3
26 maja 2021

Powrót odry w Polsce – czy czeka nas kolejna epidemia?

Odra to niezwykle groźna choroba, która bardzo łatwo się rozprzestrzenia. Pomimo wieloletniego braku ryzyka epidemii sytuacja w Polsce ulega dynamicznej zmianie. Nasila się wskaźnik uchyleń od szczepienia. Czy czeka nas epidemia odry w Polsce? 

Czym jest odra? 

Odra to choroba bardzo pospolicie występująca w ubiegłych dekadach. Obecnie, w związku z wysokim wskaźnikiem zaszczepionej populacji, stała się chorobą przeszłości. W związku z tym nie przywiązujemy do niej dzisiaj dużej uwagi. Niestety pojawiający się w ostatnich latach trend unikania szczepień, m.in. na odrę, powoduje systematyczny spadek procenta zaszczepionej populacji, co niesie za sobą ogromne ryzyko powrotu odry w Polsce

Odra to wirusowa choroba zakaźna. Bardzo łatwo rozprzestrzenia się w populacji. Źródłem zakażenia odrą jest człowiek chory na tę chorobę. Odra przenosi się drogą powietrzno-kropelkową, a okres wylęgania oscyluje między 9 a 11 dniami. 

W jaki sposób wirus odry sieje spustoszenie w organizmie? 

Wirus odry przenika do komórek nabłonka górnych dróg oddechowych. Namnaża się w węzłach chłonnych i tkance limfatycznej, by następnie trafić do krwiobiegu. Gdy rozmnożone licznie wirusy krążą w krwi, następuje etap zakażania licznych komórek układu limfatycznego. Wirus odry jest niezwykle zakaźny. W sytuacji gdy osoba nieszczepiona ma kontakt z chorym, istnieje bardzo wysokie ryzyko zachorowania. Wirus odry potrafi zachować zdolność do zakażenia przez dwie godziny w powietrzu oraz na skażonych przedmiotach i powierzchniach.  

Szacuje się, iż odra to choroba wielokrotnie bardziej zaraźliwa niż COVID-19, a jedna osoba chora na odrę jest w stanie zainfekować nawet 18 zdrowych osób.

Przeczytaj również:
Odra u dorosłych – czy jest groźna?
Odra – przyczyny, objawy, leczenie

Jakie są objawy zakażenia? 

Zakażenie wirusem odry bardzo rzadko jest bezobjawowe. Główne objawy zakażenia to: 

  • gorączka, która może trwać kilka dni i sięgać nawet 40°C; 
  • suchy kaszel utrzymujący się do dwóch tygodni; 
  • katar; 
  • zapalenie spojówek wraz z obrzękiem powiek oraz światłowstrętem; 
  • występowanie plamek Koplika w okolicach zębów przedtrzonowych – szarych grudek, które pojawiają się tuż przed wystąpieniem osutki; 
  • osutka plamisto-grudkowa – grudki oraz plamki, zwykle barwy ciemnoczerwonej. Miejsce występowania osutki to najczęściej głowa, a następnie tułów oraz kończyny. Osutka utrzymuje się zwykle od 3 do 7 dni, a następnie zaczyna blednąć i zanikać, pozostawiając przebarwienia; 
  • biegunka, wymioty, jadłowstręt. 

Leczenie choroby wywołanej przez wirusa odry oraz potencjalne powikłania 

Leczenie choroby ma charakter objawowy. Stosujemy leki przeciwgorączkowe, a także dbamy o prawidłowe nawodnienie i odżywienie chorej osoby. W sytuacji gdy nastąpi nadkażenie bakteryjne, wskazaniem do zastosowania jest antybiotyk. Ciężkie przypadki odry leczy się, stosując lek przeciwwirusowy rybawirynę

Wirus odry jest bardzo groźnym patogenem, który może powodować liczne powikłania po chorobie. Najczęstszymi powikłaniami są: 

  • zapalenie płuc, 
  • zapalenie oskrzeli, 
  • zapalenie krtani, 
  • zapalenie ucha środkowego, 
  • zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, 
  • zapalenie podostre stwardniające mózgu (choroba nieuleczalna), 
  • ślepota, 
  • wtórne zakażenia bakteryjne, 
  • poronienie lub poród przedwczesny u ciężarnych, 
  • zgon. 

Powikłania występują zwykle do kilkunastu dni po zachorowaniu i najczęściej dotykają osoby, które przebyły chorobę przez ukończeniem 2. roku życia. Leczenie powikłań przebiega w szpitalu, a stosowane leki różnią się w zależności od typu powikłania. 

Jak zapobiegać infekcji wirusa odry? 

Najbardziej skuteczną metodą, aby zapobiegać tak groźnym w skutkach powikłaniom po chorobie, są szczepienia ochronne. Dzięki intensywnie i powszechnie prowadzonym szczepieniom liczba zachorowań na odrę znacznie spadła. 

Niepokojące zjawisko na horyzoncie? 

W ostatnich latach nasilił się trend nieszczepienia dzieci. W ubiegłej dekadzie liczba przypadków wystąpienia chorób zakaźnych, które dotychczas były uznawane za opanowane, wzrosła czternastokrotnie. Sytuacja jest bardzo poważna.  

Niestety, zgodnie z informacjami polskich badaczy i naukowców, utraciliśmy już odporność populacyjną na odrę.  

