30
07 listopada 2018

Odra – przyczyny, objawy, leczenie

Odra to szczególnie zaraźliwa choroba wirusowa. Choć w poprzednich latach chorobę w Europie udało się ujarzmić dzięki szczepieniom, ostatnie ruchy antyszczepionkowe doprowadziły do kilku epidemii. Z artykułu dowiesz się, jaka jest przyczyna odry, jak się objawia i jak ją leczyć.

Odra – przyczyny i objawy

Za zakażenie odrą odpowiedzialny jest jednoniciowy wirus RNA należący do rodziny paramyksowirusów. Roznosi się on bardzo łatwo – drogą kropelkową. Zakażenie może też nastąpić przez kontakt z moczem, łzami i krwią chorego lub w kontakcie z powierzchnią zabrudzoną przez wydzielinę z nosa. Najczęściej wirus dostaje się do nosa, gdzie zakaża komórki nabłonka oddechowego oraz spojówek. Stamtąd dostaje się prosto do krwi i potem do poszczególnych narządów. Tam się namnaża i znów dostaje się do błon śluzowych dróg oddechowych i do spojówek. Zakaźność odry jest ogromna. Po kontakcie z chorym nawet 95% osób także zachoruje. Najczęstsze są przypadki zachorowań u dzieci, przed podaniem pierwszego szczepienia (do 12. miesiąca życia) oraz u starszych dzieci, które w ogóle nie były szczepione.

Odra to poważna choroba, szczególnie dla najmłodszych oraz osób dorosłych z zaburzeniami odporności. Co czwarty pacjent wymaga hospitalizacji, a jeden na tysiąc umiera (w krajach rozwijających się jest to nawet 50 zgonów na 1000 zachorowań). Chory jest w stanie zakażać już na 2 dni przed wystąpieniem pierwszych objawów i do 3-4 dni od wystąpienia wysypki. Okres wylęgania choroby (czyli od momentu kontaktu z wirusem, ale jeszcze przed wystąpieniem pierwszych objawów) trwa ok. 8-12 dni. Po tym czasie następuje tzw. okres prodromalny (inaczej nieżytowy). W ciągu pierwszych 2-3 dni jego trwania występują objawy nieswoiste, ale wskazujące na początek choroby infekcyjnej. Są to:

  • gorączka (nawet powyżej 39 stopni Celsjusza),
  • nieżyt nosa i spojówek,
  • kaszel,
  • światłowstręt,
  • łzawienie i obrzęk powiek.

Po tym czasie dołącza objaw charakterystyczny dla odry – plamki Koplika. Są to białe przebarwienia z czerwoną otoczką w jamie ustnej (na wysokości zębów trzonowych). Równocześnie stan chorego może się chwilowo polepszać, ale po około 14 dniach od zakażenia następuje okres wysypkowy. Czerwona wysypka o charakterze zlewnym (plamy nachodzą na siebie) początkowo pojawia się za uszami, następnie przechodzi na twarz i dalej w dół na resztę ciała. Pojawieniu się wysypki towarzyszy powrót wysokiej gorączki i coraz większy katar oraz kaszel. W cięższych przypadkach mogą nastąpić również napady duszności, tachykardia, brak apetytu i apatia. Po kilku dniach następuje okres zdrowienia. Wysypka zaczyna blednąć w tej samej kolejności, w której się pojawiła. Przez jakiś czas na ciele pozostają nieestetyczne brunatne przebarwienia, dające wrażenie brudnej skóry. Następnie dochodzi do łuszczenia skóry, ustaje gorączka i dolegliwości ze strony dróg oddechowych.

Odra – powikłania

Odra może wywoływać pewne powikłania. Najczęściej jest to niegroźna biegunka lub zapalenie ucha środkowego. Rzadziej mogą wystąpić poważniejsze objawy, takie jak często kończące się śmiercią pacjenta zapalenie płuc czy zapalenie serca. Wirus może także zaatakować rogówkę i nerw wzrokowy, co może skutkować ślepotą. Kilka lat po przejściu choroby może nastąpić podostre stwardniające zapalenie mózgu. Charakteryzuje się objawami neurologicznymi takimi jak:

  • niedowłady,
  • otępienie,
  • zaburzenia mowy.

Odra jest szczególnie niebezpieczna jeśli wystąpi w ciąży. Konsekwencją zachorowania może być:

  • poronienie,
  • przedwczesny poród,
  • niska masa urodzeniowa dziecka.

