Rodzaje bólów głowy

Skuteczna walka z bólem zaczyna się od prawidłowego rozpoznania. Zgodnie z klasyfikacją opracowaną przez Międzynarodowe Towarzystwo Bólów Głowy (International Headache Society) możemy je podzielić na:

  • pierwotne, czyli takie w których ból sam w sobie jest traktowany jako stan chorobowy. Do nich zaliczana jest między innymi migrena
  • wtórne, czyli występujące jako objaw innego zaburzenia lub urazu. Może wystąpić zarówno przy niegroźnych schorzeniach np. przy kaszlu, jak i przy tych zagrażających życiu (np. guz mózgu)

Każdy ból głowy trwający przewlekle, tj. dłużej niż 15 dni w miesiącu przez kilka miesięcy, powinien być bezwarunkowo konsultowany z lekarzem.

Historia badań nad migreną

Pierwszy raz migrenę opisano w I wieku naszej ery na terenie dzisiejszej Turcji. Już wtedy zauważono, że jest ona różna od innych typów bólu głowy i wyodrębniono ją jako oddzielną jednostkę chorobową. Aż do obecnych czasów podejmuje się próby wyjaśnienia czym dokładnie jest spowodowana, jednak cały czas istnieją pewne niewiadome. Na początku XX wieku ataki migrenowe próbowano  łączyć z padaczką, psychozą lub urazami nerwów twarzoczaszki, jednak ta hipoteza została odrzucona.

Migrena – czym właściwie jest?

Migrena jest drugą co do częstości występowania przyczyną bólów głowy. Dotyka 3 razy częściej kobiet niż mężczyzn. Trwa od kilku do nawet 72 godzin, przeciętnie około doby. Przyczyny jej występowania nie są do końca znane. Najprawdopodobniej jest to kombinacja zmian naczyniowych, predyspozycji genetycznych oraz zwiększonej wrażliwości mózgu na bodźce.

Definicją najlepiej obrazującą to schorzenie jest ta podana przez Międzynarodowe Towarzystwo Badania Bólu, która określa bóle migrenowe, jako nawracające, ostre, silne i uniemożliwiające funkcjonowanie napady bólu głowy, często jednostronne, pulsujące, z towarzyszącymi zaburzeniami czuciowymi jak nadwrażliwość na światło, dźwięk i zapach. Pojawiają się najczęściej u osób w okresie dojrzewania. Zdarzają się przypadki, że po tym okresie ataki ustają.

Objawy charakterystyczne dla migreny

To, co odróżnia migrenę od „zwykłego” bólu głowy to zwiększona wrażliwość na światło, dźwięk i różne zapachy. W jej przebiegu występują mdłości, zawroty głowy, zaburzenia nastroju i niekiedy zaburzenia widzenia. U niektórych osób przed wystąpieniem ataku migreny pojawia się charakterystyczna aura, która jest wynikiem skurczu naczyń krwionośnych. Aurą nazywamy całkowicie odwracalne zaburzenie wzroku (migoczący obraz) lub mrowienie rąk wędrujące do ramienia i twarzy. Trwa to od 5 minut do godziny po czym dochodzi do napadu migrenowego. Zdecydowana większość ataków przebiega bez aury, jednakże zaburzenia widzenia mogą być obecne w czasie trwania napadu.

Jak zdiagnozować migrenę?

Warto zaznaczyć, że migrenę powinien ostatecznie zdiagnozować lekarz. Jeśli zauważymy u siebie powtarzające się, okresowe bóle głowy, warto założyć dziennik i notować kiedy i jak długo występuje ból, gdzie jest umiejscowiony i czy związany jest z jakimiś czynnikami, chociażby z cyklem menstruacyjnym. Takie notatki zdecydowanie ułatwią postawienie trafnej diagnozy.  

Kiedy możemy podejrzewać u siebie migrenę?

