1196
Magda Jabłonowska Autor
Autor
mgr farm.
Magda Jabłonowska

Ostropest – właściwości, zastosowanie i przeciwwskazania

Ostropest plamisty (Sylibum marianum) to ostatnio niezwykle popularne zioło. Jego naturalne stanowiska znajdziemy w krajach o śródziemnomorskim klimacie oraz w niektórych rejonach Azji takich jak Pakistan czy Indie. W Polsce to roślina typowo uprawna o bardzo charakterystycznych białych plamach na liściach. Surowcem zielarskim są owoce ostropestu. Jakie są jego właściwości i zastosowanie?

Ostropest plamisty (Sylibum marianum) to ostatnio niezwykle popularne zioło. Jego naturalne stanowiska znajdziemy w krajach o śródziemnomorskim klimacie oraz w niektórych rejonach Azji takich jak Pakistan czy Indie. W Polsce to roślina typowo uprawna o bardzo charakterystycznych białych plamach na liściach. Surowcem zielarskim są owoce ostropestu. Jakie są jego właściwości i zastosowanie?

Co sprawia, że ostropest działa?

Swoje dobroczynne właściwości roślina zawdzięcza obecności kompleksu flawonolignanów określanych jako sylimaryna. Ostropest zawiera:

  • olejek eteryczny,
  • związki goryczowe,
  • olej,
  • sterole,
  • witaminę E,
  • cukry,
  • aminy – histaminę i tyraminę.

Sposób użycia ostropestu nie ogranicza się zatem do jednej metody – może być on stosowany na wiele różnych sposobów.

Ostropest – właściwości

Najistotniejszym działaniem farmakologicznym ostropestu jest jego korzystny wpływ na wątrobę. Wspomaga regenerację komórek oraz zapobiega odkładaniu się w nich kolagenu, tym samym hamując zmiany martwicze. Ponadto chroni wątrobę przed działaniem czynników toksycznych poprzez uszczelnianie błon komórkowych i hamowanie wnikania toksyn do środka. Dodatkowo działa delikatnie żółciopędnie.  Warto przeprowadzić taką kurację (ostropest plamisty mielony to jej najczęściej spotykana postać) po długotrwałej antybiotykoterapii, zatruciu alkoholem czy grzybami lub po zapaleniu wątroby. To działanie zawdzięczamy właśnie obecności sylimaryny.

Przeczytaj również:
Jak zregenerować wątrobę?

Ostropest plamisty – działanie

Oprócz tego ostropest wpływa regulująco na proces trawienia, zwiększa wydzielanie soków trawiennych i poprawia apetyt. Tę aktywność możemy przypisać zarówno sylimarynie, jak i związkom goryczkowym, które stymulują układ pokarmowy. Dawkowanie będzie zależało od wielu indywidualnych czynników, dlatego w celu osiągnięcia powyższych efektów powinniśmy skonsultować je ze specjalistą.

Ostropest plamisty – zastosowanie

Owoc ostropestu działa również przeciwutleniająco, przeciwzapalnie oraz zmniejsza syntezę cholesterolu i utlenianie lipidów, co ma duże znaczenie w zapobieganiu powstawania zmian miażdżycowych. Badania wykazują, że przyjmowanie sylimaryny zwiększa też zdolność regeneracji nerek i zapobiega rozpadowi czerwonych krwinek. Jeden ze związków wyizolowanych z tej rośliny – taksyfolina prawdopodobnie ma korzystny wpływ na leczenie osteoporozy.

Ostropest plamisty – sposób użycia

Owoc ostropestu jest surowcem oleistym. Otrzymany z niego olej nie tylko nawilża skórę, ale też przyspiesza jej regenerację. Dodatkowo kosmetyki zawierające wyciągi z ostropestu będą wzmacniały skórę, spowalniały procesy jej starzenia oraz rozjaśniały przebarwienia. Ponadto będą chroniły przed promieniowaniem UV, zatem świetnie sprawdzą się do stosowania na dzień. Działanie prozdrowotne skutecznie przyczyniło się do wzrostu popularności, jaką cieszy się dziś ostropest plamisty. Jak stosować go w praktyce? Istnieją różne możliwości, bowiem ostropest plamisty posiada wiele cennych właściwości.

