Rodzaje antykoncepcji:

1. Naturalne metody antykoncepcji

Chcąc stosować naturalne sposoby antykoncepcji możemy kontrolować czas odbywania stosunku lub nie doprowadzać do dostania się nasienia do dróg rodnych kobiety. W pierwszym przypadku podstawą jest określenie, kiedy przypadają dni płodne kobiety. W tym czasie należy bezwzględnie unikać stosunków seksualnych.

Chcąc określić dokładną fazę cyklu, możemy badać trzy parametry:

  • temperaturę ciała,
  • obserwację śluzu szyjkowego
  • określenie dnia cyklu za pomocą kalendarza.

Należy pamiętać, aby nie ograniczać się wyłącznie do jednego z powyższych parametrów. W przypadku niedokładności prowadzonych obserwacji, odchyleń od normy w wyniku infekcji, gorączki itp. nieskuteczność tej metody może być bardzo wysoka (przy badaniu samej ciepłoty ciała wskaźnik Pearla wynosi nawet 35!). Przy kontrolowaniu wszystkich trzech cech jednocześnie efektywność tej metody naturalnej wzrasta (nawet do zawodności rzędu tylko 1%), ale należy pamiętać, że obserwowane czynniki nie zawsze wyglądają tak samo (np. podczas choroby). Pomocne są tutaj komputery cyklu, które mogą podnieść skuteczność metod naturalnych nawet do poziomu tabletek antykoncepcyjnych (omówionych w dalszej części tekstu).

Inną naturalną metodą antykoncepcji jest stosunek przerywany, polegający na zakończeniu stosunku przed ejakulacją (wytryskiem nasienia). Ze względu na wysoką nieskuteczność (przy regularnym stosowaniu wskaźnik Pearla wynosi nawet 30), część lekarzy nie uznaje stosunku przerywanego za metodę antykoncepcji. Ponadto, stosunek przerywany może wzbudzać w partnerach lęk i strach, czy uda się “na czas” zakończyć zbliżenie. Warto zatem skorzystać z dodatkowej formy antykoncepcji, aby zminimalizować możliwość zajścia w ciążę.

2. Hormonalne metody antykoncepcji

Metody hormonalne, jak sama nazwa wskazuje, polegają na podawaniu hormonów w celu zapobiegania owulacji i zapłodnieniu. Obecnie, antykoncepcja hormonalna jest stosowana wyłącznie u kobiet. Postaci leku w metodzie hormonalnej jest wiele.

Na rynku dostępne są:

  • tabletki antykoncepcyjne (najpopularniejsza forma antykoncepcji hormonalnej)
  • plastry,
  • wkładki domaciczne,
  • krążki dopochwowe,
  • implanty podskórne,
  • iniekcje.

Tabletki antykoncepcyjne mogą mieć formę jednoskładnikową (tzw. minipigułki) lub być preparatem złożonym. Ich skuteczność jest bardzo wysoka, gdyż wskaźnik Pearla waha się w granicach 0,05-0,5. Pamiętaj! W przypadku minipigułek z progestagenem bardzo ważna jest regularność przyjmowania. Już kilkugodzinne opóźnienie może osłabić działanie antykoncepcyjne preparatu. Tabletki dwuskładnikowe dają nam możliwość takiego opóźnienia, bez wpływu na efekt farmakologiczny. Natomiast ich wadą jest zwiększone ryzyko wystąpienia zakrzepicy żylnej i tętniczej, którego nie ma w przypadku tabletek z jednym hormonem.

Pozostałe postaci leków hormonalnych działają analogicznie do tabletek. Różni je jednak sposób podania oraz dawkowanie. Istnieją formy idealne dla pań mających problem z regularnością przyjmowania tabletek. Dobrym rozwiązaniem w tym przypadku jest plaster antykoncepcyjny, który należy zmieniać tylko, co 7 dni. Przez ten czas do organizmu kobiety wchłania się przez skórę stała dawka leku. Wkładki domaciczne aplikuje się jeszcze rzadziej i są one jedną z najskuteczniejszych form antykoncepcji. Aplikację oraz wymianę wkładki domacicznej wykonuje lekarz ginekolog.

Skuteczność plastrów oraz pozostałych hormonalnych postaci leku jest równie wysoka, jak w przypadku stosowania tabletek antykoncepcyjnych..

Pamiętaj! Preparaty hormonalne wydawane są tylko z przepisu lekarza (na receptę).

