25
07 listopada 2018
Bartosz Raszkiewicz Autor
Autor
mgr farm.
Bartosz Raszkiewicz
Magister farmacji, absolwent Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego. Obecnie pracownik jednej z Aptek Gemini. Prywatnie miłośnik wędkarstwa.

Odra – przyczyny, objawy, leczenie

Odra to szczególnie zaraźliwa choroba wirusowa. Choć w poprzednich latach chorobę w Europie udało się ujarzmić dzięki szczepieniom, ostatnie ruchy antyszczepionkowe doprowadziły do kilku epidemii. Z artykułu dowiesz się, jaka jest przyczyna odry, jak się objawia i jak ją leczyć.

Odra to szczególnie zaraźliwa choroba wirusowa. Choć w poprzednich latach chorobę w Europie udało się ujarzmić dzięki szczepieniom, ostatnie ruchy antyszczepionkowe doprowadziły do kilku epidemii. Z artykułu dowiesz się, jaka jest przyczyna odry, jak się objawia i jak ją leczyć.

Odra – przyczyny i objawy

Za zakażenie odrą odpowiedzialny jest jednoniciowy wirus RNA należący do rodziny paramyksowirusów. Roznosi się on bardzo łatwo – drogą kropelkową. Zakażenie może też nastąpić przez kontakt z moczem, łzami i krwią chorego lub w kontakcie z powierzchnią zabrudzoną przez wydzielinę z nosa. Najczęściej wirus dostaje się do nosa, gdzie zakaża komórki nabłonka oddechowego oraz spojówek. Stamtąd dostaje się prosto do krwi i potem do poszczególnych narządów. Tam się namnaża i znów dostaje się do błon śluzowych dróg oddechowych i do spojówek. Zakaźność odry jest ogromna. Po kontakcie z chorym nawet 95% osób także zachoruje. Najczęstsze są przypadki zachorowań u dzieci, przed podaniem pierwszego szczepienia (do 12. miesiąca życia) oraz u starszych dzieci, które w ogóle nie były szczepione.

Dziecko chore na odrę

Infekcje u dzieci

Odra to poważna choroba, szczególnie dla najmłodszych oraz osób dorosłych z zaburzeniami odporności. Co czwarty pacjent wymaga hospitalizacji, a jeden na tysiąc umiera (w krajach rozwijających się jest to nawet 50 zgonów na 1000 zachorowań). Chory jest w stanie zakażać już na 2 dni przed wystąpieniem pierwszych objawów i do 3-4 dni od wystąpienia wysypki. Okres wylęgania choroby (czyli od momentu kontaktu z wirusem, ale jeszcze przed wystąpieniem pierwszych objawów) trwa ok. 8-12 dni. Po tym czasie następuje tzw. okres prodromalny (inaczej nieżytowy). W ciągu pierwszych 2-3 dni jego trwania występują objawy nieswoiste, ale wskazujące na początek choroby infekcyjnej. Są to:

  • gorączka (nawet powyżej 39 stopni Celsjusza),
  • nieżyt nosa i spojówek,
  • kaszel,
  • światłowstręt,
  • łzawienie i obrzęk powiek.

Po tym czasie dołącza objaw charakterystyczny dla odry – plamki Koplika. Są to białe przebarwienia z czerwoną otoczką w jamie ustnej (na wysokości zębów trzonowych). Równocześnie stan chorego może się chwilowo polepszać, ale po około 14 dniach od zakażenia następuje okres wysypkowy. Czerwona wysypka o charakterze zlewnym (plamy nachodzą na siebie) początkowo pojawia się za uszami, następnie przechodzi na twarz i dalej w dół na resztę ciała. Pojawieniu się wysypki towarzyszy powrót wysokiej gorączki i coraz większy katar oraz kaszel. W cięższych przypadkach mogą nastąpić również napady duszności, tachykardia, brak apetytu i apatia. Po kilku dniach następuje okres zdrowienia. Wysypka zaczyna blednąć w tej samej kolejności, w której się pojawiła. Przez jakiś czas na ciele pozostają nieestetyczne brunatne przebarwienia, dające wrażenie brudnej skóry. Następnie dochodzi do łuszczenia skóry, ustaje gorączka i dolegliwości ze strony dróg oddechowych.

Odra – powikłania

Odra może wywoływać pewne powikłania. Najczęściej jest to niegroźna biegunka lub zapalenie ucha środkowego. Rzadziej mogą wystąpić poważniejsze objawy, takie jak często kończące się śmiercią pacjenta zapalenie płuc czy zapalenie serca. Wirus może także zaatakować rogówkę i nerw wzrokowy, co może skutkować ślepotą. Kilka lat po przejściu choroby może nastąpić podostre stwardniające zapalenie mózgu. Charakteryzuje się objawami neurologicznymi takimi jak:

  • niedowłady,
  • otępienie,
  • zaburzenia mowy.

Odra jest szczególnie niebezpieczna jeśli wystąpi w ciąży. Konsekwencją zachorowania może być:

  • poronienie,
  • przedwczesny poród,
  • niska masa urodzeniowa dziecka.

