38
09 sierpnia 2018
Dorota Chrabkowska Autor
Autor
mgr farm.
Dorota Chrabkowska

Malaria – przyczyny, objawy, leczenie , miejsce występowania

W niektórych zakątkach świata pozornie niewinne ukąszenie komara może skończyć się dla człowieka tragicznie. Malaria, inaczej nazywana zimnicą, pochłania rocznie ok. 2 miliony ofiar na świecie. Czym się objawia i jak przebiega leczenie? W jakich regionach świata występuje? Jak możemy się przed nią uchronić? Czy istnieje szczepionka przeciwko malarii?

W niektórych zakątkach świata pozornie niewinne ukąszenie komara może skończyć się dla człowieka tragicznie. Malaria, inaczej nazywana zimnicą, pochłania rocznie ok. 2 miliony ofiar na świecie. Czym się objawia i jak przebiega leczenie? W jakich regionach świata występuje? Jak możemy się przed nią uchronić? Czy istnieje szczepionka przeciwko malarii?

Czym jest malaria?

Malaria, nazywana zimnicą lub dawniej febrą, jest tropikalną chorobą wywołaną przez pasożyty z rodzaju Plasmodium. Do zakażenia dochodzi podczas ukłucia przez zakażoną samicę komara z rodzaju Anopheles. Owad wraz ze śliną wprowadza do naszego organizmu pasożyta, który wędruje do wątroby, gdzie ulega przekształceniu i namnożeniu. W zależności od gatunku Plasmodium stadium to trwa od 5 do 15 dni i nie daje żadnych objawów. Czujemy się w pełni zdrowi i nieświadomi zbliżającego się niebezpieczeństwa. W kolejnym etapie choroby pasożyt atakuje czerwone krwinki, w których ponownie namnaża się. Dochodzi do wysiewu potomnych do osocza, co powoduje rozpad naszych krwinek. W tym stadium towarzyszy choremu charakterystyczna dla malarii bardzo wysoka gorączka oraz dreszcze. Namnożony pasożyt atakuje coraz liczniej czerwone krwinki i cykl powtarza się aż do śmierci gospodarza lub zostaje zahamowany, kiedy zastosujemy w porę odpowiednie leki.

Komar przenoszący malarię

Ochrona przed komarami

Uwaga! Do zakażenia może również dojść podczas transfuzji krwi, stosowania zakażonych igieł oraz z matki na dziecko (podczas ciąży przez łożysko).

Objawy zarażenia malarią

Pierwsze objawy malarii występują ok 7-14 dni od zarażenia. W pierwszej fazie są dosyć niecharakterystyczne i często mylimy je ze znaną nam grypą:

  • wysoka gorączka (napady co 24 / 48 / 72 godziny w zależności od rodzaju malarii),
  • dreszcze,
  • bóle głowy,
  • bóle mięśni,
  • nudności,
  • biegunka,
  • wymioty,
  • obfite poty,
  • szybki spadek temperatury ciała po napadach gorączki,
  • ogólne osłabienie organizmu.

W zależności od rodzaju zarodźca napady wysokiej gorączki występują co 24, 48, 72 godziny bądź nieregularnie. Ciężkie przypadki malarii mogą doprowadzić do:

  • uszkodzenia narządów wewnętrznych,
  • zaburzeń psychicznych
  • śpiączki,
  • śmierci chorego.

W jakich rejonach świata występuje malaria?

Wybierając się w tropikalne podróże, zajrzymy na stronę Ministerstwa Zdrowia lub Światowej Organizacji Zdrowia – WHO, gdzie możemy dokładnie sprawdzić, w których krajach aktualnie istnieje ryzyko zarażenia się malarią. Możesz również pobrać mapę występowania zachorowań klikając poniżej: Pobierz infografikę Największe ryzyko zachorowania na malarię występuje w krajach Afryki Zachodniej i na wyspach Oceanii. Bardzo duży odsetek zachorowań notuje się również w: Afryce Wschodniej, Azji, Ameryce Środkowej oraz Południowej. W większości tych regionów malaria występuje przez cały rok, w niektórych miejscach tylko sezonowo – najczęściej w porze deszczowej.

Ciekawostka! Na kartach historii Polski również zanotowano epidemie malarii. Ostatnia miała miejsce po II Wojnie Światowej, gdzie w 1948 r. odnotowano 9 941 przypadków zachorowań. Światowa Organizacja Zdrowia uznała Polskę za kraj wolny od malarii stosunkowo niedawno – w 1968 r.

Jak leczyć malarię?

Szybkie rozpoznanie choroby i podjęte leczenie często prowadzi do całkowitego wyleczenia. W leczeniu malarii stosuje się:

  • chlorochinę (może być stosowana u ciężarnych), chininę, meflochinę,
  • proguanil (może być stosowany u ciężarnych), atowakwon, artemeter,
  • prymachinę, pirymetaminę

oraz wspomagająco:

  • kroplówki nawadniające,
  • leki przeciwgorączkowe,
  • leki przeciwdrgawkowe.

Powyższe preparaty zazwyczaj stosuje się w różnych kombinacjach. Jest to wynikiem nabywania oporności na leki przez różne typy zarodźca malarii. Aby zapobiegać napadom malarii, stosuje się tak zwaną profilaktykę supresyjną i przyczynową, co ogranicza powstawanie objawów klinicznych malarii. W ciężkich przypadkach konieczne jest przetoczenie krwi czy też dializa nerek. W Polsce pacjenci z malarią są leczeni w specjalistycznych poradniach zajmujących się medycyną tropikalną. Takie ośrodki znajdują się między innymi w: Gdyni, Krakowie, Łodzi oraz Warszawie.

