136
13 września 2018

Ostre zapalenie gardła – przyczyny, objawy, leczenie

Nieprzyjemne drapanie w gardle i dyskomfort podczas przełykania mogą oznaczać początek ostrego zapalenia gardła. W zależności od przyczyny jego powstania, lekarz ustala sposób leczenia. Jakie są zatem objawy oraz czynniki wywołujące tę chorobę?

Przyczyny ostrego zapalenia gardła

Najczęstszą przyczyną ostrego zapalenia gardła są wirusy. U dzieci jest to ok. 80% wszystkich zachorowań, u dorosłych aż 90-95%. Drugim co do częstości występowania, jest zakażenie bakteryjne, które u dzieci wynosi ok. 15%, u dorosłych natomiast 5-10%. Drobny odsetek stanowią zakażenia wywoływane przez inne czynniki. Okresem, w którym odnotowuje się największą zapadalność na ostre zapalenie gardła jest czas od późnej jesieni do wczesnej wiosny.

Wirusowe ostre zapalenie gardła

Zakażenie wirusowe przenosi się drogą kropelkową oraz poprzez bezpośredni kontakt z chorym. Okres wylęgania wynosi 1-6 dni. Oznacza to, że objawy choroby mogą pojawić się do 6 dni od kontaktu z osobą będącą jej źródłem. Chory zaczyna zarażać 1-2 dni przed pojawieniem się objawów, a przestaje do 3 tygodni po.

Objawy ostrej infekcji wirusowej gardła

Najczęstsze objawy towarzyszące wirusowemu zapaleniu gardła to:

  • ból gardła,
  • ból głowy,
  • ból stawów i mięśni,
  • niewielka gorączka,
  • nieżyt nosa – katar,
  • kaszel,
  • w niektórych przypadkach również zapalenie spojówek i biegunka.

Objawy mononukleozy zakaźnej

Szczególną formą infekcji wirusowej jest mononukleoza zakaźna. Wywołuje ją wirus Epsteina i Barr. Przenosi się przez kontakt ze śliną osoby chorej lub zakażonej. Okres wylęgania choroby to ok. 30 – 60 dni. Uwaga! Po jej przebyciu pacjent może zarażać przez pół roku, a w niektórych przypadkach nawet dłużej. Niestety, wirus nigdy nie jest całkowicie eliminowany z organizmu, a choroba często przebiega bezobjawowo. Przebieg objawowy to rozwijające się powoli osłabienie i rozbicie, podobne do objawów grypy. Następnie chory odczuwa nagły ból gardła z wysoką gorączką, przypominający anginę paciorkowcową. Poza tym, obserwuje się powiększenie wątroby, śledziony i węzłów chłonnych, może się także pojawić wysypka i inne zmiany skórne. Diagnostyka mononukleozy zakaźnej obejmuje badania przeciwciał przeciw wirusowi oraz identyfikację jego DNA we krwi. Leczenie w większości przypadków jest objawowe. W przypadku ciężkiego przebiegu choroby konieczna może być hospitalizacja.

Bakteryjne ostre zapalenie gardła

Bakterią najczęściej wywołującą zapalenie gardła jest Streptococcus pyogenes – mamy wtedy do czynienia z anginą paciorkowcową. Do zakażenia dochodzi drogą kropelkową lub przez bezpośredni kontakt. Uwaga! Źródłem zakażenia może być zarówno chory jak i osoba zdrowa, będąca nosicielem bakterii. Objawy rozwijają się po okresie 1-4 dni od kontaktu ze źródłem. Długość okresu zakaźności zależy od leczenia. Jeżeli podjęto skuteczną antybiotykoterapię, chory przestaje zakażać już po 24 godzinach od jej rozpoczęcia. Jeżeli natomiast nie podano odpowiedniego antybiotyku, zakaźność trwa około 7 dni od wygaśnięcia objawów. W diagnostyce anginy paciorkowcowej w przypadku niejednoznacznego obrazu klinicznego, znajdują zastosowanie szybkie testy antygenowe oraz posiewy wymazu z gardła.

Objawy bakteryjnego zapalenia gardła

Objawy infekcji paciorkowcowej różnią się od infekcji wirusowej. Najczęstsze objawy towarzyszące bakteryjnemu zapaleniu gardła to:

  • nagły początek,
  • wysoka gorączka,
  • bardzo silny ból gardła,
  • ból przy przełykaniu,
  • ból głowy,
  • nudności oraz wymioty,
  • ból brzucha,
  • nie występuje kaszel i katar.

Leczenie ostrego zapalenia gardła

W przypadku zakażeń bakteryjnych, lekarz decyduje o podaniu antybiotyku. Jest to szczególnie istotne w przypadku zakażeń paciorkowcowych, gdyż niosą one ze sobą ryzyko powikłań. Należą do nich:

  • powstanie ropni,
  • rozszerzenie zakażenia na inne narządy,
  • późne powikłania immunologiczne (w tym tzw. gorączka reumatyczna, prowadzącą między innymi do uszkodzenia zastawek serca).

Bardzo istotne jest przyjmowanie zaleconego antybiotyku do końca. Mimo, że poprawa stanu pacjenta występuje już w pierwszych dniach, do całkowitego wyeliminowania bakterii niezbędne jest przyjęcie pełnej dawki leku. Należy podkreślić, iż przerwanie terapii może prowadzić do wytworzenia przez bakterie oporności na stosowany antybiotyk!

W zakażeniach wywołanych przez wirusy nie stosuje się antybiotyków.

