1
26 października 2020

Potransplantacyjna choroba limfoproliferacyjna po przeszczepieniu nerki

Potransplantacyjna choroba limfoproliferacyjna (z ang. post-transplant lymphoproliferative disorders, PTLDs) jest jednym z najpoważniejszych powikłań po zabiegu przeszczepienia zarówno narządów, jak i szpiku kostnego. Ryzyko rozwinięcia tej choroby po transplantacji wynosi 1-20%, przy czym po zabiegu przeszczepienia nerki ryzyko ocenia się na około 1%. 

Zabieg przeszczepienia nerki 

Przeszczepienie nerki jest metodą z wyboru leczenia pacjentów z przewlekłą niewydolnością nerek. Jest to zabieg polegający na wszczepieniu zdrowego narządu do organizmu chorego (biorcy). Nerka może pochodzić od dawcy zmarłego lub żywego. W Polsce zwykle przeszczepia się nerki od dawców zmarłych. 

Pierwsze udane przeczepienie nerki w Polsce odbyło się 26. stycznia 1966 roku w Warszawie. Miało to miejsce 12 lat po pierwszym tego typu zabiegu na świecie. Rocznie na świecie wykonuje się około 80 tysięcy takich zabiegów. W  Polsce w 2019 roku przeszczepiono 907 nerek.  

Przeczytaj również: 
Ciąża po przeszczepieniu nerki

Po zabiegu przeszczepienia biorca do końca życia musi przyjmować leki immunosupresyjne – leki hamujące aktywność układu odpornościowego, zapobiegające odrzuceniu przeszczepu. 

PTLD – czynniki ryzyka 

Ryzyko rozwinięcia potransplantacyjnej choroby limfoproliferacyjnej zależy od różnych czynników. Należą do nich m.in. 

  • rodzaj przeszczepionego narządu – przy przeszczepieniu nerki ryzyko ocenia się na 1-2%, natomiast w przypadku np. wątroby – 1-5%; 
  • wiek biorcy w chwili wykonywania zabiegu – ryzyko u dzieci określa się na wyższe niż u dorosłych; 
  • czas, który upłynął od zabiegu
  • rodzaj zastosowanego leczenia immunosupresyjnego.  

Zastosowanie leczenia immunosupresyjnego leży u podstaw znacznego zmniejszenia ilości przypadków odrzucenia przeszczepu. Niestety nie jest to leczenie pozbawione skutków ubocznych. Wiąże się ono bowiem ze zwiększonym ryzykiem nie tylko infekcji, wystąpienia chorób sercowo-naczyniowych, ale i nowotworzenia. 

Przeczytaj również: 
Leki immunosupresyjne – kiedy je stosować?

60-80% przypadków PTLD związana jest z obecnością wirusa Epsteina-Barr (EBV).  

EBV to wirus powszechnie kojarzony z mononukleozą zakaźną, został jednak bezpośrednio powiązany z występowaniem wielu nowotworów takich jak chłoniak Burkitta czy rak nosogardła. Postaci PTLD związane z występowaniem wirusa Epsteina-Barr pojawiają się w krótszym czasie od zabiegu przeszczepienia i zwykle prezentują mniej agresywny przebieg.  

Objawy PTLD 

Choroba może przebiegać bardzo podstępnie, dając ogólnoustrojowe objawy, do których należą: 

  • gorączka, 
  • wzmożona potliwość, 
  • zmęczenie, 
  • utrata wagi, 
  • uogólnione bezbolesne powiększenie węzłów chłonnych i migdałków. 

Specyficzne objawy dotyczą najczęściej przewodu pokarmowego i układu oddechowego. Mogą należeć do nich: 

  • dysfagia (problemy z przełykaniem), 
  • zaburzenia motoryki przewodu pokarmowego – biegunki lub niedrożność, 
  • zapalenia płuc. 

PTLD może zajmować także skórę i ośrodkowy układ nerwowy oraz naciekać szpik kostny.  

W niektórych przypadkach PTLD prezentuje się jako masa rosnąca na przeszczepionym narządzie, bądź nietypowo przebiegające odrzucanie przeszczepu.  

Leczenie potransplantacyjnej choroby limfoproliferacyjnej  

Ze względu na to, że PTLD może przyjmować różne postaci, nie ma jednego schematu leczenia tej choroby. Najczęściej leczenie polega na ograniczeniu dawkowania leków immunosupresyjnych, a także na stosowaniu rytuksymabu. W niektórych przypadkach wprowadza się też radio- lub chemioterapię.  

Przy potwierdzeniu obecności wirusa Epsteina-Barr stosuje się też leczenie przeciwwirusowe następującymi substancjami: 

  • acyklowir, 
  • gancyklowir, 
  • walgancyklowir, 
  • foskarnet.

Potransplantacyjna choroba limfoproliferacyjna jest rzadkim, ale bardzo poważnym powikłaniem po zabiegu przeszczepienia nerki. Jest bezpośrednio związana z leczeniem immunosupresyjnym, a w większości przypadków także z zakażeniem EBV. Konieczne są dalsze badania, które opracowałyby bardziej skuteczny schemat leczenia chorych z tą przypadłością.  

Źródła: 

  1. https://journals.viamedica.pl/oncology_in_clinical_practice/article/viewFile/9212/7839
  2. http://www.poltransplant.org.pl/statystyka_2019.html.  
  3. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5722532/
  4. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0304383515005364?via%3Dihub
  5. https://www.hindawi.com/journals/ah/2012/230173/.  

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Darmowe szczepienie przeciw grypie – kogo dotyczy?

Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia w sprawie metody zapobiegania grypie w sezonie 2021/2022 bezpłatne szczepienia przysługują: osobom zatrudnionym w podmiocie…

Zobacz więcej

Dawka szczepionki przypominająca a dodatkowa – jaka jest różnica?

  Dawka przypominająca rekomendowana jest u osób powyżej 50. roku życia oraz pracowników ochrony zdrowia, którzy mają bezpośredni kontakt z…

Zobacz więcej

Przeterminowane leki – czy można je bezpiecznie przyjąć?

Producenci leków określają termin ważności leku jako czas, w którym dany preparat wykazuje 100% skuteczności oraz bezpieczeństwo stosowania. Po upływie…

Zobacz więcej

Test antygenowy – czy warto go wykonać po kontakcie z osobą z objawami COVID-19?

Wskazane przez Pana objawy u osoby z poczekalni mogą, ale nie muszą wskazywać na jej zakażenie wirusem SARS-CoV-2. Ponadto został…

Zobacz więcej

Jak odróżnić muchomora sromotnikowego od kani?

Muchomor sromotnikowy odpowiada za najczęstsze zatrucia grzybami w Polsce. Jest to bardzo niebezpieczny grzyb, który tak jak Pani wspomniała, może…

Zobacz więcej

Szczepienie na COVID-19 dostępne dla wszystkich

W ramach Narodowego Programu Szczepień do 10 maja 2021 wszyscy Polacy powyżej 18 roku życia powinni mieć wystawione e-skierowania, które…

Zobacz więcej

Niewykorzystana szczepionka a kolejność według Programu Szczepień

We wtorek 21 kwietnia 2021 roku została opublikowana aktualizacja rozporządzenia, które określa nakazy, zakazy i ograniczenia związane z występowaniem stanu…

Zobacz więcej

Olej z wiesiołka a odbudowa warstwy lipidowej skóry

Olej z wiesiołka zawiera w swoim składzie nienasycone kwasy tłuszczowe omega-6 (takie jak gamma-linolenowy, linolenowy), fitosterole i witaminę E. Olej…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)