Powikłania po malarii

Niestety, jak w przypadku innych chorób, po malarii również mogą pojawić się powikłania. Dzielimy je na:

wczesne:

  • niedokrwistość,
  • pęknięcie śledziony,
  • hipoglikemia,
  • zaburzenia układu krwionośnego,
  • niewydolność nerek,
  • niewydolność płuc,

późne:

  • zespół nerczycowy,
  • zwłóknienie wsierdzia.

Jak możemy uchronić się przed malarią?

Niestety, nie istnieje szczepionka przeciw malarii. W zależności od ryzyka zarażenia stosujemy odpowiednie środki bezpieczeństwa. Do podstawowych należą:

  • moskitiera,
  • środki odstraszające komary tzw. repelenty zawierające min. 30% DEET do spryskiwania ciała oraz ubrań,
  • odzież oddychająca z długim rękawem,
  • kapelusz z moskitierą.

W aptece bez problemu znajdziemy właściwy środek, który sprawdzi się w krajach o dużym zagrożeniu malarią. Dodatkowo podczas podróży należy pamiętać o odpowiedniej odzieży chroniącej ciało oraz o zamykaniu okien po zmroku. W przypadku wyjazdu do krajów o bardzo dużym ryzyku ugryzienia przez zarażonego komara, stosuje się profilaktycznie leki na malarię. Dlatego przed wyjazdem warto udać się do lekarza, który rozpisze nam schemat terapii przed wyjazdem, jak i po powrocie.

Jak przygotować się do wyjazdu?

Wybierając się w egzotyczne zakątki świata, umówmy się kilka miesięcy wcześniej na wizytę lekarską, najlepiej u lekarza medycyny tropikalnej. Lekarz rozwieje nasze wątpliwości oraz ewentualnie przepisze nam profilaktycznie leki przeciwmalaryczne. Zajrzyjmy na stronę WHO lub Ministerstwa Zdrowia, gdzie dowiemy się o możliwym zagrożeniu. Jeżeli po powrocie z wyjazdu wystąpi u nas wysoka gorączka bądź inne niepokojące objawy, czym prędzej skontaktujmy się z lekarzem.

Wybierając się na egzotyczną wycieczką, należy zadbać o profilaktykę zdrowotną. Pamiętaj, że wyjazd do dalekich zakątków świata bez uprzedniego przygotowania może mieć poważne konsekwencje. Dlatego podróżuj mądrze i nie narażaj siebie na niebezpieczeństwo.

Źródła:

  • http://www.who.int/malaria/en/.
  • http://www.medycynatropikalna.pl/chorobazakazna/8/malaria.
  • Tadeusz H., Dzbeński, Epidemiological situation of malaria in Poland – past, present and future, 2008.
  • Danysz A., Buczko W., Kompedium farmakologii i farmakoterapii. Podręcznik dla studentów medycyny, wyd. V, ELSEVIER Urban & Parter, Wrocław 2008.
  • Kostowski W., Herman Z. S., Farmakologia. Podstawy farmakoterapii, tom II, wyd. III, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2008.

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Ciąża a grupa krwi

Różne grupy krwi rodziców dziecka mogą skutkować konfliktem serologicznym między matką a płodem. W celu zapobiegnięcia takiej sytuacji sprawdza się…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Normy PSA we krwi

Uznaje się, że:  stężenie 0-2,5ng/ml to bezpieczny poziom, 2,6-4,0 ng/ml to poziom bezpieczny dla większości mężczyzn, jednak należy porozmawiać z…

Zobacz więcej

Natika Karolak Autor

Natika Karolak

mgr farm.

Suplementacja witaminy D w ciąży

Jak najbardziej, suplementacja witaminą D u kobiet w ciąży, jak i matek karmiących piersią jest bardzo ważna. Ilość witaminy D…

Zobacz więcej

Marta Grabowska Autor

Marta Grabowska

mgr farm.

Beta-karoten a witamina A

Beta-karoten jest prekursorem witaminy A i tak samo jak witamina A wykazuje właściwości przeciwutleniające. Przekształca się w witaminę A w…

Zobacz więcej

Magdalena Fuszara Autor

Magdalena Fuszara

mgr farm.

Czy można przesunąć termin miesiączki?

Pani Weroniko, antykoncepcja hormonalna wiąże się z wieloma obostrzeniami zdrowotnymi dotyczącymi jej stosowania, a niewłaściwe przyjmowanie tabletek antykoncepcyjnych może prowadzić…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Czy w ciąży można wykonać rezonans magnetyczny (MRI)?

Można. Badanie z użyciem rezonansu magnetycznego jest uznawane za nieszkodliwe zarówno dla płodu, jak i pacjentki w ciąży. Przeczytaj również:Czy…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Czy w ciąży można wykonywać RTG?

Należy unikać wykonywania zdjęć RTG pacjentkom w ciąży. Nie zawsze jest to możliwe, dlatego decyzja o wykonaniu bądź rezygnacji ze…

Zobacz więcej

Poradnik Gemini Autor

Poradnik Gemini

Jak wspomóc odchudzanie?

Preparaty odchudzające mają różne składy, wyciągi z różnych roślin oraz składniki mineralne. Jednym ze składników wspomagających spalanie tkanki tłuszczowej jest…

Zobacz więcej

Dołącz do wspólnej dyskusji
  1. malaria pisze:

    Zapomnieli państwo o najważniejszym: halucynacje i majaczenie.

Czytaj także
30 lipca 2020 mgr farm. Natika Karolak
24 lipca 2020 dr Ewa Fiedorowicz
16 lipca 2020 dr Ewa Fiedorowicz
15 maja 2020 Michał Frynas
26 lutego 2020 lek. Małgorzata Czerniak
01 października 2019 dr Ewa Fiedorowicz
20 sierpnia 2019 dr Ewa Fiedorowicz
Zobacz więcej
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)