32
23 lutego 2021

Odczulanie doustne i podjęzykowe – kto i kiedy może je zastosować?

Osoby z alergią mogą leczyć się przyczynowo immunoterapią alergenową. Choć najlepszym sposobem na pozbycie się objawów jest unikanie kontaktu z alergenami, najczęściej bywa to niemożliwe. Terapia pozwala na wyleczenie lub przynajmniej na znaczące załagodzenie objawów.  

Czym jest odczulanie? 

Odczulanie, czyli immunoterapia alergenowa, to najskuteczniejsza metoda walki z alergią. Jest to aktualnie jedyny przyczynowy sposób leczenia alergii dostępny w dzisiejszej medycynie. Pozwala na kontrolowanie choroby oraz hamowanie jej rozwoju. 

Substancja, która powoduje alergię, może również pomóc nam ją zwalczyć! Odczulanie polega na zwiększaniu tolerancji chorego na te alergeny, które wywołują alergię. Bardzo ważne tutaj jest regularne podawanie alergenu w coraz większych dawkach. Dzięki temu organizm oswaja się z alergenem i przestaje traktować go jako wroga. Odczulanie trwa od trzech do nawet pięciu lat. Im wcześniej terapia zostaje rozpoczęta, tym wyższa jest jej skuteczność. 

Czy odczulanie jest skuteczne? 

Dzięki odpowiedniej modyfikacji układu odpornościowego organizm ma możliwość na lepszą tolerancję alergenu, a w konsekwencji: 

  • zmniejsza lub czasem nawet likwiduje objawy alergii, 
  • obniża potrzebę stosowania leków przeciwalergicznych, 
  • zmniejsza prawdopodobieństwo innych uczuleń, 
  • zapobiega rozwojowi astmy. 

Porównując skuteczność terapii pod kątem przyczyny alergii, można stwierdzić, że najwyższa skuteczność leczenia osiągana jest w przypadku alergii na jady owadów, pyłki roślin czy roztocza kurzu domowego, trochę niższa zaś na pleśnie i zwierzęta. 

Kto może zostać poddany odczulaniu? 

O rozpoczęciu immunoterapii decyduje lekarz alergolog. Leczenie wdraża się, gdy lekarz rozpoznał jedną z poniższych dolegliwości: 

  • alergiczny nieżyt nosa
  • astmę alergiczną, 
  • alergiczne zapalenie spojówek, 
  • zdarza się także próba odczulania u osób z atopowym zapaleniem skóry. 

Kolejnym kryterium jest brak możliwości usunięcia alergenu z otoczenia chorego. Pacjent musi też być zdecydowany, czy na pewno chce podjąć leczenie. 

Jakie formy leczenia są dostępne? 

Aktualnie wyróżniamy dwie najskuteczniejsze formy immunoterapii alergenowej: 

  • immunoterapia podjęzykowa (SLIT), 
  • immunoterapia podskórna (SCIT)

Przeczytaj również:
Odczulanie – skuteczny sposób na alergię
Alergia – jak ją leczyć?
Leki przeciwhistaminowe w leczeniu alergii

Immunoterapia podskórna – na czym polega? 

W metodzie tej alergen zostaje podany w postaci zastrzyków. W terapii podskórnej mamy do czynienia z dwiema fazami: 

  • Leczenie wstępne – podaje się zastrzyki z coraz większą dawką alergenu, co 7 do 14 dni w celu osiągnięcia dawki maksymalnej, tolerowanej przez pacjenta. Faza pierwsza trwa do kilku miesięcy. 
  • Leczenie podtrzymujące – pacjentowi podaje się zastrzyki z maksymalną dawką alergenu w odstępie co 4 do 6 tygodni przez cały rok. 

O czym należy pamiętać przy odczulaniu podskórnym? 

  • Aby leczenie było skuteczne, ważna jest systematyczność. Nie wolno przerwać leczenia. 
  • Po podaniu szczepionki należy pozostać pod obserwacją przez co najmniej 30 minut. 
  • W dniu przyjęcia szczepionki nie wolno podejmować wysiłku fizycznego, a także pić alkoholu czy brać gorącej kąpieli. 
  • Szczepionka powinna być przechowywana w lodówce w temp 2-8°C. 

Immunoterapia podjęzykowa – wskazówki praktyczne  

W metodzie tej pacjent przyjmuje alergen w postaci kropli lub tabletek bezpośrednio na błonę podjęzykową. 

Immunoterapia podjęzykowa również składa się z dwóch etapów: 

  • Leczenie wstępne – przyjmowanie codziennie coraz większych dawek alergenu aż do osiągnięcia dawki maksymalnej. Najczęściej etap ten trwa 7 do 9 dni dla kropli i 3 dla tabletek.  
  • Leczenie podtrzymujące – regularne przyjmowanie, z reguły codziennie, ustalonej dawki maksymalnej. 

