6
19 listopada 2020

Odkładanie glinu w organizmie – dlaczego jest szkodliwe?

Glin jest toksyczny dla naszego organizmu. Jego nadmiar może odkładać się w różnych narządach, np. płucach czy mózgu, i być przyczyną pylicy aluminiowej oraz chorób neurodegeneracyjnych. Jest on szczególnie niebezpieczny dla pacjentów dializowanych ze względu na ryzyko wystąpienia encefalopatii podializowej. 

Co to jest glin? 

Glin [Al] to pierwiastek chemiczny o srebrzystobiałej barwie. Jego masa atomowa wynosi 26,98, a liczba atomowa – 13. Pierwiastek ten został odkryty przez duńskiego chemika Oersteda. Glin jest najczęściej występującym metalem w skorupie ziemskiej, jego zawartość szacuje się na 7-8%. Metaliczny glin jest bardzo ciągliwym i kowalnym pierwiastkiem, dlatego doskonale nadaje się do odlewania, wyciągania, formowania, sklejania, nitowania. Jest także bardzo dobrym przewodnikiem prądu elektrycznego i ciepła.  

W zależności od związku chemicznego, w jakim występuje glin, ma on różne zastosowania: 

  • Al, metal sproszkowany – używany do produkcji pigmentów, farb proszkowych, materiałów wybuchowych, używany przy spawaniu, 
  • tritlenek diglinu Al2O3 – produkcja aluminium, wytapianie szkła, materiał szlifierski i spawalniczy, 
  • wodorotlenek glinu Al(OH)3 – produkcja szkła, papieru, gumy, pirotechnika, przemysł kosmetyczny (antyperspiranty, pasty do zębów), przemysł farmaceutyczny (leki, szczepionki). 

W jaki sposób glin trafia do organizmu człowieka? 

Człowiek dostarcza glin do organizmu wraz z wodą pitną, pożywieniem, lekami czy kosmetykami. Jony glinu migrują do jedzenia z opakowań aluminiowych. Pierwiastek ten dostaje się do organizmu także drogą oddechową, a jego cząsteczki mają wielkość nie większą niż 5µm. Osobami szczególnie narażonymi na zatrucie glinem są pracownicy przemysłu metalurgicznego, wydobywczego i spawacze.  

Z przewodu pokarmowego glin wchłania się w niewielkim stopniu – do 10%, a do krwi może przechodzić za pomocą białek transportowych.  

Według danych WHO dzienna maksymalna dawka glinu wynosi 7 mg/kg masy ciała/tydzień, czyli 1 mg/kg masy ciała na dzień.  

Szacuje się, że człowiek spożywa dziennie od 10 mg do 100 mg glinu dziennie. U zdrowego człowieka pierwiastek ten po przedostaniu się do krwiobiegu jest usuwany wraz z moczem, a ten niezaabsorbowany z kałem.  

Kumulacja aluminium w organizmie 

Glin odkłada się głównie w kościach, płucach, wątrobie. Ze względu na zdolność przenikania bariery krew-mózg można znaleźć go również w tym narządzie. Pierwiastek ten jest toksyczny dla organizmu. 

Zatrucie aluminium wywołuje: 

  • nadmierne pocenie się, 
  • osłabienie, 
  • mdłości, 
  • biegunki

Największe zagrożenie występuje u osób chorych poddawanych dializom, ponieważ glin nie jest skutecznie usuwany z aparatów do dializy. Konsekwencją tego jest pojawienie się encefalopatii podializowej, która objawia się drżeniem, zaburzeniem koordynacji ruchowej, ruchami mimowolnymi, a także w głównej mierze demencją. Występowanie tych objawów jest spowodowane uszkodzeniem układu nerwowego oraz odkładaniem się pierwiastka w tkance mózgowej. Obecnie wyeliminowano problem przepuszczalności glinu przez dializatory, dzięki czemu zagrożenie zatruciem pojawia się rzadko.  

Badania wykazują, że nadmierne odkładanie się glinu w tkankach człowieka ma znaczenie w powstawaniu chorób Parkinsona oraz Alzheimera. Odkładanie się glinu w płucach, który dostał się tam drogą oddechową, jest określane jako Aluminiumlunge.  