Ostropest plamisty – dawkowanie

W aptekach możemy kupić bardzo wiele preparatów z wyciągiem z sylimaryny bądź całe lub zmielone nasiona ostropestu. Warto pamiętać, że jeśli chcemy uzyskać efekt ochronny dla komórek wątroby, to kuracja musi trwać minimum 3 miesiące, chociaż pierwsze efekty zauważymy na pewno nieco wcześniej. Przeciętna dawka w jednej tabletce to 70 mg sylimaryny. Według WHO (Światowa Organizacja Zdrowia), aby uzyskać optymalne wyniki terapii, powinniśmy przyjmować od 200 do 400 mg sylimaryny dziennie w 2-3 dawkach, co odpowiada mniej więcej 12-15 gramom surowca.

Jak stosować ostropest plamisty?

Roślinę możemy spotkać najczęściej w dwóch postaciach – wyróżniamy ostropest plamisty mielony oraz jego owoce. Z całych owoców, ze względu na wygląd pospolicie nazywanych nasionami, możemy przygotować macerat z ostropestu, zalewając surowiec zimną lub letnią wodą i pozostawiając go na kilkanaście godzin najlepiej w ciemnym miejscu. Powstanie wówczas śluzowaty, gęsty produkt, podobny do tego otrzymanego z nasion lnu, który możemy przyjmować doustnie. Poza działaniem wymienionym wcześniej śluz będzie działał powlekająco na układ pokarmowy, co może pomóc przy chorobie wrzodowej czy nadkwasocie. Właściwości tego owocu są bardzo cenne i warto uwzględnić go w swojej diecie. Warto pamiętać, aby w taki sposób przyjmować ostropest maksymalnie trzy tygodnie – nadmierne powleczenie śluzem może upośledzać wchłanianie związków odżywczych ze światła przewodu pokarmowego do krwi. Poza tym taki „kleik” możemy stosować na skórę jako maseczkę. Sprawdzi się zwłaszcza przy suchej skórze. Z mielonych owoców (najlepiej świeżo zmielonych, na przykład w młynku do kawy) możemy przygotować napar z ostropestu bądź nalewkę z ostropestu, ewentualnie mogą one stanowić dodatek do kanapek, sałatek bądź sosów.

Ostropest – przeciwwskazania

Generalnie surowiec nie ma działań niepożądanych w dawkach terapeutycznych. Jednakże kobiety w okresie ciąży i karmienia piersią powinny skonsultować z lekarzem taką suplementację ze względu na brak badań na ten temat. Nie zaleca się również podawania dzieciom poniżej 12. roku życia leków i suplementów zawierających ostropest plamisty. Dawkowanie nawet w najmniejszych ilościach powinno zostać poprzedzone konsultacją lekarską. Produkt ten może hamować aktywność pewnych enzymów, zatem pacjenci przyjmujący metronidazol lub indinavir powinni zaprzestać suplementacji na czas terapii lub przynajmniej robić 2-3 godziny przerwy między przyjęciem leku i suplementu.

Ostropest – ciekawostka

Nazwa gatunkowa Sylibum marianum związana jest z pewną legendą. Niegdyś wierzono, że podczas karmienia kropla mleka Matki Boskiej upadła na liść ostropestu i stąd roślina zyskała te charakterystyczne białe plamy. Przez wiele, wiele lat uważano przez to ostropest za roślinę niemal świętą.

