90
20 kwietnia 2018

Pokrzywa zwyczajna i jej nadzwyczajne właściwości

W ostatnich czasach zainteresowanie pokrzywą wśród społeczeństwa rośnie ze względu na duży potencjał leczniczy. Pokrzywa zwyczajna należy do rodziny pokrzywowatych i nazywa się ją również pokrzywą dwupienną, wielką czy parzącą. Pokryta jest parzącymi włoskami i posiada unoszącą się ku górze nieparzystą łodygę. Czas kwitnienia pokrzywy trwa od czerwca do października. Ciekawostką jest to, że w pokrzywie występują kwiatostany męskie i żeńskie, które rozróżnia się budową. Pokrzywa, podobnie jak chwast, rośnie w pobliżu domów, polan, pastwisk, czy na zaroślach i terenach w pobliżu jezior i rzek. Jakie właściwości i zastosowanie ma ta zwykła-niezwykła roślina?

Dlaczego pokrzywa jest tak cenną rośliną?

Tajemnica pokrzywy tkwi w budowie i składzie chemicznym, co czyni ją cennym źródłem substancji biologicznie czynnych. Zawiera w swoim składzie bardzo dużo witamin, minerałów oraz innych związków organicznych. Ponadto, zawiera sporą ilość witaminy C, a jej nasiona są źródłem wielonienasyconych, jednonienasyconych i nasyconych kwasów tłuszczowych, z przewagą kwasu linolowego i oleinowego. Powszechnie uważa się, że substancje zawarte w składzie pokrzywy mogą stanowić źródło niedoborowych składników w organizmie ludzkim.

Pokrzywę wykorzystuje się zarówno w celach leczniczych, konsumpcyjnych, jak i kosmetycznych. W celach leczniczych korzysta się z liści, które zbierane są przed kwitnieniem, z korzeni lub łodygi pokrzywy. Poniższa tabela przedstawia rozkład wartości odżywczych, które zawarte są w liściach, łodydze i korzeniach wraz z włoskami parzącymi.

Grupa związków biologicznie czynnychZidentyfikowane związki
WitaminyC, B2, K, B5, izomery tokoferolu
Kwasy organiczneUrsolowy, oleanolowy, hydroksybenzoesowy, kawowy, ferulowy, kumarowy, chinowy, węglowy itd.
KarotenoidyKaroten, ksantofil, likopen, luteina
Kwasy tłuszczoweLinolowy, linolenowy
FlawonoidyRutyna, glikozydy, kwercetyna, izoramnetyna, glikozyd kwercetyny, amentoflawon
Garbnikitaniny
Związki organiczneCeramidy, chlorofil, izolektyny, skopoletyna, eskuletyna, sfingozyna, tri terpeny, histamina, serotonina
SteroleFitosterole, sitosterole, b- sitosterole,
SacharydyGlukan, glukogalakturoniany, arabinogalaktany

Oprócz powyższego, pokrzywa zawiera mnóstwo minerałów takich jak: mangan, żelazo, miedź, cynk, selen, magnez, wapń, krzem itd.

Właściwości i zastosowanie pokrzywy

Pokrzywa zwyczajna posiada wiele drogocennych właściwości. Oto kilka z nich:

