125
03 listopada 2020

Opryszczka – jak do niej dochodzi i jak ją leczyć?

Mrowienie, pieczenie i swędzenie skóry w okolicy ust to sygnał, że opryszczka właśnie daje o sobie znać. Następnie pojawiają się pęcherzyki, które są wypełnione płynem surowiczym. Po kilku dniach pęcherzyki pękają i pokrywają się strupem. Przyczyną takiego stanu rzeczy jest zakażenie wirusem opryszczki (HSV, herpes simplex virus).

Zakażenie HSV występuje najczęściej pod postacią opryszczki błony śluzowej jamy ustnej i skóry okolicy okołowargowej (herpes labialis). Jest ona powodowana głównie przez wirusa HSV-1, natomiast wirus HSV-2 jest odpowiedzialny za infekcje w okolicy okołogenitalnej i zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych.

Opryszczka wargowa – jak dochodzi do zakażenia? 

Na opryszczkę wargową częściej chorują kobiety niż mężczyźni. Szacuje się, że na całym świecie wirusem HSV-1 zarażonych jest 3,7 miliarda osób poniżej 50. roku życia. Większość zakażeń opryszczką jamy ustnej i narządów płciowych przebiega bezobjawowo.

Zakażenie HSV-1 może nastąpić w wyniku bezpośredniego kontaktu z osobą chorą (przez ślinę, rany, powierzchnię w jamie ustnej i wokół niej), rzadziej przez korzystanie z tych samych przedmiotów codziennego użytku (np. kubek, sztućce).  

Największe ryzyko przeniesienia wirusa istnieje w momencie występowania pęcherzy, ale do zakażenia może dojść również wtedy, gdy skóra wokół ust wydaje się zdrowa.  

Opryszczka wargowa – objawy 

Zakażenie może mieć postać pierwotną lub nawrotową. Zakażenie pierwotne najczęściej nie daje objawów. Objawowo może ujawnić się jako:

  • zanokcica opryszczkowa,  
  • opryszczkowe zapalenie jamy ustnej i dziąseł,  
  • opryszczkowe zapalenie mózgu, 
  • opryszczka zapaśników,  
  • opryszczka genitalna,
  • wyprysk opryszczkowaty.

Opryszczka u dzieci 

Opryszczkowe zapalenie jamy ustnej i dziąseł występuje przede wszystkim dzieci do 5. roku życia i to właśnie ta grupa wiekowa jest na nie najbardziej narażona. U dziecka, u którego doszło do zakażenia, występują: 

  • gorączka,  
  • powiększenie węzłów chłonnych,  
  • pęcherzyki w jamie ustnej, które pękając, powodują powstawanie nadżerek; pęcherzyki mogą powstawać również na dłoniach i twarzy.  

Objawy te utrzymują się przez ok. 1-2 tygodnie. 

Co sprzyja nawrotom opryszczki? 

Do czynników sprzyjających nawrotom choroby należą: 

  • fizyczne przemęczenie organizmu,  
  • stres,  
  • ekspozycja na promieniowanie ultrafioletowe, 
  • infekcje – głównie górnego odcinka dróg oddechowych,  
  • korzystanie z solarium,  
  • urazy w okolicy ust,  
  • przemarznięcie, wychłodzenie, 
  • przyjmowanie leków immunosupresyjnych.  
  • menstruacja.

Fazy opryszczki wargowej

  1. Pierwszymi symptomami wystąpienia opryszczki wargowej są  swędzenie, pieczenie skóry w okolicy ust, a także zaczerwienienie.
  2. Następnie pojawiają się małej wielkości grudki. Towarzyszące temu etapowi świąd  i mrowienie są bardzo dokuczliwe. Ponadto może wystąpić ból w okolicy ust. Krosty są bolesne i zazwyczaj gromadzą się w jednym miejscu, np. w kąciku ust. 
  3. W trzeciej fazie mamy do czynienia z pęcherzykami, które są wypełnione płynem surowiczym. 
  4. Czwarta faza polega na pękaniu pęcherzyków i uwalnianiu zgromadzonego w nich płynu surowiczego. Ma to miejsce po około siedmiu-dziesięciu dniach od chwili wystąpienia pierwszych symptomów opryszczki. Jest to faza, która charakteryzuje się wzmożonym ryzykiem przenoszenia opryszczki wargowej.  
  5. W kolejnym etapie mamy do czynienia z wystąpieniem nadżerki w miejscu pękniętych pęcherzyków.
  6. W szóstej fazie zmiany goją się. Nadżerki przekształcają się w strupy, które odpadają po kilku dniach.