Przeczytaj również:
Niezwykłe właściwości żurawiny

Źródła:

  • Palomino OM, Gouveia NM, Ramos S, Martín MA, Goya L. Protective effect of silybum marianum and silibinin on endothelial cells submitted to high glucose concentration. Planta Med [Internet]. 2017;83(1-2):97-103.
  • Zaulet M, Kevorkian SEM, Dinescu S, Cotoraci C, Suciu M, Herman H, Buburuzan L, Badulescu L, Ardelean A, Hermenean A. Protective effects of silymarin against bisphenol A-induced hepatotoxicity in mouse liver. Exp Ther Med [Internet]. 2017;13(3):821-8.
  • Bahmani M, Shirzad H, Rafieian S, Raifieian-Kopaei M. Silybum marianum: Beyond Hepatoprotection. Journal of Evidence-Based Complementary & Alternative Medicine [Internet]. 2015; 20(4): 292-301.
  • Sprouse A.A, van Breemen R.B. Pharmacokinetic Interactions between Drugs and Botanical Dietary Supplements. Drug Metabolism and Disposition [Internet]. 2016; 44 (2): 162-171.
  • http://www.flowersinisrael.com/Silybummarianum_page.htm.
  • Lamer-Zarawska E. i współ., Fitoterapia i leki roślinne, 2012.

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Ujemne Rh u kobiety w ciąży

Ujemny czynnik Rh u matki powoduje, że jej organizm uznaje taki czynnik jako obcy, a jej układ odpornościowy będzie atakował…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Czy to może być zapalenie pęcherza?

Podejrzenie zapalenia pęcherza można wysnuć na podstawie towarzyszących mu często objawów. Są to: ból przy oddawaniu moczu, ból w okolicy…

Zobacz więcej

Poradnik Gemini Autor

Poradnik Gemini

Czy opryszczkę można wyleczyć?

Niestety wirus opryszczki pozostaje w organizmie przez całe życie. Objawy nawracają i są przerywane okresem latencji, czyli utajenia. Wirus HSV…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Jakie badania wykonać przy podejrzeniu celiakii?

Powinna Pani rozpocząć od wizyty u lekarza rodzinnego. Jeśli istnieje podejrzenie celiakii, konieczne będzie skierowanie do poradni gastroenterologicznej. Najczęściej diagnostyka…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Norma stężenia testosteronu we krwi u dorosłych

Stężenie testosteronu zmienia się dynamicznie. U mężczyzn granice norm to 270-1070 ng/dL ze średnim poziomem ok. 700ng/dL. U kobiet stężenia są zdecydowanie…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Ciąża a grupa krwi

Różne grupy krwi rodziców dziecka mogą skutkować konfliktem serologicznym między matką a płodem. W celu zapobiegnięcia takiej sytuacji sprawdza się…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Normy PSA we krwi

Uznaje się, że:  stężenie 0-2,5ng/ml to bezpieczny poziom, 2,6-4,0 ng/ml to poziom bezpieczny dla większości mężczyzn, jednak należy porozmawiać z…

Zobacz więcej

Natika Karolak Autor

Natika Karolak

mgr farm.

Suplementacja witaminy D w ciąży

Jak najbardziej, suplementacja witaminą D u kobiet w ciąży, jak i matek karmiących piersią jest bardzo ważna. Ilość witaminy D…

Zobacz więcej

Dołącz do wspólnej dyskusji
  1. JJ pisze:

    Pani Magdo, czy nasiona otropestu mozna rowniez jesc?

    1. mgr farm. Magda Jabłonowska pisze:

      Nasiona ostropestu plamistego można również jeść, jednak należy je dobrze rozgryźć. Nie jest to bardzo popularne, gdyż ten surowiec ma bardzo specyficzny smak, który przeszkadza wielu osobom. Efekt działania przy takim stosowaniu może też pojawić się trochę później.

  2. Edward pisze:

    mam pytanie. zamówiłem ostropest plamisty a dostałem ostropest nasiona. Czy to jest to samo

    1. mgr farm. Magda Jabłonowska pisze:

      Nasiona ostropestu i ostropest plamisty to to samo. Dokładniej mówiąc, nasiona uzyskuje się z ostropestu plamistego. W nich właśnie znajdują się substancje czynne i są one używane jako surowiec do ich pozyskiwania.

  3. Anna pisze:

    Ile Ostropestu plamistego 80 mg można brać najwięcej ? czy tylko 1 tabl dziennie czy bierze się rano czy nie ma znaczenia ?

