1
30 kwietnia 2021

Nowotwory gałki ocznej – które z nich są najczęstsze?

Gałka oczna, jak każdy inny organ człowieka, składa się z żywych komórek, które mogą ulec transformacji nowotworowej. Niemniej jednak pierwotne nowotwory gałki ocznej to niezwykle rzadkie choroby. Częściej w tej lokalizacji rozpoznawane są przerzuty nowotworu z innej części ciała.  

Jak często występują nowotwory gałki ocznej? 

Statystyka prowadzona przez Krajowy Rejestr Nowotworów obejmuje wszystkie nowotwory oka, w tym gałki ocznej, w jednej grupie. Pierwotne nowotwory złośliwe oka (gałki ocznej, oczodołu, powiek i aparatu łzowego) stanowią zaledwie 0,2% wszystkich rozpoznań w Polsce. Można zatem założyć, że nowotwory samej gałki ocznej stanowią mniej niż 0,2% wszystkich nowotworów złośliwych rozpoznawanych w Polsce. Nieznacznie częściej chorują kobiety, a łączna liczba zachorowań w 2010 roku wynosiła 273. 

Jakie nowotwory gałki ocznej są najczęstsze? 

Najczęstszym pierwotnym nowotworem gałki ocznej jest czerniak. Główna lokalizacja wewnątrzgałkowego czerniaka to naczyniówka – warstwa naczyń krwionośnych, w której są obecne melanocyty (to z nich rozwija się opisywany nowotwór). Kolejną częstą lokalizacją jest tęczówka. Czerniaki naczyniówki i tęczówki stanowią łącznie 90% tych nowotworów w gałce ocznej. Bardzo rzadko czerniak wywodzi się z ciałka rzęskowego (narząd produkujący ciecz wodnistą, czyli płyn odżywiający rogówkę i utrzymujący prawidłowe napięcie w gałce ocznej). 

Rokowanie pacjentów chorych na czerniaka gałki ocznej jest bardzo dobre. 5 lat od momentu postawienia rozpoznania przeżywa ok. 82% pacjentów.  

Innym nowotworem rozwijającym się w gałce ocznej jest chłoniak nieziarniczy. Choroba ta występuje niezwykle rzadko, a rozpoznanie stawiane jest często na podstawie objawów zajęcia mózgu przez przerzuty.  

Retinoblasoma (siatkówczak) to kolejny rzadki nowotwór gałki ocznej. Rozwija się z siatkówki – części oka, która umożliwia recepcję światła i widzenie. Większość przypadków  występuje w populacji dzieci, w której stanowi 3% wszystkich nowotworów. Dobrze rozwinięta diagnostyka i leczenie umożliwiają wyleczenie ponad 90% pacjentów, najczęściej z zachowaniem wzroku. 

Nowotwory mogą rozwijać się również na pozostałych strukturach gałki ocznej, są jednak bardzo rzadkie.  

Nowotwory gałki ocznej – objawy 

Choroby często przebiegają bezobjawowo i są rozpoznawane w przebiegu rutynowego badania okulistycznego. Bywa, że czerniak umiejscowiony na tęczówce jest widoczny jako punkt lub guzek odróżniający się barwą od reszty narządu. Pozostałe objawy obejmują: 

  • częściową utratę wzroku, 
  • całkowitą utratę wzroku jednej gałki, 
  • zmianę ostrości odbieranego obrazu, 
  • punktową zmianę zabarwienia tęczówki bądź występowanie guzka, 
  • ból gałki ocznej, 
  • zaburzenia dotyczące ruchu gałek ocznych (np. zez), 
  • podwójne widzenie, 
  • wytrzeszcz oczu, 
  • zmianę kształtu źrenicy, niepełne zwężenie w reakcji na światło, 
  • krwawienie, łzawienie. 

Nowotwory gałki ocznej – leczenie 

Podobnie jak w przypadku pozostałych nowotworów, te rozwijające się w gałce ocznej leczy się multidyscyplinarnie (w zespole złożonym ze specjalistów wielu dziedzin – okulistyki, chirurgii, radiologii, onkologii i radioterapii). Przede wszystkim konieczna jest ocena rozległości choroby oraz złośliwości histologicznej nowotworu

Zależnie od lokalizacji nowotworu i struktur, które choroba zdążyła objąć, wyróżnia się kilka operacji chirurgicznych: 

  • irydektomia – usunięcie części tęczówki; stosowana w przypadku nowotworów zlokalizowanych w tym narządzie, 
  • irydocyklektomia – usunięcie części tęczówki i ciała rzęskowego (dla większych lub bardziej naciekających guzów), 
  • endoresekcja – zabieg stosowany najczęściej w leczeniu czerniaków naczyniówki; umożliwia usunięcie guza z zachowaniem gałki ocznej, 
  • enukleacja – usunięcie gałki ocznej; stosuje się ją, gdy nowotwór rozlegle nacieka struktury gałki ocznej i niemożliwe jest wyleczenie z zachowaniem wzroku. 