Leczenie opryszczki  

Wielu pacjentów uważa opryszczkę za dosyć banalną chorobę. Jednak należy pamiętać, że podjęcie leczenia pozwala skrócić przebieg choroby i nieprzyjemne objawy oraz zmniejsza dyskomfort związany z kosmetycznym defektem w obrębie ust, w efekcie czego zwiększa się jakość życia chorego. 

Lekarz na podstawie wywiadu decyduje, jaki sposób leczenia zastosować u pacjenta – leczenie objawowe, czyli epizodyczne (stosuje się je w chwili pojawienia się czynnej choroby) lub przewlekłe (supresyjne).  

Terapia lekiem przeciwwirusowym stosowanym doustnie powinna być wsparta leczeniem miejscowym, natomiast leczenie supresyjne zazwyczaj opiera się na kilkumiesięcznym przyjmowaniu leków doustnych przez okres 4-6 miesięcy. 

Najskuteczniejszymi lekami dostępnymi dla osób zakażonych HSV są leki przeciwwirusowe  (acyklowir, famcyklowir, walacyklowir). Pomagają one zmniejszyć nasilenie i częstotliwość objawów, ale nie mogą wyleczyć infekcji. 

Najczęściej stosowanym lekiem z wyżej wymienionych jest acyklowir, który skutecznie hamuje namnażanie HSV, ponadto zmniejsza ból i przyspiesza gojenie ran. Miejscowe stosowanie 5% kremu z acyklowirem skraca czas trwania choroby o dwa dni.  

Przeczytaj również: 
Acyklowir – jakie ma zastosowanie?

Do stosowania miejscowego przeznaczone są również inne leki przeciwwirusowe – dokozanol, denotywir czy tromantadyna. Ponadto zaleca się stosowanie preparatów łagodzących objawy i  o działaniu wysuszającym, np. pasta cynkowa.  

Z preparatów doustnych bez recepty dostępne są tabletki z acyklowirem w dawce 200 mg, które w leczeniu opryszczki stosowane są na ogół 5 razy dziennie przez 5 dni. 

Czy opryszczka wargowa może się przenieść na narządy płciowe? 

Opryszczkę narządów płciowych najczęściej wywołuje HSV-2, który prawie we wszystkich przypadkach zakaża okolice płciowe. Zakażenie HSV-1 pojawia się najczęściej  na twarzy i śluzówkach jamy ustnej.

W znacznej ilości państw doszło do modyfikacji  pod względem częstości występowania obu serotypów – HSV-1 pojawia się coraz częściej w okolicy narządów płciowych, co ma związek ze zmianą zachowań seksualnych [1-3]. Może zdarzyć się tak, że opryszczka przeniesie się na inne części ciała na skutek dotknięcia zmiany występującej na ustach czy na narządach płciowych, lecz taka sytuacja ma miejsce w czasie pierwotnego zakażenia, gdy nie wytworzyły się jeszcze swoiste przeciwciała ochronne. Nie zmienia to faktu, że nie powinno się dotykać zmian opryszczkowych.

Pamiętajmy, że standardowe procedury higieniczne, do których należy mycie rąk po kontakcie z narządami płciowymi oraz po skorzystaniu z toalety, a także powstrzymanie się od pocierania oczu pomogą nam uchronić się przed zakażeniem opryszczką. 

Źródła: 

  • Lafferty W.E., Downey L., Celum C., Wald A.: Herpes simplex virus type 1 as a cause of genital herpes: impact on surveillance and prevention. J Infect Dis 2000, 181, 1454-1457.   
  • Mertz G.Y., Rosenthal S.L., Stanberry L.R.: Is herpes simplex virus type 1 (HSV-1) now more common than HSV-2 in first episodes of genital herpes. Sex Transm Dis 2003, 30, 801-802.   
  • Roberts C.M., Pfister J.R., Spear S.J.: Increasing proportion of herpes simplex virus type 1 as a cause of genital herpes infection in college students. Sex Transm Dis 2003, 30, 797-800.   
  • https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/herpes-simplex-virus. 

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Czy opryszczkę można wyleczyć?

Niestety wirus opryszczki pozostaje w organizmie przez całe życie. Objawy nawracają i są przerywane okresem latencji, czyli utajenia. Wirus HSV…

Zobacz więcej

Opryszczka wargowa w ciąży - jak ją leczyć?