    1. mgr farm. Magda Jabłonowska pisze:

      Dziennie można przyjąć od 200 do 400 mg sylimaryny, więc jeśli w jednej tabletce jest 80 mg sylimaryny (dokładnie sprawdzić) to można wziąć do 5 tabletek na dobę. Surowiec jest olejowy, wiec lepiej po posiłku, najlepiej nie bezpośrednio przed snem.

  4. Paweł pisze:

    Dzień dobry. Jestem 6 lat po resekcji woreczka żółciowego. Czy mogę stosować ostropest?

    1. mgr farm. Magda Jabłonowska pisze:

      Nie znalazłam żadnych przeciwwskazań do stosowania ostropestu po resekcji woreczka żółciowego. Jeśli pojawiają się jakiekolwiek wątpliwości proszę skonsultować z lekarzem prowadzącym.

  5. Ada pisze:

    A warto łączyć ostropest z jakimiś innymi składnikami dla lepszego efektu? Czytałam trochę o połączeniu ostropest + babka płesznik i zastanawiam się czy w moim wypadku nie miałoby to większego sensu niż sam „goły” ostropest. Jestem osobą raczej młodą, od 2 miesięcy na kuracji izotekiem.

    1. mgr farm. Magda Jabłonowska pisze:

      A jaki efekt chce Pani uzyskać? Jeśli chodzi o wspomożenie naszej wątroby to można byłoby połączyć z przyjmowaniem karczocha. Nie specjalnie widzę zasadność łączenia ostropestu z babką płesznik w odniesieniu do działania ochronnego na wątrobę.

  6. Jadwiga pisze:

    kupiłam ostropest mielony. słyszałam, ze można go przyjmować na surowo popijając woda. ile go brać jednorazowo?

  7. Kamila pisze:

    Czy to prawda że ostropest ma dobre działanie na woreczek żółciowy a dokładniej dla osób u których w woreczku wykryto kamienie.

  8. Edward. pisze:

    Witam.
    Ostropestu plamistego zjadłem już kilka kilogramów. Kupuję świeży od dostawcy do zakładu farmaceutycznego, mielę w młynku do kawy raz na tydzień, żeby był świeżo mielony.
    Ja stosowałem ostropest przy leczeniu porfirii skórnej.

  9. Marcin pisze:

    Biorę leki na niedoczynność tarczycy oprócz tego jestem po nefrektomii mogę pić wywar z ostropestu

  10. Alicja pisze:

    Witam Panią ! Kupiłam ziarna ostropestu i na opakowaniu w sposobie stosowania napisano,że należy przyjmować na czczo 2 łyżeczki w 1/4 szklanki przegotowanej wody ( zmielonego ) Czy to dobry sposób? Dziękuję za odpowiedź.

    1. Poradnik Gemini pisze:

      Jeśli producent lub podmiot odpowiedzialny rekomenduje taki sposób przyjmowania ostropestu to warto przestrzegać wskazanych zaleceń.

  11. jowita pisze:

    ja piję wywar z ostropestu, czarnuszki i babki płesznik i bardzo dobrze działa na moją wątrobę

    1. Ewunia pisze:

      potwierdzam też takie ziola przyjmuje (miele i popijam wodą) i swietnie działaja

    2. natalie pisze:

      a gdzie takie ziola dostac mozna??

    3. Jowita pisze:

      @natalie, ja kupuje na internecie, z tym że gotową mieszankę na wątrobę, bo niestety nie umiem w zioła się bawić, więc tak wygodniej.

  12. Arkadio pisze:

    Czy na stłuszczenie wątroby i podwyższony poziom alt picie expresówki herbaty z ostropestu plamistego pomoże

    1. mgr farm. Magdalena Fuszara pisze:

      Dzień dobry,
      przy stłuszczeniu i podwyższonym poziomie enzymów wątrobowych herbatka z ostropestu może mieć działanie wspomagające, ale nie zastąpi leczenia i odpowiedniej diety.