Rodzajem antykoncepcji hormonalnej jest również antykoncepcja awaryjna, zwana popularnie „pigułką dzień po”. Najpopularniejsze są preparaty z lewonorgestrelem (działające do 72 godzin po stosunku), a także octanem uliprystalu (działanie nawet do pięciu dni po). Należy podkreślić, że im mniej czasu upłynęło od stosunku, tym większa skuteczność obu preparatów. Produkty tego typu powinny być stosowane tylko w sytuacjach awaryjnych (np. pęknięcie prezerwatywy). Nie należy ich przyjmować, jako regularnej metody antykoncepcji ze względu na liczne skutki uboczne (np. mdłości, wymioty, uczucie rozbicia, nieregularne miesiączkowanie).

Uwaga!  Wszystkie ‚tabletki dzień po” dostępne są wyłącznie na receptę.

3. Mechaniczne metody antykoncepcji

Mechaniczne formy zabezpieczeń przed ciążą opierają swoje działanie na stworzeniu fizycznej bariery uniemożliwiającej plemnikom dostanie się do komórki jajowej. Najpopularniejsze są tutaj prezerwatywy. Ich niewątpliwą zaletą jest fakt, iż nie mają one wpływu na gospodarkę hormonalną organizmu, a także są jedyną formą antykoncepcji zabezpieczająca przed zarażeniem  się chorobami przenoszonymi drogą płciową (chorobami wenerycznymi). Należy jednak pamiętać, aby stosować prezerwatywy jednorazowo i zakładać je przed każdym stosunkiem. Dzięki temu zachowają swoją skuteczność, która według wskaźnika Pearla waha się w granicach 3-7. Podobnym rozwiązaniem są stosowane przez kobiety kapturki naszyjkowe i błony dopochwowe (diafragmy). Są one jednak mniej popularne, niż prezerwatywy. Mają też niższą skuteczność – wskaźnik Pearla wynosi nawet 20.

Istotną metodą mechaniczną są wkładki domaciczne, zwane też spiralami. Są to systemy przeznaczone do umieszczenia w macicy (w ostatnim dniu cyklu) przez lekarza ginekologa. W zależności od zastosowanego typu, ich skuteczność utrzymuje się od roku do nawet kilku lat. Wskaźnik Pearla w przypadku wkładek domacicznych wynosi poniżej 1. Mechaniczne działanie wkładek polega na przedostawaniu się (najczęściej) miedzi do śluzówki macicy i zapobieganiu zagnieżdżenia się zarodka. Istnieją też wkładki domaciczne będące preparatami hormonalnymi. Ich skuteczność utrzymuje się zazwyczaj około roku i po tym czasie należy je wymienić u ginekologa. Wbrew powszechnej opinii, według wskazań WHO, wkładki domaciczne mogą być stosowane także u nieródek. Nie istnieją badania, które wskazywałyby, że stosowanie takiej formy antykoncepcji utrudnia zajście w ciążę po zakończeniu stosowania.

4. Chemiczne metody antykoncepcji

Chemicznymi sposobami antykoncepcji nazywamy preparaty plemnikobójcze. Zawarte w nich substancje ograniczają żywotność plemników oraz zagęszczają śluz szyjkowy, co zapobiega dotarciu plemników do komórki jajowej. Ze względu na niską skuteczność, preparaty plemnikobójcze powinny być stosowane w połączeniu z innymi formami antykoncepcji. Należy również pamiętać, że takie środki mogą powodować alergię oraz zwiększają ryzyko infekcji pochwy.

Na rynku istnieje wiele różnych form antykoncepcji i zdecydowana większość dotyczy kobiet. Mężczyźni mogą korzystać z zabezpieczenia w postaci prezerwatyw oraz metod  naturalnych, czyli stosunku przerywanego. Istnieją informacje o prowadzonych badaniach nad metodami hormonalnymi dla mężczyzn, jednak nie zostały one jeszcze ostatecznie potwierdzone i wprowadzone do obiegu.

Pamiętaj, aby wybrać najbezpieczniejszą i najwygodniejszą formę antykoncepcji. Żadna metoda nie daje 100% gwarancji ochrony przez zajściem w ciążę, dlatego warto korzystać z metod łączących dwie formy zabezpieczenia. Ponadto, jedynie prezerwatywy chronią Cię przed chorobami przenoszonymi drogą płciową.