180
21 lutego 2019

Paracetamol – właściwości, zastosowanie, interakcje, dawkowanie

Paracetamol to jeden z najbardziej popularnych leków dostępnych bez recepty. Mogą go używać pacjenci w prawie każdym wieku. Sięgamy po niego w razie bólu głowy, zęba czy podczas przeziębienia. Czy mimo powszechnej dostępności jest to lek bezpieczny? Jakie ma właściwości i kiedy go stosować?

Kobieta zażywa tabletkę na ból głowy

Zawierają paracetamol

Właściwości i zastosowanie paracetamolu

Paracetamol (łac. Paracetamolum) to lek o działaniu przeciwgorączkowym i przeciwbólowym. Nie wykazuje działania przeciwzapalnego. Dostępny jest od połowy XX wieku, a w Polsce jego popularność wzrosła w latach 90. Zastąpił wówczas popularny aminofenazon, który okazał się wyjątkowo toksyczny, ze względu na wywoływanie uszkodzeń wątroby, nerek i szpiku kostnego.

Paracetamol może być stosowany przez pacjentów w zasadzie w każdym wieku. Z tego względu występuje pod wieloma postaciami. Najczęściej możemy spotkać się z tabletkami, syropami, czopkami, tabletkami musującymi i proszkami do sporządzania roztworu (saszetkami). Czasem podaje się go też w formie iniekcji. Po przyjęciu doustnym działanie może być odczuwalne już po trzydziestu minutach i utrzymuje się do około sześciu godzin. W przypadku drogi podania per rectum wygląda to podobnie, z tą różnicą, że do organizmu wchłania się nieco mniej leku.

Paracetamol metabolizowany jest w wątrobie, a jego nieaktywne produkty przemiany wydalane są z moczem. Uznawany jest za lek wyjątkowo bezpieczny, gdyż w odróżnieniu od wielu leków przeciwbólowych nie uszkadza on błony śluzowej żołądka. Nie zaburza również pracy nerek ani nie wpływa na ciśnienie i krzepliwość krwi. Dzięki temu może być stosowany przez osoby z nadciśnieniem, zaburzeniami krzepliwości krwi czy chorobą wrzodową żołądka, a także u osób z astmą aspirynową. Ponadto, jest to jeden z niewielu leków przeciwbólowych, których krótkotrwałe stosowanie w ciąży (od 4. miesiąca) i podczas karmienia piersią wydaje się bezpieczne. Kobiety ciężarne i karmiące nie powinny go jednak przyjmować bezrefleksyjnie. W tym okresie każdy lek najlepiej konsultować z lekarzem prowadzącym ciążę.

Z racji swojego względnego bezpieczeństwa paracetamol ma szerokie zastosowanie. Sięgamy po niego przy:

  • bólach o słabym lub umiarkowanym nasileniu:
    • bóle głowy,
    • bóle mięśni i stawów,
    • bóle miesiączkowe,
    • bóle zębów,
    • nerwobóle,
  • bólach nowotworowych,
  • gorączce.

Paracetamol jest często łączony z innymi lekami. W przypadku preparatów przeciwbólowych występuje razem z kodeiną, kofeiną czy tramadolem (na receptę). Z kolei w produktach na przeziębienie może występować w skojarzeniu, np. z lekami pomagającymi udrożnić nos (fenylefryna, pseudoefedryna) lub lekami przeciwhistaminowymi (chlorfenamina), które oprócz zwalczania reakcji alergicznej, działają nasennie.

Jak każdy lek, także paracetamol może okazać się niebezpieczny. Dostępny jest bez recepty, również poza aptekami. Mnogość preparatów z paracetamolem i ich reklamowanie jako leki na konkretny rodzaj bólu sprawia, że przez nieuwagę łatwo może dojść do przyjęcia zbyt dużej dawki. Przedawkowanie może powodować ciężkie uszkodzenie wątroby. Hepatotoksyczność nasila się w sytuacji równoczesnego picia alkoholu. Trzeba pamiętać, że paracetamolu (nawet w dawkach terapeutycznych) nie należy nigdy łączyć z alkoholem ani brać go na ból głowy towarzyszący kacowi. Ponadto istnieje kilka przeciwwskazań do przyjmowania paracetamolu.

Nie należy go podawać:

  • dzieciom poniżej 3. miesiąca życia,
  • osobom z niewydolnością nerek lub wątroby,
  • w przypadku niedoborów G-6-PD, niedoborów reduktazy methemoglobiny.

Dodatkowo, należy zachować ostrożność u osób nadużywających alkoholu, niedożywionych lub odwodnionych.