  13. Łukasz pisze:

    Nie polecam jeść mielonego (albo w ogóle) przy problemach z żołądkiem – nadkwaśności, refluksie, wrzodach czy ogólnie delikatnym żołądku. Ja dopiero po kilku miesiącach zrozumiałem, czemu mam objawy jak przy chorobie wrzodowej. Winny był ostropest przyjmowany na czczo, mielony, zapijany po prostu wodą. Absolutnie nie polecam takich atrakcji (pobudki w nocy, bóle żołądka). Jak ktoś ma delikatny żołądek, to się dorządzi…

  14. Dorota pisze:

    Dzien dobry, czy w wyniku przyjmowania ostropestu plamistego w postaci tabletek, można mieć biegunki?

    1. Poradnik Gemini pisze:

      Tak, podczas przyjmowania preparatu z ostropestem może pojawić się łagodne działanie przeczyszczające bądź inne także łagodne i tymczasowe dolegliwości żołądkowo-jelitowe.

  15. Andrzej pisze:

    Czy mogę przyjmować ostropest jeśli mam usunięty pęcherzyk żółciowy i żółć dostaje mi się do żołądka?

    1. Poradnik Gemini pisze:

      W przypadku zarzucania żółci do żołądka, co ma miejsce u niektórych pacjentów po resekcji pęcherzyka żółciowego, konieczne jest stosowanie leków, które są dostępne wyłącznie na receptę. W tym celu należy skontaktować się ze swoim lekarzem, który wdroży odpowiednią terapię.

  16. Zofia pisze:

    Dzień dobry, czy bez woreczka żółciowego ( nie mam go od 10 lat ) można używać ostropest plamisty ? Dziękuję za odpowiedź.

    1. Poradnik Gemini pisze:

      Nie znaleźliśmy żadnych przeciwwskazań do stosowania ostropestu po usunięciu woreczka żółciowego. Jeśli pojawiają się jakiekolwiek wątpliwości, prosimy o kontakt z lekarzem prowadzącym.

  17. Ela pisze:

    Czy ostropest mielony odtłuszczony zawiera silimaryne w tej ilości co nieodtluszczony ?

    1. Poradnik Gemini pisze:

      Zawartość sylimaryny w nasionach ostropestu zależy w głównej mierze od pochodzenia uprawy i waha się w granicach 1,5-3%. Kompleks związków chemicznych składających się na sylimarynę rozpuszcza się w tłuszczach, można się więc spodziewać, że preparat odtłuszczony będzie charakteryzował się mniejszą jej zawartością. W związku z powyższym sensowne wydaje się spożywanie zmielonych nasion bezpośrednio jako dodatek do żywności niż naparów, w których zawartość sylimaryny będzie z pewnością niższa.

  18. Małgorzata pisze:

    Witam, czy 11 letniemu dziecku po kuracji antybiotykowej i stosowaniu środków przeciwgorączkowych można podać w celu regeneracji wątroby wyciąg z ostropestu plamistego i w jakiej dawce?

    1. Poradnik Gemini pisze:

      Większość preparatów zawierających wyciąg z ostropestu plamistego, zarówno leków, jak i suplementów diety, jest przeznaczona dla dzieci powyżej 12 roku życia. Dzienna dawka wyciągu z ostropestu powinna zawierać 200 mg sylimaryny.

  19. Wiki pisze:

    Dzień dobry, czy ostropest z czarnuszką pomoże na zatwardzenie? Moja mama akurat taką mieszankę kupną stosuje na cholesterol, ja potrzebuję czegoś przeczyszczającego i to mam pod ręką akurat, ale też delikatnego bo nie chcę sobie zepsuć organizmu i zastanawiam się czy jak wezmę kilka łyżek do śniadania może mi pomóc jakoś?

    1. Poradnik Gemini pisze:

      Może Pani spróbować, chociaż nie są to typowe zioła o działaniu przeczyszczającym. Lepszym rozwiązaniem będą herbaty z ekstraktem z senesu. Nie należy również zapominać o wprowadzeniu do diety produktów z błonnikiem, np. otrębów czy płatków owsianych.