Opryszczka w ciąży może być groźna wtedy, gdy do pierwszego zarażenia doszło w czasie ciąży lub gdy mamy do czynienia…

Zobacz więcej

Łagodzenie objawów opryszczki wargowej

Objawy opryszczki wargowej można złagodzić jedynie za pomocą odpowiednich środków farmaceutycznych w postaci tabletek oraz kremów stosowanych miejscowo, zawierających: acyklowir,…

Zobacz więcej

Probiotyk dla dorosłego i nastolatka

Dla dorosłego i nastolatka najczęściej wystarczy ten sam preparat. Kierując się wyborem, musimy zwracać uwagę przede wszystkim na liczbę bakterii…

Zobacz więcej

Czy lek przeciwwirusowy działa w trakcie infekcji?

Preparat zawierający pranobeks inozyny można zastosować w trakcie infekcji górnych dróg oddechowych - im szybciej, tym lepiej. Jest to lek…

Zobacz więcej

Jak przyjmować witaminę D?

Witaminę D najlepiej przyjmować razem z posiłkiem ze względu na jej rozpuszczalność w tłuszczach. Zalecana dzienna dawka zależy od wielu…

Zobacz więcej

Czy można łączyć paracetamol z ibuprofenem?

Ibuprofen oraz paracetamol mogą być stosowane razem, również w przeziębieniu. Należy jednak pamiętać,  żeby nie przekraczać maksymalnych dawek dobowych tj. 4…

Zobacz więcej

Czy tran suplementować z witaminą D?

Przede wszystkim należy określić zapotrzebowanie naszego organizmu na witaminę D3. Zazwyczaj u dorosłych są to wartości pomiędzy 800 a 2000…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz
  1. janka pisze:

    na rynku niestety nie ma zbyt wielu produktów ochronnych i zapobiegających opryszczce ale w końcu znalazłam! stosuję pomadkę z SPF 50, witaminą E, masłem shea i olejem z rokitnika, która super nawilża usta i co ważne chroni przed wirusami.

    1. Poradnik Gemini pisze:

      Najważniejsze to znaleźć coś, co nam pomaga 😀

    2. Magda pisze:

      Też zaczęłam stosować tą pomadkę i jestem z niej bardzo zadowolona. 🙂

    3. Poradnik Gemini pisze:

      Super!😀

  2. Ineka pisze:

    Balsam do ust z olejem z rokitnika, witaminą E oraz masłem Shea, chroni przed czynnikami zewnętrznymi, które mogą aktywować wirusa opryszczki.

    1. Poradnik Gemini pisze:

      Najważniejsze to znaleźć skuteczny sposób na leczenie opryszczki 😊

  3. władek pisze:

    super artykuł

  4. Kuba pisze:

    Interesujący artykuł!

    Usłyszałem dawno temu, że osoba raz zakażona opryszczką wargową przez całe życie będzie „nosicielem” wirusa.
    To znaczy, że przez całe życie będzie taka osoba zmagać się z nawrotami objaw, przy np. obniżonej odporności?

    Innymi słowy, nie da się wyleczyć z opryszczki „na dobre”?

    Pozdrawiam,
    Kuba

    1. Poradnik Gemini pisze:

      Niestety wirus opryszczki pozostaje w organizmie przez całe życie. Objawy nawracają i są przerywane okresem latencji, czyli utajenia. Wirus HSV może (ale nie musi) aktywować się w takich stanach jak przeziębienie, menstruacja, ciąża, gorączka, przeszczepy narządowe czy podczas spadków odporności. Pod kontrolą lekarza we okresie remisji można sięgnąć po doustne leki przeciwwirusowe – wówczas opryszczka rzadziej się uaktywnia.

  5. Grażka pisze:

    Mam kilkanaście razy w roku opryszczkę, szczególnie w czasie menstruacji. Co zrobić, żeby jej nie było?

    1. mgr farm. Natika Karolak pisze:

      Dzień dobry.
      W przypadku nawracającej opryszczki najlepiej jest skontaktować się z lekarzem w celu wprowadzenia leczenia acyklowirem doustnie. Obecnie na rynku występują preparaty w postaci kremów, maści bądź żeli z acyklowirem oraz leki doustne z tą substancją, ale w mniejszej dawce niż w przypadku preparatów na receptę lekarską. Skoro Pani problem jest nawracający, obawiam się, że leki bez recepty mogą okazać się niewystarczające.

Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)