111
31 maja 2019

Zaparcia – przyczyny, objawy, leczenie

Zaparcia to często spotykany problem. Nawet 30% populacji w wieku dorosłym cierpi z powodu nieregularnego oddawania stolca. Tej nieprzyjemnej dolegliwości towarzyszy szereg różnorodnych objawów. Co jest przyczyną zaparć, jakie są ich objawy oraz jak je leczyć?

Czym są zaparcia?

Zaparcie to zbyt długie przebywanie pokarmu w przewodzie pokarmowym lub niemożność wydalenia stolca z jego końcowego odcinka. Problem z wypróżnianiem występuje dwukrotnie częściej u kobiet niż u mężczyzn. U osób z prawidłowo działającym przewodem pokarmowym normą są 1-2 wypróżnienia dziennie. O zaparciu mówimy wówczas, gdy spełnione zostanie przynajmniej jedno z poniższych kryteriów:

  • wypróżnienie następuje rzadziej niż 3 razy w tygodniu,
  • stolec ma wzmożoną konsystencję,
  • następuje niepełne wypróżnienie,
  • narzekamy na bolesne parcie.

O spowolnionym pasażu jelitowym możemy mówić również wtedy, gdy między dwoma kolejnymi wypróżnieniami mija więcej niż 72 godziny. Pamiętajmy jednak, że jest to kwestia indywidualna, zależna od wielu czynników, m.in. diety. Jeśli taka sytuacja występuje sporadycznie, nie ma powodu do obaw. Niejednokrotnie stres czy zmiana diety wywołują chwilowe zaparcia. Przyczyn tej dolegliwości powinno się doszukiwać w momencie, gdy problem się powtarza lub przechodzi w stan przewlekły.

Przyczyny zaparć

Najczęściej mówimy o tzw. zaparciu idiopatycznym (czynnościowym). Zaparcie czynnościowe wynika ze zwolnienia pasażu (przechodzenie treści) przez jelito grube na całej jego długości lub w jego części lub z dysfunkcji odruchu odbytniczo-odbytowego. Oznacza to, że nie dochodzi do rozluźnienia zwieracza odbytu mimo parcia na stolec. Wypróżnianiu towarzyszy ból. Dolegliwość ta może mieć podłoże psychiczne. Zaburzenia pracy układu pokarmowego mogą powodować:

  • stres,
  • życie w biegu,
  • czynniki społeczne,
  • czynniki cywilizacyjne.

Szybkie tempo życia prowadzi do całkowitej zmiany rytmu dobowy jelit. Ciągła rezygnacja ze śniadania na rzecz dużego posiłku wieczorem lub celowe hamowanie odruchu defekacji mogą prowadzić do powstania problemu z wypróżnianiem. Ten typ zaparć często występuje u osób, które prowadzą siedzący tryb życia.

Drugi typ zaparć występuje u osób starszych. W podeszłym wieku może dochodzić do sytuacji, w której znika parcie na stolec. Przyczyną jest zmniejszenie wrażliwości odbytnicy na pobudzanie odpowiednich receptorów.

Trzeci typ wywołany jest chorobami systemowymi lub nowotworowymi. Zaparcia mogą pojawić się jako objaw następujących zaburzeń:

  • guzów w jelicie lub w jego obrębie, zwężających jego światło,
  • cukrzycy,
  • niskiego poziomu potasu,
  • zbyt wysokiego stężenia wapnia,
  • mocznicy,
  • schorzeń endokrynologicznych (niedoczynność tarczycy lub przysadki mózgowej, nadczynność przytarczyc),
  • schorzeń neurologicznych (stwardnienie rozsiane, neuropatie, choroby naczyniowe mózgu, choroba Parkinsona),
  • twardziny układowej,
  • depresji,
  • hemoroidów.

Ponadto, problemy z oddawaniem stolca mogą być skutkiem ubocznym przyjmowania leków. Niektóre preparaty mogą wywoływać tę nieprzyjemną dolegliwość. Mowa o:

  • środkach znieczulających,
  • lekach przeciwbólowych,
  • lekach przeciwdepresyjnych,
  • lekach przeciwdrgawkowych,
  • lekach przeciwparkinsonowskich,
  • preparatach żelaza, wapnia, glinu,
  • opioidach,
  • lekach przeciwnadciśnieniowych (beta-blokery, sartany, diuretyki, blokery kanału wapniowego),
  • doustnych środkach antykoncepcyjnych.

Zaparcia – objawy towarzyszące

Pamiętaj! Zatrzymanie stolca to nie jedyny objaw zaparcia.

Dolegliwości tej towarzyszą również inne symptomy:

  • brak apetytu,
  • mdłości,
  • wzdęcia,
  • wydalanie twardego kału,
  • ból przy defekacji,
  • odbijanie,
  • uczucie pełności spowodowane gazami zalegającymi w jelicie,
  • utrata masy ciała,
  • gorączka,
  • bóle brzucha (zwłaszcza nocą),
  • zawroty głowy.