Objawami tego schorzenia są: 

  • duszność przy wydechu, 
  • suchy kaszel
  • trzaski w klatce piersiowej. 

Odkładający się pierwiastek tworzy w płucach guzowate, włókniste zmiany, które otrzymały nazwę pylicy aluminiowej. Przyczyny powstania tych zmian nie są do końca poznane. Według badaczy pył glinowy przekształca się w wodorotlenek, który łączy się z białkami tkanki pęcherzyków płucnych, doprowadzając do powstania zgrubień. Pęcherzyki płucne tracą swoją elastyczność – zmiany te mogą doprowadzić do powstania rozedmy płucnej.  

W jakich produktach można znaleźć glin i jak go unikać? 

Największe stężenie glinu można znaleźć w: 

  • herbacie, 
  • zbożach, 
  • czarnym pieprzu,  
  • mące,  
  • cukrze,  
  • żywności przechowywanej w puszkach. 

Aby ograniczyć spożycie glinu, zaleca się unikanie przechowywania i pieczenia żywności w folii aluminiowej. 

Pierwiastek ten jest także używany w kosmetyce. Ponieważ przenika przez skórę do wnętrza organizmu, zaleca się unikanie kosmetyków, które zawierają glin. Są to najczęściej antyperspiranty i kremy przeciwsłoneczne. Aby upewnić się, czy produkt zawiera glin, należy wyszukać w jego składzie substancji takich jak:  

  • Aluminium Chlorohydrate, 
  • Aluminium Sesqiuchlorohydrate,  
  • Aluminium chloride.  

Źródła: 

  • Zuziak J., Jakubowska M., Glin w otoczeniu i jego wpływ na organizmy żywe, 2016, 
  • Surgiewicz J., Glin i jego związki – metoda oznaczania, 2011, 
  • Sińczuk-Walczak H., Zmiany w układzie nerwowym, w następstwie narażenia zawodowego na związki glinu w świetle piśmiennictwa, 2001, 
  • Nasiadek M., Sapota A., Toksyczne oddziaływanie pyłów i dymów glinu oraz jego związków na drogi oddechowe pracowników, 2001.

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Szczepienie przeciwko COVID-19 a przeciwko grypie – które najpierw?

Rekomendacje Zespołu Ekspertów, bazujące na wytycznych kilku krajów europejskich i Stanów Zjednoczonych, dopuszczają jednoczesne szczepienie przeciwko grypie i COVID-19. Warunkiem…

Zobacz więcej

Darmowe szczepienie przeciw grypie – kogo dotyczy?

Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia w sprawie metody zapobiegania grypie w sezonie 2021/2022 bezpłatne szczepienia przysługują: osobom zatrudnionym w podmiocie…

Zobacz więcej

Dawka szczepionki przypominająca a dodatkowa – jaka jest różnica?

  Dawka przypominająca rekomendowana jest u osób powyżej 50. roku życia oraz pracowników ochrony zdrowia, którzy mają bezpośredni kontakt z…

Zobacz więcej

Przeterminowane leki – czy można je bezpiecznie przyjąć?

Producenci leków określają termin ważności leku jako czas, w którym dany preparat wykazuje 100% skuteczności oraz bezpieczeństwo stosowania. Po upływie…

Zobacz więcej

Test antygenowy – czy warto go wykonać po kontakcie z osobą z objawami COVID-19?

Wskazane przez Pana objawy u osoby z poczekalni mogą, ale nie muszą wskazywać na jej zakażenie wirusem SARS-CoV-2. Ponadto został…

Zobacz więcej

Jak odróżnić muchomora sromotnikowego od kani?

Muchomor sromotnikowy odpowiada za najczęstsze zatrucia grzybami w Polsce. Jest to bardzo niebezpieczny grzyb, który tak jak Pani wspomniała, może…

Zobacz więcej

Szczepienie na COVID-19 dostępne dla wszystkich

W ramach Narodowego Programu Szczepień do 10 maja 2021 wszyscy Polacy powyżej 18 roku życia powinni mieć wystawione e-skierowania, które…

Zobacz więcej

Niewykorzystana szczepionka a kolejność według Programu Szczepień

We wtorek 21 kwietnia 2021 roku została opublikowana aktualizacja rozporządzenia, które określa nakazy, zakazy i ograniczenia związane z występowaniem stanu…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz

Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)