Malaria

Malaria (nazywana zimnicą lub dawniej febrą),  jest tropikalną chorobą wywołaną przez pasożyty z rodzaju Plasmodium. Do zakażenia dochodzi podczas ukłucia przez zakażoną samicę komara z rodzaju Anopheles. Owad wraz ze śliną wprowadza do naszego organizmu pasożyta, który wędruje do wątroby, gdzie ulega przekształceniu i namnożeniu. W zależności od gatunku Plasmodium stadium to trwa od 5 do 15 dni i nie daje żadnych objawów. Czujemy się w pełni zdrowi i nieświadomi zbliżającego się niebezpieczeństwa.

W kolejnym etapie choroby, pasożyt atakuje czerwone krwinki, w których ponownie namnaża się. Dochodzi do wysiewu potomnych do osocza, co powoduje rozpad naszych krwinek. W tym stadium towarzyszy choremu charakterystyczna dla malarii bardzo wysoka gorączka oraz dreszcze. Namnożony pasożyt atakuje coraz liczniej czerwone krwinki i cykl powtarza się, aż do śmierci gospodarza lub zostaje zahamowany, kiedy zastosujemy w porę odpowiednie leki.

Uwaga! Do zakażenia może również dojść podczas transfuzji krwi, stosowania zakażonych igieł oraz z matki na dziecko (podczas ciąży przez łożysko).

Objawy zarażenia malarią

Pierwsze objawy malarii występują ok 7-14 dni od zarażenia. W pierwszej fazie są dosyć niecharakterystyczne i często mylimy je ze znaną nam grypą:

  • wysoka gorączka (napady co 24 / 48 / 72 godziny w zależności od rodzaju malarii)
  • dreszcze
  • bóle głowy
  • bóle mięśni,
  • nudności
  • biegunka
  • wymioty
  • obfite poty
  • szybki spadek temperatury ciała po napadach gorączki
  • ogólne osłabienie organizmu

W zależności od rodzaju zarodźca napady wysokiej gorączki występują co 24h, 48h, 72h, bądź nieregularnie. Ciężkie przypadki malarii mogą doprowadzić do:

  • uszkodzenia narządów wewnętrznych,
  • zaburzeń psychicznych
  • śpiączki,
  • śmierci chorego

W jakich rejonach świata występuje malaria?

Wybierając się w tropikalne podróże zajrzymy na stronę Ministerstwa Zdrowia lub Światowej Organizacji Zdrowia – WHO, gdzie możemy dokładnie sprawdzić, w których krajach aktualnie istnieje ryzyko zarażenia się malarią.

Możesz również pobrać mapę występowania zachorowań klikając poniżej:

Pobierz infografikę

Największe ryzyko zachorowania na malarię występuje w krajach Afryki Zachodniej
i na wyspach Oceanii. Bardzo duży odsetek zachorowań notuje się również w: Afryce Wschodniej, Azji, Ameryce Środkowej oraz Południowej. W większości tych regionów malaria występuje przez cały rok, w niektórych miejscach tylko sezonowo – najczęściej
w porze deszczowej.

Ciekawostka!

Na kartach historii Polski również zanotowano epidemie malarii. Ostatnia miała miejsce po II Wojnie Światowej, gdzie w 1948 r. odnotowano 9 941 przypadków zachorowań.

Światowa Organizacja Zdrowia uznała Polskę za kraj wolny od malarii stosunkowo
niedawno – w 1968 r.

Jak leczyć malarię?

Szybkie rozpoznanie choroby i podjęte leczenie często prowadzi do całkowitego wyleczenia. W leczeniu malarii stosuje się:

  • chlorochinę (może być stosowana u ciężarnych), chininę, meflochinę
  • proguanil (może być stosowany u ciężarnych), atowakwon, artemeter
  • prymachinę, pirymetaminę

oraz wspomagająco:

  • kroplówki nawadniające
  • leki przeciwgorączkowe
  • leki przeciwdrgawkowe

Powyższe preparaty zazwyczaj stosuje się w różnych kombinacjach. Jest to wynikiem nabywania oporności na leki przez różne typy zarodźca malarii.