Wskazania do stosowania immunoterapii podjęzykowej: 

  • alergiczny nieżyt nosa, spojówek, 
  • astma z IgE – zależną nadwrażliwością na alergeny pochodzące z powietrza, 
  • wiek: minimum 5 lat, 
  • stwierdzony związek między występującymi alerganami a objawami klinicznymi. 

Jak skutecznie i bezpiecznie przyjmować szczepionkę? 

  • Roztwór lub tabletkę przyjmujemy doustnie, trzymając ją przez ok. 2 minuty w okolicy podjęzykowej, i połykamy. 
  • Preparat możemy przyjmować na czczo i po posiłku, jednak nie w trakcie jedzenia.
    Po przyjęciu szczepionki należy prowadzić 30-minutową obserwację, czy nie wystąpiły objawy niepożądane. 
  • Głównym kryterium wysokości przyjętej dawki jest obecność i nasilenie objawów uczulenia. Nie należy także zmniejszać dawki szczepionki w sezonie pylenia. 

Jakie działania niepożądane mogą wystąpić? 

W większości działania niepożądane mają postać: 

  • świądu w okolicach jamy ustnej i gardła, 
  • niewielkiego obrzęku czy podrażnienia. 

Objawy miejscowe nie są powodem do przerwania leczenia. Z reguły leczenie farmakologiczne nie jest konieczne, a objawy ustępują po kilku minutach. Często zmniejszają się wraz z podaniem kolejnych dawek. 

Kiedy nie przyjmować szczepionki podjęzykowej? 

  • bezpośrednio po założeniu aparatu ortodontycznego, 
  • w przypadku ostrych infekcji, 
  • w dniu podania innej szczepionki, 
  • w przypadku zmian zapalnych czy urazów jamy ustnej, 
  • w sytuacji, gdy astma jest źle kontrolowana, do czasu stabilizacji. 

Jakie są korzyści ze stosowania tej terapii? 

  • Jest to metoda nieinwazyjna i bezpieczna. 
  • Brak iniekcji, szczególnie nieprzyjaznych dla dzieci. 
  • Możliwość leczenia w domu. 
  • Ograniczenie kosztów związane z dojazdem do gabinetu, oszczędność czasu. 

Która terapia jest skuteczniejsza? 

Podczas badań klinicznych wykazano skuteczność zarówno terapii podskórnej, jak i podjęzykowej. Różnice widoczne są jednak w kwestii odpowiedzi na szczepionkę, działań niepożądanych czy utrzymywania się efektów klinicznych. Utrzymywanie się efektów leczenia dobrze udokumentowano w przypadku szczepionki podjęzykowej, natomiast w przypadku podskórnej może mieć on charakter przejściowy i utrzymywać się ok. 4-6 lat. Aby móc jednoznacznie stwierdzić, które leczenie jest korzystniejsze, potrzeba jeszcze wielu badań.  

Przeczytaj również:
Alergiczny nieżyt nosa – jak go leczyć?
Krople do oczu stosowane w alergii
Pyłkowica, czyli alergia na pyłki roślin
Zioła na alergię. Sprawdź, jak ją pokonać!

Źródła: 

  • Błażowski Ł., Immunoterapia podjęzykowa. Praktyczne wskazówki, praktyczne korzyści. Dla pacjenta i dla lekarza. Alergia 2016, 4: 27-30. 
  • Kowal K., Podobieństwa i różnice alergenowej immunoterapii podskórnej i podjęzykowej. Alergia, 2014, 4: 56-58. 
  • Gołąb J., Jakóbisiak M., Lasek W., Immunologia. Wydawnictwo Naukowe PWN 2002, Warszawa. 
  • www.odczulanie.info.

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Jakie badania wykonać przy podejrzeniu celiakii?

Powinna Pani rozpocząć od wizyty u lekarza rodzinnego. Jeśli istnieje podejrzenie celiakii, konieczne będzie skierowanie do poradni gastroenterologicznej. Najczęściej diagnostyka…

Zobacz więcej

Czy dziecko chore na astmę może przyjmować aspirynę?

Aspiryna (kwas acetylosalicylowy) jest najstarszym, stosowanym po dzień dzisiejszy środkiem przeciwzapalnym, przeciwbólowym i przeciwgorączkowym. Aspiryna nie powinna być jednak w…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz

Czytaj także
28 lipca 2021 mgr inż. Ewa Gwóźdź
23 lipca 2021 Natalia Górska
23 lipca 2021 mgr inż. Ewa Gwóźdź
09 lipca 2021 mgr farm. Katarzyna Szkaradek
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)