilość erytrocytów (czerwonych krwinek)?

Jak dawkować witaminę D3 u dorosłych, dzieci i niemowląt?

Zobacz więcej
Czytaj także
26 lutego 2020 lek. Małgorzata Czerniak
25 lipca 2019 dr Ewa Fiedorowicz
24 lipca 2019 dr Ewa Fiedorowicz
24 lipca 2019 dr Ewa Fiedorowicz
23 lipca 2019 dr Ewa Fiedorowicz
03 lipca 2019 dr Ewa Fiedorowicz
18 czerwca 2019 dr Ewa Fiedorowicz
29 maja 2019 dr Ewa Fiedorowicz
24 maja 2019 dr Ewa Fiedorowicz
Zobacz więcej