  1. Stosuje się ją na przykład w leczeniu chorób alergicznych, ponieważ zawiera między innymi pochodne tyrozyny, które wykazują działanie przeciwhistaminowe. W badaniach in vitro potwierdzono, że ekstrakt z tej rośliny hamuje aktywność enzymów kilku reakcji zapalnych, które powodują alergię sezonową.
  2. Liofilizowany preparat z pokrzywy zwyczajnej wpływa na zmniejszenie symptomów nieżytu nosa.
  3. Wyciąg z korzenia zawiera inhibitory elastazy leukocytowej, cyklooksygenazy i 5-lipooksygenazy, co wpływa na działanie przeciwzapalne.
  4. Ekstrakt z pokrzywy może zapewnić tymczasową ulgę w bólach reumatoidalnych.
  5. Pokrzywa wykazuje właściwości antyoksydacyjne, bowiem ekstrakt powoduje wzrost całkowitej liczby przeciwutleniaczy, które z kolei hamują wzrost wolnych rodników, wywołujących choroby nowotworowe. Właściwość ta jest prawdopodobnie spowodowana dużą zawartością związków fenolowych.
  6. Pokrzywę stosować można przy chorobach sercowo-naczyniowych. Preparaty z korzeni i kłączy pokrzywy obniżają poziom cholesterolu, lipidów, a także lipidów we krwi.
  7. Roślina ta wpływa na zwiększenie wydzielania insuliny, co jest pomocne przy leczeniu cukrzycy. Zawarty w roślinie ekstrakt alkoholowy powoduje wzrost zużycia glukozy przez komórki mięśni poprzez podwyższanie wrażliwości na insulinę lub przez zużycie glukozy.
  8. Kolejną właściwością pokrzywy jest wzmaganie diurezy wodnej, dzięki której można stosować ją przy problemach związanych z oddawaniem moczu.
  9. Pokrzywa może okazać się pomocna u osób zmagających się z trądzikiem, bowiem wykazuje ona właściwości przeciwbakteryjne.

Właściwości antynowotworowe pokrzywy

Alkoholowy wyciąg z pokrzywy stosowany jest w Europie przy leczeniu raka prostaty. Działanie antynowotworowe wynika ze zdolności fitoestrogenów do obniżenia stężenia globulin, wiążących androgeny i estrogeny (SHGB). Lignany, czyli fitoestrogeny zawarte w korzeniach pokrzywy, wchodzą w interakcje z SHGB. Proteiny wiążą hormony płciowe i dochodzi do wzrostu poziomu aktywnych hormonów, co wpływa na ograniczenie przerostu prostaty.

Wykorzystanie pokrzywy w kosmetologii

Nie od dziś wiadomo, że pokrzywa znalazła szerokie zastosowanie w kosmetologii. Powodów jest kilka:

  • wzmacnia włosy i paznokcie,
  • odżywia i oczyszcza skórę,
  • redukuje nadmierny łojotok,
  • chroni przed wolnymi rodnikami,
  • poprawia metabolizm skóry,
  • pobudza fibroblasty do produkcji kolagenu,
  • wykazuje działanie antybakteryjnie,
  • poprawia mikrokrążenie skóry,
  • działa przeciwzapalnie, redukując obrzęki,
  • zapobiega wypadaniu włosów.

Zrób to sam: domowe receptury z pokrzywą w roli głównej

Mycie głowy roztworem z pokrzywy

Roztwór z pokrzywy

Około 10 garści świeżych lub suszonych pokrzyw zalewamy w garnku 5 litrami wody i na małym ogniu podgrzewamy aż do zagotowania. Odstawiamy na 5 minut do naciągnięcia.

Roztwór z korzeni pokrzywy

Około 4 garści korzeni pokrzywy zalewamy zimną wodą i pozostawiamy na noc. Na drugi dzień podgrzewamy do wrzenia i pozostawiamy na 10 minut do naciągnięcia.

Płukanka z liści pokrzywy

Około 1 łyżeczkę suszonych liści pokrzywy lub herbaty z pokrzywy zalewamy szklanką wrzątku. Odstawiamy do przestygnięcia, a następnie płuczemy włosy. Płukanka ma działanie wzmacniające i przeciwłupieżowe.

Krem z pokrzywy i innych ziół

Składniki:

  • olej migdałowy (lub inny)
  • ok. 30 g pokrzywy (oraz np. rumianku czy cytryny)
  • 30 g lanoliny
  • 30 g pszczelego wosku
  • woda

Przygotowanie: Pokrzywę zalewamy dwiema szklankami wody i odstawiamy na chwilę. Następnie zagotowujemy na ogniu przez około 3 minuty. Po ostygnięciu, przecedzamy przez sitko i wstawiamy do lodówki na około 2 godziny. W tym czasie roztapiamy lanolinę i wosk w kąpieli wodnej. Dodajemy olej migdałowy i ostudzony wywar z pokrzywy. Gotowe!