Odra – profilaktyka i leczenie

W zapobieganiu zakażeniu wirusem odry kluczowe znaczenie mają szczepienia. Pierwszą dawkę podaje się dziecku w 13-14 miesiącu życia, dawkę przypominającą obecnie realizuje się w dwóch rocznikach: w 6 lub 10 roku życia (u dzieci będących w 7, 8 i 9 roku życia szczepienie przypominające przeprowadza się w 10 roku życia). Przeniesienie dawki przypominającej z 10 roku na 6 rok życia uzasadnia się sytuacją epidemiologiczną odry w Europie. Najczęściej podawana jest tzw. szczepionka MMR, która chroni łącznie przed odrą, różyczką i świnką. Powszechne stosowanie szczepionki pozwoliło praktycznie wyeliminować zachorowania na odrę. Skuteczność szczepienia wynosi 98%. Samo wstrzyknięcie może być bolesne, ale zapewnia odpowiednią ochronę. Niestety popularne w ostatnim czasie ruchy antyszczepionkowe powodują występowanie miejscowych epidemii tej choroby. Przeciwnicy szczepień tego typu próbują wykazać ich związek z występowaniem autyzmu u dzieci. Teoria ta została jednak obalona badaniami naukowymi.

Samo leczenie ma charakter objawowy, niezależnie od tego czy przebiega w warunkach szpitalnych czy domowych. Przede wszystkim są to leki przeciwgorączkowe i przeciwkaszlowe. Równie istotne jest też zadbanie o dobre samopoczucie pacjenta. Należy zasłonić okna ze względu na mocny światłowstręt oraz zapewnić mu spokój. Podrażnione oczy można zakraplać preparatami nawilżającymi lub przemywać tzw. solą fizjologiczną. Pokój powinien być regularnie wietrzony. W procesie rekonwalescencji ważne jest także odpowiednie odżywianie i nawadnianie. W przypadku występujących nadkażeń bakteryjnych należy włączyć terapię antybiotykową.

Odra to niebezpieczna i wysoce zaraźliwa choroba, która szybko się rozprzestrzenia. Jest szczególnie niebezpieczna dla małych dzieci, kobiet w ciąży i osób starszych. Dlatego należy unikać kontaktu z osobą zakażoną. Podstawowym narzędziem w walce z odrą są szczepienia profilaktyczne.

Przeczytaj również:
Odra u dorosłych – czy jest groźna?

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Szczepienie przeciwko COVID-19 a przeciwko grypie – które najpierw?

Rekomendacje Zespołu Ekspertów, bazujące na wytycznych kilku krajów europejskich i Stanów Zjednoczonych, dopuszczają jednoczesne szczepienie przeciwko grypie i COVID-19. Warunkiem…

Zobacz więcej

Dawka szczepionki przypominająca a dodatkowa – jaka jest różnica?

  Dawka przypominająca rekomendowana jest u osób powyżej 50. roku życia oraz pracowników ochrony zdrowia, którzy mają bezpośredni kontakt z…

Zobacz więcej

Szczepienie na COVID-19 dostępne dla wszystkich

W ramach Narodowego Programu Szczepień do 10 maja 2021 wszyscy Polacy powyżej 18 roku życia powinni mieć wystawione e-skierowania, które…

Zobacz więcej

Niewykorzystana szczepionka a kolejność według Programu Szczepień

We wtorek 21 kwietnia 2021 roku została opublikowana aktualizacja rozporządzenia, które określa nakazy, zakazy i ograniczenia związane z występowaniem stanu…

Zobacz więcej

Czy po szczepieniu na COVID-19 można nadal zarażać?

Kwestia ta nadal nie do końca została poznana i jest tematem badań.   Istnieje prawdopodobieństwo, że osoby zaszczepione mogą transmitować…

Zobacz więcej

Szczepionka na koronawirusa dla dzieci

Szczepionki dostępne na polskim rynku przeznaczone dla dzieci od 12 roku życia oraz dorosłych to Pfizer BioNTech. Dla osób powyżej…

Zobacz więcej

Czy szczepienie przeciw rotawirusom jest obowiązkowe?

Od 2021 roku szczepionka przeciwko rotawirusom została wprowadzona do Programu Szczepień Ochronnych jako pozycja obowiązkowa. Bezpłatne szczepienie obejmie dzieci urodzone po 31 grudnia…

Zobacz więcej

Szczepionka przeciw koronawirusowi

Oficjalna informacja producenta szczepionki mówi, że po rozcieńczeniu fiolka zawiera 5 dawek po 0,3 ml. Postępując zgodnie z instrukcją przygotowania…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz

Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)