Czym jest pirosiarczyn sodu?

Pirosiarczyn sodu o wzorze Na2S2O5 to syntetyczny związek nieorganiczny. Występuje pod następującymi nazwami:

  • disiarczyn sodu,
  • disiarczan (IV) sodu,
  • pirosiarczan (IV) sodu,
  • pentaoksodisiarczan sodowy.

Związek ten pełni rolę konserwantu i oznacza się go symbolem E223.

Pirosiarczynu sodu – właściwości i zastosowanie

Pirosiarczyn sodu występuje pod postacią białego proszku lub kryształów o zapachu siarki. Jest nietrwały, w wodzie tworzy kwas siarkowy (VI), rozpuszcza się również w glicerolu oraz etanolu. Pod wpływem temperatury rozkłada się do toksycznych gazów siarki oraz sodu, a pod wpływem tlenu z powietrza utlenia się do związku siarczanu sodu. Dzięki swoim właściwościom pirosiarczyn sodu wykorzystuje się go w:

  • przemyśle spożywczym w roli konserwantu przedłużającego termin przydatności produktu do spożycia,
  • przemyśle tekstylnym, papierniczym i włókienniczym jako środek wybielający,
  • medycynie jako konserwant oraz antyutleniacz niektórych leków, służy również do wykrywania anemii sierpowatej,
  • przemyśle naftowym i gazowym – zmniejsza proces korozji.

Dlaczego pirosiarczyn sodu dodawany jest do żywności?

Pirosiarczyn sodu dodawany jest do wielu produktów, ponieważ:

  • przedłuża termin ich przydatności,
  • chroni przed brunatnieniem,
  • chroni przed rozwojem różnego rodzaju pleśni i grzybów,
  • wpływa na walory smakowe oraz wizualne,
  • wykazuje działanie wybielające.

Pirosiarczyn sodu wykazuje aktywność tylko w środowisku kwaśnym, zaś w neutralnym traci swoje właściwości.

Suszone grzyby

W jakich produktach znajdziemy konserwant E223?

Pirosiarczyn sodu znajdziemy przede wszystkim w:

  • winie, piwie, cydrach,
  • sokach owocowych,
  • pieczywie, wyrobach cukierniczych,
  • sosach owocowych, dżemach,
  • frytkach,
  • suszonym imbirze, suszonych grzybach,
  • wiórkach i kremach kokosowych oraz chrzanie (ze względu na właściwości wybielające),
  • owocach i warzywach (chroni witaminę C przed utlenianiem, spowalniając brązowienie tych produktów),
  • mąkach bezglutenowych lub z małą zawartością glutenu (nadaje im odpowiednią konsystencję).

Szkodliwość pirosiarczynu sodu

Pirosiarczyn sodu metabolizowany jest w wątrobie do związków siarki i wydalany wraz  z moczem. Zmniejsza wchłanialność niektórych witamin, np. witaminy z grupy B oraz barwników betacyjaninowych. Dozwolona dzienna dawka spożycia pirosiarczynu sodu wynosi 0,7 mg/kg. Przy spożyciu większej dawki mogą pojawić się nudności, wymioty czy bóle głowy. Związek ten wykazuje działanie silnie drażniące, dlatego wdychanie go może doprowadzić do podrażnienia błon śluzowych oraz układu oddechowego. Pirosiarczynu sodu powinny unikać osoby uczulone na związki siarki. Udowodniono, że sól ta jest alergenem – u alergików powoduje katar sienny, ataki astmy, pokrzywkę, a także zwiększa ryzyko pojawienia się atopowego zapalenia skóry. Powinny go również unikać kobiety w ciąży.

Wiele produktów w swoim składzie zawiera konserwant E223, czyli pirosiarczyn sodu. Poza przemysłem spożywczym związek ten znalazł zastosowanie również w medycynie, przemyśle włókienniczym, naftowym czy tekstylnym. Stosowany w odpowiednich dawkach jest bezpieczny dla organizmu, ale nie powinni spożywać go alergicy ani kobiety w ciąży. Zwracanie uwagi na skład produktów oraz dokładne mycie owoców, które zawierają pirosiarczyn sodu również na skórce, może pomóc w ograniczeniu spożywania związków siarki.

Źródła:

  1. Bezpieczeństwo stosowania siarczynów – niezbędne dane do oceny ryzyka, http://www.efsa.europa.eu/en/press/news/160414a,
  2. Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie dozwolonych substancji dodatkowych z 18.09.2008 r,
  3. Chemia w pożywieniu, dr Hans-Urlich Grimm.