W 2019 roku liczba przypadków odry była czterokrotnie większa niż rok wcześniej. Natomiast w 2020 roku liczba zarejestrowanych przypadków uchyleń od obowiązkowych szczepień dzieci przekroczyła już próg 50 tysięcy przypadków

Widmo powrotu chorób zakaźnych takich jak odra czy polio w Polsce staje się niestety coraz bardziej realne. Coroczne zestawienia wskazują na stale zwiększającą się liczbę przypadków uchyleń od szczepienia. Pandemia wirusa SARS-CoV-2 nasiliła obawy rodziców w związku z ogólnym ograniczeniem dostępu do usług medycznych. Musimy jednak pamiętać o dużym ryzyku wystąpienia kolejnych epidemii innych patogenów

Odra to choroba, której leczenie jest typowo objawowe. Nie znamy skutecznych leków zwalczających chorobę, a leczymy głównie jej objawy. Ryzyko poważnych powikłań jest bardzo wysokie. Wysoką skuteczność wykazują metody zapobiegania zakażenia w postaci szczepień ochronnych. Szczepionką przeciwko omawianej chorobie jest MMR – skojarzona szczepionka dwudawkowa przeciwko odrze, śwince oraz różyczce. Jak donoszą badania, szczepionka ta uratowała ponad 20 milionów dzieci na świecie w latach 2000 – 2018. Niestety, w ostatnich latach, to skuteczne narzędzie ratujące życie stało się coraz bardziej bagatelizowane. W 2019 roku liczba potwierdzonych zakażeń wirusem odry była najwyższa od 23 lat i wyniosła niemal 870 tysięcy przypadków na świecie, w tym ponad 1500 w Polsce.  

Już od 2017 roku odsetek wyszczepialności jest mniejszy niż minimalna ilość gwarantująca odporność populacyjną.  

Dezinformacja społeczeństwa największym zagrożeniem? 

Nieuzasadnione i niepoparte dowodami naukowymi obawy rodziców często spowodowane są dezinformacją. Ogromny postęp technologiczny spowodował szerszy dostęp do informacji. Niestety nie wszystkie informacje dostępne w internecie są prawdziwe oraz poparte dowodami naukowymi. Istnieje szereg portali szerzących błędne informacje o szczepionkach. Rodzice, zaniepokojeni doniesieniami o szkodliwości szczepień, nie wiedzą, komu zaufać. Troska o zdrowie dzieci jest naczelną wartością, a problemem okazuje się podjęcie decyzji o szczepieniu.  

Pamiętajmy, by zawsze swoje przekonania budować na rzetelnych i sprawdzonych portalach i źródłach, których treść poparta jest odpowiednimi badaniami naukowymi. Pamiętajmy o tym, iż szczepienia ochronne to jedyny skuteczny sposób, aby uniknąć ogromnego zagrożenia. Wszystkie podawane dzieciom szczepionki są to preparaty znane od lat. Zostały poddane serii badań i uznawane są przez rzetelne źródła za bezpieczne

Źródła: 

  • Bogusz J., Augustynowicz E., Paradowska-Stankiewicz I., Measles in Poland in 2018. Przegląd Epidemiologiczny (2020) 74: 398-405. 
  • https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.II.18.1.3. 
  • https://www.mp.pl/pacjent/pediatria/choroby/chorobyzakazne/74620,odra 
  • https://unicef.pl/co-robimy/aktualnosci/dla-mediow/unicef-polska-apeluje-do-ministra-zdrowia. 

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Jak odróżnić muchomora sromotnikowego od kani?

Muchomor sromotnikowy odpowiada za najczęstsze zatrucia grzybami w Polsce. Jest to bardzo niebezpieczny grzyb, który tak jak Pani wspomniała, może…

Zobacz więcej

Szczepienie na COVID-19 dostępne dla wszystkich

W ramach Narodowego Programu Szczepień do 10 maja 2021 wszyscy Polacy powyżej 18 roku życia powinni mieć wystawione e-skierowania, które…

Zobacz więcej

Niewykorzystana szczepionka a kolejność według Programu Szczepień

We wtorek 21 kwietnia 2021 roku została opublikowana aktualizacja rozporządzenia, które określa nakazy, zakazy i ograniczenia związane z występowaniem stanu…

Zobacz więcej

Olej z wiesiołka a odbudowa warstwy lipidowej skóry

Olej z wiesiołka zawiera w swoim składzie nienasycone kwasy tłuszczowe omega-6 (takie jak gamma-linolenowy, linolenowy), fitosterole i witaminę E. Olej…

Zobacz więcej

Igły do penów z insuliną dla diabetyków

Liczbę bezpłatnych igieł wydawanych do danego rodzaju insuliny określa producent. Ilość ta nigdy nie przekracza 1 igły na 1 pen…

Zobacz więcej

Jak radzić sobie z objawami menopauzy?

Podane przez Panią objawy najprawdopodobniej są związane z menopauzą. W następstwie obniżenia poziomu hormonów płciowych dochodzi m.in. do przyrostu masy…

Zobacz więcej

Pulsoksymetr – jakie wyniki są prawidłowe?

Za prawidłowe wyniki saturacji, czyli poziomu natlenienia hemoglobiny uznaje się przedział od 95 do 99%. Wyniki poniżej 95% mogą świadczyć…

Zobacz więcej

Choroba lokomocyjna u małego dziecka

Niestety nie ma leku ani suplementu, który można podać niemowlęciu cierpiącemu na tę przypadłość. Zachowawczo należy nie przekarmiać dziecka przed…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)