  20. Karolina pisze:

    mam pytanie czy gdy biorę antybiotyk na trądzik „tetralysal” to ostropest zmienia działanie leku?

    1. Poradnik Gemini pisze:

      Pomiędzy antybiotykiem na trądzik a ostropestem nie powinno dochodzić do żadnej interakcji. Jeśli jednak zauważy Pani jakieś niepokojące objawy, należy skonsultować się z lekarzem.

  21. Piotr pisze:

    Dzień dobry. Świetnie npisany artykuł! Mam pytania: jaka jest stabilność sylimaryny po zmieleniu nasion ostropestu? Czy ro zwiazek podatny na utlenianie? Czy można zalewać nasiona ostropestu wrzątkiem wraz z innymi ziołami np. z dziurawcem? Czy sylimaryna jest stabilna w wysokich temp.? Ile g sylimaryny należy zmielić by uzyskać dzienną dawkę sylimaryny?

    1. mgr farm. Magda Jabłonowska pisze:

      Dziękuję 🙂 Jeśli chodzi o pytania, to pozwolę sobie zacząć od końca – dzienna dawka sylimaryny wynosi 15-30 g surowca, oczywiście zależnie od jego jakości i danych deklarowanych przez producenta. Ostropestu nie powinno zalewać się wrzątkiem ze względu na degradację związków czynnych. W zasadzie żadnych ziół nie powinno się zalewać wrzątkiem. Nie rekomenduję też łączenia ostropestu z innymi ziołami, ponieważ śluzy zawarte w surowcu mogą wpływać na wchłanianie związków, chociażby z podanego w pytaniu dziurawca. Poza tym inna jest tu technika obróbki – z owoców ostropestu przygotowujemy odwar, a z ziela dziurawca napar.

      Stabilność sylimaryny zależy od wielu czynników – sposobu zmielenia, grubości i sposobu przechowywania, dlatego trudno jednoznacznie odpowiedzieć na to pytanie. Chociaż sylimaryna sama w sobie nie jest podatna na utlenianie, nie wystawiałabym jej na działanie czynników utleniających.

  22. Katarzyna pisze:

    Czy można przyjmować ostropest podczas terapii encortonem?

    1. Poradnik Gemini pisze:

      Encorton nie wchodzi w interakcję z preparatami zawierającymi ostropest, a więc można stosować oba preparaty razem. Łącznie z Encortonem można przyjmować także inne leki regenerujące i wspierające pracę wątroby.

  23. Julia pisze:

    Dla mnie właśnie ostropest jest świetny, bo w odróżnieniu od niektórych ziółek mogę go sobie dodawać do jogurtu lub jako przyprawa do różnych rzeczy. Nie zawsze mam czas na jakiś napar

    1. Dagmara pisze:

      I to działa wtedy tak samo jak napar. Takie ziółka nie tracą żadnych właściwości?

    2. Julia pisze:

      Pewnie. Nie ważne w jakiej formie sobie to przyjmiesz zawsze powinno działać tak samo.

  24. Magda pisze:

    Czy jeśli mam niedoczynność tarczycy Hashimoto insulinooporność mogę brać to ? Ponieważ na USG wyszło że mam wątrobę stluszczona

    1. Poradnik Gemini pisze:

      Ostropest może wywoływać wiele interakcji, ponieważ blokuje enzym, który odpowiada za metabolizowanie większości leków. W tym przypadku należy więc skonsultować się z lekarzem.

Czytaj także
02 grudnia 2020 mgr farm. Sylwia Kulikowska-Figiel
30 listopada 2020 mgr farm. Marta Grabowska
30 listopada 2020 mgr farm. Marta Grabowska
25 listopada 2020 mgr farm. Magdalena Fuszara
23 listopada 2020 mgr Mateusz Durbas
05 listopada 2020 mgr farm. Monika Cichocka
04 listopada 2020 mgr farm. Monika Cichocka
22 października 2020 mgr farm. Monika Cichocka
15 października 2020 mgr farm. Marta Junowicz
08 października 2020 mgr farm. Magda Jabłonowska
Zobacz więcej
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)