Aby zapobiegać napadom malarii stosuje się tak zwaną profilaktykę supresyjną i przyczynową, co ogranicza powstawanie objawów klinicznych malarii.

W ciężkich przypadkach konieczne jest przetoczenie krwi czy też dializa nerek.

W Polsce, pacjenci z malarią są leczeni w specjalistycznych poradniach zajmujących się medycyną tropikalną. Takie ośrodki znajdują się między innymi w: Gdyni, Krakowie, Łodzi oraz  Warszawie.

Powikłania po malarii

Niestety, jak w przypadku innych chorób, istnieją również powikłania po chorobie. Dzielimy je na:

wczesne:

  • niedokrwistość
  • pęknięcie śledziony
  • hipoglikemia
  • zaburzenia układu krwionośnego
  • niewydolność nerek
  • niewydolność płuc

późne:

  • zespół nerczycowy
  • zwłóknienie wsierdzia

Jak możemy uchronić się przed malarią?

Niestety, nie istnieje szczepionka przeciw malarii. W zależności ryzyka zarażenia stosujemy odpowiednie  środki bezpieczeństwa.

Do podstawowych należy:

  • moskitiera
  • środki odstraszające komary tzw. repelenty zawierające min. 30% DEET do spryskiwania ciała oraz ubrań
  • odzież oddychająca z długim rękawem
  • kapelusz z moskitierą

W aptece bez problemu znajdziemy właściwy środek, który sprawdzi się w krajach o dużym zagrożeniu malarią. Dodatkowo podczas podróży należy pamiętać o odpowiedniej odzieży chroniącej ciało oraz o zamykaniu okien po zmroku.

W przypadku wyjazdu w kraje o bardzo dużym niebezpieczeństwie ugryzienia przez zarażonego komara, stosuje się profilaktycznie leki na malarię. Dlatego przed wyjazdem warto udać się do lekarza, który rozpisze nam schemat terapii przed wyjazdem jak i po powrocie.

Jak przygotować się do wyjazdu?

Wybierając się w egzotyczne zakątki świata umówmy się kilka miesięcy wcześniej na wizytę lekarską, najlepiej u lekarza medycyny tropikalnej. Lekarz rozwieje wszystkie nasze wątpliwości oraz ewentualnie przepisze nam profilaktycznie leki przeciwmalaryczne.

Zajrzyjmy na stronę WHO lub Ministerstwa Zdrowia, gdzie dowiemy się o możliwym zagrożeniu.

Natomiast, jeżeli po powrocie z wyjazdu wystąpi u nas wysoka gorączka bądź inne niepokojące objawy, czym prędzej skontaktujmy się z lekarzem. Gdyż istnieje ryzyko zarażenia malarią.

Wybierając się na egzotyczną wycieczką należy zadbać o profilaktykę zdrowotną. Pamiętaj, że wyjazd do dalekich zakątków świata bez uprzedniego przygotowania może mieć poważne konsekwencje. Dlatego podróżuj mądrze i nie narażaj siebie na niebezpieczeństwo.

Źródła

  1. http://www.who.int/malaria/en/
  2. http://www.medycynatropikalna.pl/chorobazakazna/8/malaria
  3. Tadeusz H. Dzbeński ,Epidemiological situation of malaria in Poland – past, present and future.2008
  4. Danysz A., Buczko W., Kompedium farmakologii i farmakoterapii. Podręcznik
    dla studentów medycyny, wyd. V, ELSEVIER Urban & Parter, Wrocław 2008
  5. Kostowski W., Herman Z. S., Farmakologia. Podstawy farmakoterapii, tom II, wyd. III, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2008