Przeczytaj również: Zrób to sam – koktajle na odporność

Źródła:

  • Jakubczyk K., Janda K., Szkyrpan S., Gutowska I., Wolska J.: Pokrzywa zwyczajna (Urtica dioica L.) – charakterystyka botaniczna, biochemiczna i właściwości prozdrowotne.
  • Pisulewska E., Puchalska H.: Chwasty – zioła jako źródło substancji czynnych wykorzystywanych w kosmetyce i sztuce kulinarnej.
  • Glinka R., Glinka M.: Receptura kosmetyczna z elementami kosmetologii, tom 1, Łódź 2008.

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Szczepienie przeciwko COVID-19 a przeciwko grypie – które najpierw?

Rekomendacje Zespołu Ekspertów, bazujące na wytycznych kilku krajów europejskich i Stanów Zjednoczonych, dopuszczają jednoczesne szczepienie przeciwko grypie i COVID-19. Warunkiem…

Zobacz więcej

Darmowe szczepienie przeciw grypie – kogo dotyczy?

Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia w sprawie metody zapobiegania grypie w sezonie 2021/2022 bezpłatne szczepienia przysługują: osobom zatrudnionym w podmiocie…

Zobacz więcej

Dawka szczepionki przypominająca a dodatkowa – jaka jest różnica?

  Dawka przypominająca rekomendowana jest u osób powyżej 50. roku życia oraz pracowników ochrony zdrowia, którzy mają bezpośredni kontakt z…

Zobacz więcej

Przeterminowane leki – czy można je bezpiecznie przyjąć?

Producenci leków określają termin ważności leku jako czas, w którym dany preparat wykazuje 100% skuteczności oraz bezpieczeństwo stosowania. Po upływie…

Zobacz więcej

Test antygenowy – czy warto go wykonać po kontakcie z osobą z objawami COVID-19?

Wskazane przez Pana objawy u osoby z poczekalni mogą, ale nie muszą wskazywać na jej zakażenie wirusem SARS-CoV-2. Ponadto został…

Zobacz więcej

Jak odróżnić muchomora sromotnikowego od kani?

Muchomor sromotnikowy odpowiada za najczęstsze zatrucia grzybami w Polsce. Jest to bardzo niebezpieczny grzyb, który tak jak Pani wspomniała, może…

Zobacz więcej

Szczepienie na COVID-19 dostępne dla wszystkich

W ramach Narodowego Programu Szczepień do 10 maja 2021 wszyscy Polacy powyżej 18 roku życia powinni mieć wystawione e-skierowania, które…

Zobacz więcej

Niewykorzystana szczepionka a kolejność według Programu Szczepień

We wtorek 21 kwietnia 2021 roku została opublikowana aktualizacja rozporządzenia, które określa nakazy, zakazy i ograniczenia związane z występowaniem stanu…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz

  1. Kamil K. pisze:

    Pokrzywa = wszystko co potrzebne czlowiekowi i za darmo.

  2. Krystyna pisze:

    Pokrzywa chwast a jaka cenna ile ma właściwości warto po nią sięgnąć

  3. Adam pisze:

    Zaczynam I kończę dzień od naparu ze świeżych liści. Wystarczy wyjść na ogródek. Robię to od kwietnia do października.

    1. Anonim pisze:

      Pokrzywa poprawia wzrok.To jest prawda.

Czytaj także
19 lutego 2021 mgr farm. Magdalena Stalmirska
25 stycznia 2021 mgr farm. Karolina Kochańska
29 marca 2019 mgr farm. Monika Cichocka
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)