Odra – profilaktyka i leczenie

W zapobieganiu zakażeniu wirusem odry kluczowe znaczenie mają szczepienia. Pierwszą dawkę podaje się dziecku w 13-14 miesiącu życia, dawkę przypominającą obecnie realizuje się w dwóch rocznikach: w 6 lub 10 roku życia (u dzieci będących w 7, 8 i 9 roku życia szczepienie przypominające przeprowadza się w 10 roku życia). Przeniesienie dawki przypominającej z 10 roku na 6 rok życia uzasadnia się sytuacją epidemiologiczną odry w Europie. Najczęściej podawana jest tzw. szczepionka MMR, która chroni łącznie przed odrą, różyczką i świnką. Powszechne stosowanie szczepionki pozwoliło praktycznie wyeliminować zachorowania na odrę. Skuteczność szczepienia wynosi 98%. Samo wstrzyknięcie może być bolesne, ale zapewnia odpowiednią ochronę. Niestety popularne w ostatnim czasie ruchy antyszczepionkowe powodują występowanie miejscowych epidemii tej choroby. Przeciwnicy szczepień tego typu próbują wykazać ich związek z występowaniem autyzmu u dzieci. Teoria ta została jednak obalona badaniami naukowymi.

Samo leczenie ma charakter objawowy, niezależnie od tego czy przebiega w warunkach szpitalnych czy domowych. Przede wszystkim są to leki przeciwgorączkowe i przeciwkaszlowe. Równie istotne jest też zadbanie o dobre samopoczucie pacjenta. Należy zasłonić okna ze względu na mocny światłowstręt oraz zapewnić mu spokój. Podrażnione oczy można zakraplać preparatami nawilżającymi lub przemywać tzw. solą fizjologiczną. Pokój powinien być regularnie wietrzony. W procesie rekonwalescencji ważne jest także odpowiednie odżywianie i nawadnianie. W przypadku występujących nadkażeń bakteryjnych, należy włączyć terapię antybiotykową.

Odra to niebezpieczna i wysoce zaraźliwa choroba, która szybko się rozprzestrzenia. Jest szczególnie niebezpieczna dla małych dzieci, kobiet w ciąży i osób starszych. Dlatego należy unikać kontaktu z osobą zakażoną. Podstawowym narzędziem w walce z odrą są szczepienia profilaktyczne.

Marta Junowicz Autor

mgr farm.

Marta Junowicz

Kwarantanna a nadzór epidemiologiczny

Kwarantanna domowa to celowa izolacja osób zdrowych, które miały bliski kontakt z osobami zarażonymi lub podejrzanymi o zarażenie, a także…

Zobacz więcej

Magdalena Fuszara Autor

mgr farm.

Magdalena Fuszara

Lek na koronawirusa (COVID-19) w Polsce

13 marca 2020 roku Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych zatwierdził Arechin, produkt leczniczy zawierający substancję czynną…

Zobacz więcej

Marta Junowicz Autor

mgr farm.

Marta Junowicz

Czym się różni pandemia od epidemii?

Epidemia to występowanie zachorowań na chorobę zakaźną w określonym czasie na określonym terenie w ponadprzeciętnej ilości. Pandemia to rozprzestrzenianie się…

Zobacz więcej

Michał Frynas Autor

Michał Frynas

Tomografia a rezonans – czym się różnią?

Rezonans magnetyczny (MRI) i tomografia komputerowa (TK) są radiologicznymi badaniami obrazowymi pozwalającymi na uzyskanie szczegółowych obrazów struktur w ciele człowieka.…

Zobacz więcej

Marta Junowicz Autor

mgr farm.

Marta Junowicz

Dermatolog a skierowanie NFZ

Niestety skierowanie do dermatologa jest konieczne w celu odbycia wizyty. Skierowanie na NFZ do lekarza specjalisty może wystawić lekarz podstawowej…

Zobacz więcej

Mirka Karendys Autor

mgr farm.

Mirka Karendys

Czy po wprowadzeniu e-recepty można wykupić receptę w wersji papierowej?

Jeśli mimo obowiązku wystawiania e-recept otrzymała Pani receptę papierową, może ją Pani zrealizować w aptece.   Więcej na temat e-recepty…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Norma CRP we krwi

CRP (białko C-reaktywne) pojawia się we krwi pacjenta podczas stanu zapalnego. Normalnie stężenie CRP nie przekracza 5 mg/ml krwi, zarówno u…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Czym jest badanie OB?

OB (odczyn Biernackiego, opad Biernackiego) to badanie prędkości, z jaką opadają czerwone krwinki we krwi pacjenta. Prędkość ta rośnie w…

Zobacz więcej

Dołącz do wspólnej dyskusji
Czytaj także
10 czerwca 2020 mgr farm. Natika Karolak
05 maja 2020 dr Ewa Fiedorowicz
26 lutego 2020 lek. Małgorzata Czerniak
04 lutego 2020 dr Ewa Fiedorowicz
04 lutego 2020 dr Ewa Fiedorowicz
24 października 2019 mgr farm. Hanna Lengiewicz
17 października 2019 mgr farm. Hanna Lengiewicz
01 października 2019 Rafał Suchodolski
Zobacz więcej
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)