  • Gdy ataki występują okresowo, trwają do 72 godzin i nie są związane z żadnymi chorobami.
  • Jeśli ból można powiązać z cyklem menstruacyjnym. U kobiet często pojawiają się ataki migreny między 2 a 3 dniem cyklu.
  • Jeśli pojawia się aura przed wystąpieniem napadu.
  • Jeśli jest to jednostronny, pulsujący ból, który nasila się podczas wykonywania jakichkolwiek codziennych czynności
  • Jeśli zaobserwowaliśmy przynajmniej 4 takie ataki bólowe.
  • Jeśli nie ma żadnej przyczyny „zewnętrznej”, która mogłaby spowodować ból.
  • Jeśli cierpimy na depresję.

Stan migrenowy

Z ciężkim powikłaniem migreny mamy do czynienia w przypadku bólu trwającego powyżej 72 godzin. Jest to stan groźny dla pacjenta, gdyż przebiega z uporczywymi wymiotami, utratą elektrolitów czy odwodnieniem. Taki ból bezwzględnie wymaga konsultacji z lekarzem.

Leczenie migreny – medycyna konwencjonalna

Poza standardowymi lekami przeciwbólowymi dostępnymi w aptekach bez recepty, istnieją leki, które działają typowo przeciwmigrenowo – poza tym, że przerywają ból to usuwają też inne objawy takie jak nudności czy światłowstręt. Póki co są to leki, które możemy otrzymać wyłącznie na receptę. Jeśli w czasie ataku pojawia się silny lęk, można zastosować również leki uspokajające.

Leczenie migreny – ziołolecznictwo

Jeśli z jakichś powodów nie chcemy przyjmować tradycyjnych preparatów (chociaż nawet najwięksi przeciwnicy powinni to rozważyć, bo są to leki o wysokim bezpieczeństwie stosowania), możemy wykorzystać niektóre zioła. Wrotycz maruna, lepiężnik lekarski czy też kolendra siewna były poddane testom klinicznym z których wynika, że zmniejszają częstość oraz skracają czas napadów. Wrotycza powinny jednak unikać osoby przyjmujące preparaty zmniejszające krzepliwość krwi, natomiast kolendra może powodować reakcje fotouczuleniowe, zatem po zażyciu najlepiej unikać słońca. Zdecydowanie nie należy samemu przygotowywać przetworów leczniczych z lepiężnika lekarskiego, ponieważ zawiera niestety dużo toksycznych dla wątroby związków. Tutaj jedynym wyjściem jest zakupienie gotowych suplementów, z których usunięto niechciane substancje już na etapie produkcji.

Migrena u kobiet w ciąży

W tym szczególnym okresie w życiu kobiety musimy zrezygnować ze stosowania większości leków przeciwmigrenowych (zarówno konwencjonalnych jak i ziołowych). Jedyną substancją, jaką możemy bezpiecznie przyjmować jest paracetamol lub ibuprofen (od drugiego trymestru). W wypadku bólu najlepiej skontaktować się z lekarzem prowadzącym ciążę i z nim omówić metody leczenia.

Z pewnością nikt z nas nie znosi uporczywego bólu głowy. Gdy tylko zauważysz jakiekolwiek objawy, że ból może wskazywać na migrenę, udaj się do lekarza, aby rozpocząć jej leczenie.


Bibliografia

  • D’Andrea G, Cevoli S, Cologno D. Herbal therapy in migraine. Neurol Sci [Internet]. 2014;35(SUPPL. 1):S135-40
  • Kadian R, Kumar A. Headache, migraine basilar. StatPearls [Internet]. 2018
  • Karakurum Göksel B. The use of complementary and alternative medicine in patients with migraine. Noropsikiyatr Ars [Internet]. 2013;50(SUPPL.1):41-6.
  • Kumar K.H, Elavarasi P. Definition of pain and classification of pain disorders. Jurnal of Advanced Clinical & Research Insights [Internet]. 2016;3:87-90.
  • Pothmann R, Danesch U. Migraine prevention in children and adolescents: Results of an open study with a special butterbur root extract. Headache [Internet]. 2005;45(3):196-203
  • Rutter P. Opieka farmaceutyczna – objawy, rozpoznanie i leczenie. Wyd. Urban &Partner, Wrocław 2004