Kobieta z zaparciami

Zaparcia – leczenie

Przewlekłe zaparcia to problem, który powinien nas skłonić do wizyty u lekarza, który jest w stanie poznać przyczynę problemu, zlecając odpowiednie badania. Niestety wciąż niewiele osób decyduje się na takie rozwiązanie. Aby otrzymać doraźną pomoc, warto wprowadzić kilka zmian w swoim trybie życia, które mogą doprowadzić do unormowania pracy przewodu pokarmowego:

  • regularne jedzenie – najlepiej 5 posiłków dziennie (nigdy nie pomijajmy śniadania),
  • picie dużej ilości płynów – odpowiednia ilość to 2,5-3 l na dobę,
  • wprowadzenie aktywności fizycznej – nawet codzienny spacer może poprawić funkcjonowanie układu pokarmowego,
  • zmiana diety – wprowadzenie produktów bogatych w błonnik,
  • próby codziennego wypróżniania się o stałej porze – może to pomóc w przywróceniu rytmu dobowego jelit.

Czasami zastosowanie powyższych zasad wystarcza i daje szybkie i trwałe efekty. Niekiedy jednak pacjenci zmuszeni są do skorzystania ze środków farmakologicznych. Środkami bez recepty, które możemy zastosować, są:

  • środki osmotyczne (laktuloza, preparaty magnezowe, fosforany),
  • środki poślizgowe (olej parafinowy),
  • środki stymulujące perystaltykę jelit (bisakodyl),
  • ziołowe środki przeczyszczające: aloes, kora kruszyny, liść senesu.

Należy pamiętać, że długotrwałe przyjmowanie powyższych preparatów może prowadzić do rozleniwienia układu pokarmowego. Tworzy to mechanizm błędnego koła – pacjent przyjmuje coraz większe ilości preparatów przeczyszczających, a problem zaparć nie znika. Dlatego warto znaleźć przyczynę problemu, a nie tylko przeciwdziałać jego objawom.Zaparcia są powszechną dolegliwością. Niejednokrotnie są objawem choroby, ale mogą również wynikać z nieodpowiednich przyzwyczajeń. W walce z przewlekłym zatrzymaniem stolca w pierwszej kolejności powinniśmy zasięgnąć porady lekarskiej. Warto również dokonać zmian w trybie życia – to na pewno nie zaszkodzi, może jedynie pomóc w walce z zaparciami.                                                  

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Co stosować na problemy z gazami i zaparciami u niemowlaka?

Najczęściej gazy u niemowląt pojawiają się na skutek trawienia białek i laktozy zawartych w mleku matki. Mogą być również konsekwencją…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz

  1. lena pisze:

    Bardzo bezpieczne w stosowaniu są czopki, stosowałam je nawet w ciąży. Działają w ciągu kilku minut od aplikacji

    1. Poradnik Gemini pisze:

      Dziękujemy za poradę dla przyszłych mam 😊

    2. Katarzyna pisze:

      Tylko jakie czopki

  2. kacha pisze:

    Na moje problemy z wypróżnianiem to ja stosowałam tylko preparat zawierający maślan sodu. I na tyle dobrze sobie radzi że spokojnie mogą ją polecić innym.

    1. Poradnik Gemini pisze:

      Najważniejsze, że pomogło 😊

    2. Aska pisze:

      a mi nie pomaga

  3. Kalina pisze:

    Na zaparcia trzeba jeść więcej błonnika i pić dużo wody. W moim przypadku sprawdza się sok ze szpinaku i zielonej pietruszki. Ale najpierw ciepła woda z cytryną. Bardzo to porusza jelita. A jak już naprawdę nie mogę to do tej pory piłam herbatki, ale chyba się przerzucę na jakieś czopki, bo są właśnie jakieś co po 15 minutach człowiek ma już ulgę.

  4. klarra pisze:

    najlepsze na zaparcia są czopki, mnie pomagają po około 10 minutach. Można zaplanować moment wypróżnienia, czego nie da się zrobić przy środkach które się połyka, bo nigdy nie wiadomo, jak długo to potrwa.

    1. Kamila pisze:

      ale jakie czopki? nie chce się przeczyszczać, więc szukam alternatywy

  5. Aneta pisze:

    Mnie pomagają czopki musujące. 10 minut od aplikacji mogę się wypróżnić.

    1. Asia pisze:

      Ja stosowalam w ciąży czopki. Bardzo mi pomogły i w sumie były moją deska ratunkowa bo zaparcia dokuczaly mi bardzo.

  6. Emilia pisze:

    Jakie czopki pomagaly

  7. Opiekunka pisze:

    Mam pytanie. Starsza osoba ma problem z wypróżnianiem, stolec jest ubity, twardy, bardzo go dużo. Włożyłam czopka w stolec. Czy zadziała?

    1. mgr farm. Marta Junowicz pisze:

      Dzień dobry.
      Problem z wypróżnianiem u osób starszych dotyka zwłaszcza osób leżących czy stosujących niektóre leki. Wraz z wiekiem jelita funkcjonują coraz gorzej, a perystaltyka jest osłabiona. Jeżeli w dniu aplikacji czopka wypróżnienie nie nastąpi, polecam zastosowanie preparatu aptecznego na bazie makrogolu, który zwykle sprawdza się w takich przypadkach. Ponadto proszę pamiętać o odpowiednim nawodnieniu organizmu – należy pić przede wszystkim wodę niegazowaną, ale można także stosować różnego rodzaju herbaty czy napary ziołowe.

Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)