Dawkowanie i interakcje paracetamolu

Dawkowanie paracetamolu zależy od wieku oraz stanu zdrowia pacjenta. U osób dorosłych maksymalna dawka dobowa wynosi 4 g, w dawkach dzielonych (maksymalnie 1 g jednorazowo). Należy pamiętać o odstępie minimum 4 h między kolejnymi dawkami. W przypadku niewydolności nerek czas ten należy wydłużyć do 8 h. W przypadku dzieci dawkę obliczamy na podstawie masy ciała. Przyjmuje się, że można podać 10-15 mg/kg masy ciała jednorazowo, aż do dawki dobowej wynoszącej 60-75 mg/kg masy ciała. Lek ten można przyjmować do 5 dni w przypadku utrzymującego się bólu lub do 3 dni w przypadku gorączki. W razie nieustąpienia objawów lub ich nasilenia, konieczna jest wizyta u lekarza.

Jak każdy lek, także paracetamol wykazuje interakcje z lekami, aczkolwiek nie jest ich wiele. Leku nie powinno się łączyć między innymi z:

  • lekami wydłużającymi eliminację paracetamolu z krwi, np.: izoniazydem, cymetydyną, ranitydyną, propranololem,
  • przeciwzakrzepowymi pochodnymi kumaryny, np. acenokumarolem, ponieważ paracetamol nasila ich działanie,
  • lamotryginą i chloramfenikolem – paracetamol zmniejsza ich stężenie we krwi,
  • inhibitorami monoaminooksydazy, np. moklobemidem, rasagiliną – takie połączenie może wywołać duże pobudzenie i wysoką gorączkę,
  • induktorami enzymów mikrosomalnych, np. rifampicyną, barbituranami, fenytoiną, karbamazepiną – zwiększają ryzyko uszkodzenia wątroby,
  • lekami z grupy NLPZ, np. kwasem acetylosalicylowym – zwiększają ryzyko uszkodzenia nerek.  

Paracetamol to stosunkowo bezpieczny lek przeciwbólowy i przeciwgorączkowy. Nie podrażnia żołądka i ma dość niewiele interakcji. Ponadto, może być stosowany od 4. miesiąca ciąży i podczas karmienia piersią. Nie można go jednak przyjmować bez ograniczeń, ponieważ przedawkowanie niesie ze sobą wysokie ryzyko ciężkiego uszkodzenia wątroby.

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Suplementacja witaminy D w ciąży

Jak najbardziej, suplementacja witaminą D u kobiet w ciąży, jak i matek karmiących piersią jest bardzo ważna. Ilość witaminy D…

Zobacz więcej

Ibuprofen a karmienie piersią

Ibuprofen zaliczany jest do leków najbezpieczniejszych w trakcie laktacji. Można go zastosować w dawkach 200-400 mg, ale nie więcej niż…

Zobacz więcej

Przeziębienie w ciąży

W czasie ciąży na przeziębienie najlepiej stosować naturalne metody - czosnek, syrop malinowy, miód, imbir. Warto również dużo odpoczywać oraz…

Zobacz więcej

Jakie witaminy w 2 trymestrze ciąży?

Drugi trymestr ciąży to okres od 13 do 27 tygodnia, w którym rozwój płodu jest już dość zaawansowany. Niezbędne składniki…

Zobacz więcej

Czy można łączyć baklofen z ibuprofenem?

Ibuprofenu nie można łączyć z baklofenem, leki te wchodzą w interakcję ze sobą. Ibuprofen może opóźnić wydalanie baklofenu (szczególnie u…

Zobacz więcej

Dna moczanowa a problemy ze stopami

Przede wszystkim należy skonsultować się z reumatologiem. Być może trzeba zmienić dawkę  allopurynol lub dołączyć dodatkowy preparat. Pomocna może okazać…

Zobacz więcej

Jakie leki przeciwbólowe na półpasiec?

Choroba zwana półpaścem często niesie ze sobą bardzo silne bóle. Można zastosować jakiekolwiek leki przeciwbólowe dostępne bez recepty, jednak nie…

Zobacz więcej

Czy można łączyć paracetamol z ibuprofenem?

Ibuprofen oraz paracetamol mogą być stosowane razem, również w przeziębieniu. Należy jednak pamiętać,  żeby nie przekraczać maksymalnych dawek dobowych tj. 4…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz
Kobieta zażywa tabletkę na ból głowy

Zawierają paracetamol

Czytaj także
08 czerwca 2021 mgr farm. Dawid Wardecki
07 czerwca 2021 mgr farm. Dawid Wardecki
27 kwietnia 2021 mgr farm. Dawid Wardecki
12 kwietnia 2021 mgr farm. Sylwia Kulikowska-Figiel
29 marca 2021 mgr Natalia Adamczuk
11 marca 2021 mgr farm. Dawid Wardecki
10 marca 2021 mgr farm. Dawid Wardecki
10 marca 2021 mgr farm. Dawid Wardecki
28 stycznia 2021 Magdalena Bernisz
27 stycznia 2021 mgr farm. Katarzyna Szkaradek
Zobacz więcej
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)