25
07 lipca 2020

Na co wskazuje podwyższony odczyn Biernackiego?

Podwyższony odczyn Biernackiego, czyli OB może świadczyć o infekcjach, chorobach reumatologicznych, nowotworowych, chorobach tarczycy, zaburzeniach odporności czy zatruciach metalami ciężkimi. Ten parametr może wzrosnąć również w przypadku ciąży.   

Odczyn Biernackiego – co to jest? 

OB, czyli odczyn Biernackiego, to parametr często oznaczany zarówno w gabinecie lekarza rodzinnego, jak i w specjalistycznych oddziałach. Mianem tym określa się szybkość, z jaką erytrocyty opadają w osoczu w jednostce czasu. 

Odczyn Biernackiego oznacza się z próbki krwi żylnej. Po pobraniu materiału do badania krew umieszcza się w specjalnej kapilarze, którą ustawia się pionowo, dzięki czemu erytrocyty ulegają sedymentacji i oddzielają się od otaczającego je osocza. Po upływie godziny mierzy się odległość między górną granicą osocza w kapilarze a górną granicą erytrocytów i wylicza się szybkość, z jaką krwinki czerwone opadły na dno kapilary. 

Jakie są normy OB i od czego zależy jego poziom? 

Wysokość OB zależy od wielu czynników, m.in. od wieku oraz płci. Nie bez znaczenia są także takie czynniki jak: 

  • ciąża,  
  • faza cyklu miesiączkowego, 
  • poziom fibrynogenu i immunoglobulin w surowicy.  

Prawidłowe wartości OB mogą się nieznacznie różnić w zależności od laboratorium wykonującego badanie, jednak za wartości referencyjne uznaje się zwykle 1-10 mm/h dla kobiet i 3-15 mm/h dla mężczyzn

O jakich chorobach może świadczyć podwyższony OB? 

Przyspieszone OB, a zatem podwyższenie parametru, obserwuje się przede wszystkim w chorobach o podłożu infekcyjnym. Do odchyleń może dojść zarówno w przypadku zapaleń ostrych, jak i przewlekłych, niezależnie od tego, czy są one spowodowane zakażeniem bakteryjnym, grzybiczym czy też wirusowym. Ponadto wysokie OB obserwuje się w przebiegu wielu chorób reumatologicznych takich jak: 

  • polimialgia reumatyczna,  
  • reumatoidalne zapalenie stawów,  
  • toczeń rumieniowaty układowy, 
  • dna moczanowa. 

Może to wynikać ze wzrostu parametrów ostrej fazy, niedokrwistości towarzyszącej tym chorobom lub hipergammaglobulinemii. Odczyn Biernackiego jest także przyspieszony: 

  • w przebiegu niedokrwistości hemolitycznej aplastycznej lub z niedoboru żelaza,  
  • w przypadku zatruć metalami ciężkimi, 
  • po przebytych zabiegach operacyjnych lub urazach.  

Szczególnie istotną przyczyną wysokiego OBchoroby nowotworowe – podwyższenie tego parametru obserwuje się m.in. w szpiczaku plazmocytowym, gdzie wartości są często trzycyfrowe. Wysokie OB występuje także w przypadku chorób tarczycy, zespołu nerczycowego oraz zaburzeń immunologicznych takich jak makroglobulinemia i krioglobulinemia.  

Wysokie OB obserwuje się również w przebiegu ciąży. Zwykle rośnie ono od ok. 10 tygodnia od zapłodnienia i wraca do wartości wyjściowej po ok. 6 tygodniach od porodu. 

Co może być przyczyną niskiego OB? 

Niskie OB wykrywa się zdecydowanie rzadziej niż podwyższenie tego wskaźnika. Parametr ten bywa obniżony w następujących schorzeniach: 

  • niedokrwistość sierpowatokrwinkowa,  
  • zmniejszone stężenie fibrynogenu (zaburzenia krzepnięcia), 
  • czerwienica. 

O czym może świadczyć wysoki odczyn Biernackiego u dzieci? 

Normy OB u dzieci są inne niż u osób dorosłych. Dla dzieci w pierwszym miesiącu życia prawidłowy poziom OB wynosi 1-2 mm/h, w pierwszym półroczu jest to 11-22 mm/h, zaś powyżej szóstego miesiąca życia normy różnią się w zależności od płci dziecka i wynoszą 3-15 dla dziewczynek i 1-10 dla chłopców. 