Guzy gałki ocznej można leczyć też za pomocą radioterapii. Tradycyjna radioterapia z użyciem akceleratora stosowana jest najczęściej po enukleacji lub jako leczenie paliatywne. Drugą metodą jest terapia z użyciem cząstki radioizotopu umieszczanego w gałce ocznej w okolicy guza. Takie zastosowanie radioizotopów nazywa się brachyterapią

Terapia laserem umożliwia usuwanie małych guzów. Chatrakteryzuje się potencjalnie mniejszym ryzykiem powikłań niż w przypadku radioterapii lub chirurgii. 

Leczenie choroby rozsianej wymaga łączenia metod, a szczególnie istotne znaczenie ma chemioterapia – leczenie to obejmuje cały organizm. 

W przypadku wolno rosnących guzów niedających objawów stosuje się taktyki „aktywnej obserwacji”. Polega ona na regularnej kontroli gałki ocznej objętej nowotworem i odraczaniu leczenia do czasu, gdy będzie ono konieczne. 

Źródła: 

  • Krajowy Rejestr Nowotworów – nowotwory oka (http://onkologia.org.pl/nowotwory-oka-c69/). 
  • http://www.czd.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=2343%3A2017-03-24-20-49-07&catid=85%3Ainne&Itemid=262. 
  • https://www.cancer.net/cancer-types/eye-cancer/symptoms-and-signs. 

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Szczepienie na COVID-19 dostępne dla wszystkich

W ramach Narodowego Programu Szczepień do 10 maja 2021 wszyscy Polacy powyżej 18 roku życia powinni mieć wystawione e-skierowania, które…

Zobacz więcej

Niewykorzystana szczepionka a kolejność według Programu Szczepień

We wtorek 21 kwietnia 2021 roku została opublikowana aktualizacja rozporządzenia, które określa nakazy, zakazy i ograniczenia związane z występowaniem stanu…

Zobacz więcej

Olej z wiesiołka a odbudowa warstwy lipidowej skóry

Olej z wiesiołka zawiera w swoim składzie nienasycone kwasy tłuszczowe omega-6 (takie jak gamma-linolenowy, linolenowy), fitosterole i witaminę E. Olej…

Zobacz więcej

Igły do penów z insuliną dla diabetyków

Na każdy pen lub penfill insuliny przypada 1 igła. Jeżeli kupił Pan 10 wkładów, to powinien Pan otrzymać 10 igieł.

Zobacz więcej

Jak radzić sobie z objawami menopauzy?

Podane przez Panią objawy najprawdopodobniej są związane z menopauzą. W następstwie obniżenia poziomu hormonów płciowych dochodzi m.in. do przyrostu masy…

Zobacz więcej

Pulsoksymetr – jakie wyniki są prawidłowe?

Za prawidłowe wyniki saturacji, czyli poziomu natlenienia hemoglobiny uznaje się przedział od 95 do 99%. Wyniki poniżej 95% mogą świadczyć…

Zobacz więcej

Choroba lokomocyjna u małego dziecka

Niestety nie ma leku ani suplementu, który można podać niemowlęciu cierpiącemu na tę przypadłość. Zachowawczo należy nie przekarmiać dziecka przed…

Zobacz więcej

Suchy jałowy opatrunek – jak go przeciąć?

Im mniej działań wykonywanych na jałowym opatrunku, tym lepiej. Jeśli najmniejsze kompresy jałowe 5x5 cm są za duże i nie…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz
Czytaj także
14 maja 2021 mgr Ewa Cieślik
28 kwietnia 2021 mgr Ewa Cieślik
27 kwietnia 2021 mgr Ewa Cieślik
27 kwietnia 2021 mgr Ewa Cieślik
26 kwietnia 2021 mgr Ewa Cieślik
26 kwietnia 2021 mgr Ewa Cieślik
19 kwietnia 2021 mgr farm. Natalia Sadowska
19 kwietnia 2021 mgr Ewa Cieślik
13 kwietnia 2021 mgr Ewa Cieślik
Zobacz więcej
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)