W obu typach zakażeń gardła stosujemy również leczenie objawowe, które obejmuje:

  • odpoczynek,
  • przyjmowanie dużej ilości płynów, szczególnie istotne w przypadku gorączki,
  • leki przeciwbólowe i przeciwgorączkowe zawierające np. paracetamol czy ibuprofen,
  • leki działające miejscowo na błonę śluzową gardła w formie pastylek do ssania lub sprayu,
  • preparaty zawierające np. benzydaminę lub salicylan choliny, działające przeciwbólowo i przeciwzapalnie,
  • preparaty zawierające np. lidokainę, działające miejscowo znieczulająco na gardło,
  • preparaty złożone do płukania gardła o działaniu przeciwbólowym i ściągającym,
  • leki obkurczające błonę śluzową jamy nosowej zawierające np. xylometazolinę, oxymetazolinę w formie sprayu, kropli lub żelu,
  • leki obkurczające błonę śluzową jamy nosowej zawierające np. fenylefrynę lub pseudoefedrynę w formie tabletek lub preparatów rozpuszczalnych,
  • preparaty hamujące odruch kaszlowy w przypadku suchego kaszlu.

Pomocniczo można również stosować preparaty zawierające takie zioła jak:

  • korzeń prawoślazu,
  • liście podbiału,
  • kwiat dziewanny,
  • liście i kwiat malwy – bogate w substancje śluzowe, stosowane doustnie, wykazujące działanie łagodzące podrażnienia błony śluzowej gardła,
  • eukaliptus gałkowy – zawierający olejki eteryczne o łagodnym działaniu przeciwbólowym i taniny działające ściągająco,
  • kwiaty nagietka lekarskiego i szałwii lekarskiej w formie płukanek do jamy ustnej i gardła o  łagodnym działaniu przeciwzapalnym i ściągającym.

Pamiętaj! Przed zastosowaniem preparatów ziołowych, należy upewnić się, że nie wchodzą one w interakcje z lekami zaleconymi przez lekarza. Niezależnie od podejrzeń rodzaju infekcji, udaj się na konsultację do lekarza. Dzięki temu, możesz uniknąć nieprzyjemnych konsekwencji nieprawidłowego leczenia. Pamiętaj, aby w okresie wzmożonej zachorowalności na infekcje zadbać o swoją odporność! Źródła: Interna Szczeklika 2017, Medycyna Praktyczna, Kraków 2017 A.Dobrzyńska, J.Ryżko, Pediatria, Elsevier, Wrocław 2014 W.Kostowski, Z.Herman, Farmakologia, PZWL, Warszawa 2004 Z.Kohlmunzer, Farmakognozja, PZWL, Warszawa 2013

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Szczepienie na COVID-19 dostępne dla wszystkich

W ramach Narodowego Programu Szczepień do 10 maja 2021 wszyscy Polacy powyżej 18 roku życia powinni mieć wystawione e-skierowania, które…

Zobacz więcej

Niewykorzystana szczepionka a kolejność według Programu Szczepień

We wtorek 21 kwietnia 2021 roku została opublikowana aktualizacja rozporządzenia, które określa nakazy, zakazy i ograniczenia związane z występowaniem stanu…

Zobacz więcej

Olej z wiesiołka a odbudowa warstwy lipidowej skóry

Olej z wiesiołka zawiera w swoim składzie nienasycone kwasy tłuszczowe omega-6 (takie jak gamma-linolenowy, linolenowy), fitosterole i witaminę E. Olej…

Zobacz więcej

Igły do penów z insuliną dla diabetyków

Liczbę bezpłatnych igieł wydawanych do danego rodzaju insuliny określa producent. Ilość ta nigdy nie przekracza 1 igły na 1 pen…

Zobacz więcej

Jak radzić sobie z objawami menopauzy?

Podane przez Panią objawy najprawdopodobniej są związane z menopauzą. W następstwie obniżenia poziomu hormonów płciowych dochodzi m.in. do przyrostu masy…

Zobacz więcej

Pulsoksymetr – jakie wyniki są prawidłowe?

Za prawidłowe wyniki saturacji, czyli poziomu natlenienia hemoglobiny uznaje się przedział od 95 do 99%. Wyniki poniżej 95% mogą świadczyć…

Zobacz więcej

Choroba lokomocyjna u małego dziecka

Niestety nie ma leku ani suplementu, który można podać niemowlęciu cierpiącemu na tę przypadłość. Zachowawczo należy nie przekarmiać dziecka przed…

Zobacz więcej

Suchy jałowy opatrunek – jak go przeciąć?

Im mniej działań wykonywanych na jałowym opatrunku, tym lepiej. Jeśli najmniejsze kompresy jałowe 5x5 cm są za duże i nie…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz
  1. mommyoftwo pisze:

    Moja corka od momentu, gdy poszła do przedszkola miała srednio co 6-8 tygodni chore gardło. Na szczescie nasz lekarz rodzinny zawsze jak cos sie dzieje, pojawia sie nalot na migdałach albo bol gardla, gorączka robi szybki wymaz z gardla na paciorkowce zeby sprawdzic czy trzeba antybiotyk podac czy to zwykła wirusówka. sama mam w domu taki zestaw z testem na angine w razie czego. jak wychodzi dodatni to do lekarza, jak ujemny to wirusówka.

Czytaj także
28 stycznia 2021 mgr farm. Magdalena Szota
28 października 2020 dr Ewa Fiedorowicz
02 października 2020 mgr Katarzyna Jaśkiewicz
02 października 2020 mgr Katarzyna Jaśkiewicz
31 sierpnia 2020 mgr farm. Karolina Kochańska
17 czerwca 2020 mgr farm. Monika Cichocka
11 grudnia 2019 mgr farm. Marta Grabowska
23 października 2019 mgr farm. Marta Grabowska
Zobacz więcej
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)