Najczęstszą przyczyną wysokiego OB u dzieci są choroby infekcyjne, z których najpowszechniejsze są te dotyczące układu oddechowego. Rzadziej nieprawidłowy wynik spowodowany jest infekcją w obrębie układu nerwowego, stawów lub kości. Wzrost wartości OB u dzieci obserwuje się także w przebiegu chorób wirusowych i pasożytniczych. Drugą co do częstości przyczyną wysokiego poziomu odczynu Biernackiego u dzieci są choroby tkanki łącznej, w tym m.in. gorączka reumatyczna, reumatoidalne zapalenie stawów oraz choroba Kawasaki. Zdarza się również, że wysokie OB spowodowane jest chorobą nowotworową, przy czym najczęstszym tego typu schodzeniem u dzieci są chłoniaki. Stosunkowo rzadką przyczyną odchyleń w OB są z kolei choroby nerek (np. kłębuszkowe zapalenia nerek lub zespół nerczycowy). 

Co zrobić w przypadku nieprawidłowości w badaniu OB? 

Należy pamiętać, że OB jest parametrem bardzo niespecyficznym – nie można postawić konkretnego rozpoznania wyłącznie na jego podstawie. Cenną wskazówką w procesie diagnostyki są objawy zgłaszane przez chorego oraz odchylenia w badaniu fizykalnym, które pozwalają przybliżyć przyczynę nieprawidłowości. Ponadto niewłaściwemu poziomowi OB często towarzyszą odchylenia w innych badaniach laboratoryjnych, np. w morfologii, parametrach stanu zapalnego czy mianie przeciwciał przeciwjądrowych, co może być cenną wskazówką dla lekarza i przyczynić się do postawienia właściwej diagnozy.  

Badanie OB to często wykorzystywany parametr. Jego największą wadą jest to, że jest bardzo niespecyficzny, a zatem jego odchylenia mogą występować w przebiegu wielu chorób o różnej etiologii. Należy pamiętać, że podwyższony poziom OB jest jedynie wskazówką, że w organizmie może dziać się coś niepokojącego. Szybkie zdiagnozowanie źródła tego odchylenia jest kluczowe dla wdrożenia odpowiedniej terapii i usunięcia przyczyny nieprawidłowego wyniku badania. 

Przeczytaj również:
Krew i jej składniki
Badanie CRP sposobem na uniknięcie antybiotyku?
Kreatynina – o czym mówi nam jej poziom?
Erytrocyty – jak interpretować wyniki morfologii krwi?

Źródła: 

  • Interna Szczeklika 2019; Andrzej Szczeklik, Piotr Gajewski; wyd. 10; Kraków 2019 
  • Harrison M. Erythrocyte sedimentation rate and C-reactive protein. Aust Prescr. 2015;38(3):93-94. doi:10.18773/austprescr.2015.034  
  • Olshaker JS, Jerrard DA. The erythrocyte sedimentation rate. J Emerg Med. 1997;15(6):869-874. doi:10.1016/s0736-4679(97)00197-2  

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Normy PSA we krwi

Uznaje się, że:  stężenie 0-2,5ng/ml to bezpieczny poziom, 2,6-4,0 ng/ml to poziom bezpieczny dla większości mężczyzn, jednak należy porozmawiać z…

Zobacz więcej

Tomografia a rezonans – czym się różnią?

Rezonans magnetyczny (MRI) i tomografia komputerowa (TK) są radiologicznymi badaniami obrazowymi pozwalającymi na uzyskanie szczegółowych obrazów struktur w ciele człowieka.…

Zobacz więcej

Norma CRP we krwi

CRP (białko C-reaktywne) pojawia się we krwi pacjenta podczas stanu zapalnego. Normalnie stężenie CRP nie przekracza 5 mg/ml krwi, zarówno u…

Zobacz więcej

W jakich produktach jest żelazo?

Podstawowe źródła żelaza to przede wszystkim: czerwone mięso, wątróbka wieprzowa i drobiowa, żółtka jaj, soja, groch, fasola, brokuły, natka pietruszki.…

Zobacz więcej

Jak poprawić wchłanianie żelaza przy PCOS?

Jeżeli przyjmuje Pani preparaty z żelazem, to większą skuteczność będą one wykazywały zażyte na czczo lub między posiłkami. Warto popić…

Zobacz więcej

Czy test CRP to wyrób medyczny?

Produkt Test CRP posiada certyfikat CE i spełnia wymogi dyrektywy o diagnostycznych wyrobach medycznych in vitro. Od siebie dodam, że…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz

Czytaj także
14 października 2021 mgr farm. Dawid Wardecki
11 października 2021 lek. Patrycja Królikiewicz-Kurek
04 października 2021 lek. Patrycja Królikiewicz-Kurek
29 września 2021 lek. Rafał Suchodolski
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)