21
09 maja 2018

Profilaktyka raka piersi. Czy możemy zapobiec chorobie?

Rak piersi jest najczęściej rozpoznawanym nowotworem wśród kobiet zarówno w Polsce, jak i na świecie. To złośliwy nowotwór gruczołu sutkowego, wywodzący się z komórek nabłonkowych. Szacuje się, że w Polsce na tę chorobę zapada ok. 20 tysięcy kobiet rocznie, z których ok. 6 tysięcy umrze. O śmiertelności raka decyduje głównie stopień jego zaawansowania. Czy i jak możemy zapobiec jego rozwojowi?

Rak piersi – czynniki ryzyka

Odpowiedź na tytułowe pytanie jest dość skomplikowana, bowiem nawet unikanie wszystkich czynników ryzyka nowotworowego nie zapewni nam bezpieczeństwa. Czym jest czynnik ryzyka? Jest to każde narażenie na substancję, zmienną, okoliczność bądź działanie mogące zwiększać szanse zachorowania. Nowotwór często powstaje na podstawie spontanicznej mutacji, niezależnie od narażenia na kancerogeny (czynniki ryzyka choroby nowotworowej). Faktem jest również, że w grupach nienarażonych na opisane przez naukowców zagrożenia, ilość rozpoznań raka piersi jest istotnie mniejsza.

Nie możemy zapobiec rozwinięciu się nowotworu piersi, ale możemy zmniejszyć szansę na zachorowanie poprzez unikanie czynników ryzyka.

Modyfikowalne czynniki ryzyka:

  • picie alkoholu,
  • antykoncepcja hormonalna,
  • otyłość,
  • hormonalna terapia zastępcza,
  • małodzietność,
  • późna pierwsza ciąża,
  • brak aktywności fizycznej,
  • palenie papierosów.

Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), 30-50% nowotworów można uniknąć, stosując się do kilku pozornie łatwych do spełnienia wytycznych:

  • zaprzestanie palenia wyrobów tytoniowych,
  • praktykowanie regularnej aktywności fizycznej,
  • zdrowa dieta i utrzymanie zdrowej wagi,
  • ograniczenie spożycia alkoholu,
  • utrzymanie czystości środowiska, w którym żyjemy.

Rak piersi – profilaktyka wtórna

Żeby dobrze zrozumieć kolejną część artykułu, warto poznać znaczenie dwóch słów:

  • zachorowalność – liczba nowo rozpoznanych przypadków choroby w przedziale czasu (np. w roku 2013 rozpoznano ponad 17 tysięcy przypadków raka piersi),
  • umieralność – liczba zgonów spowodowanych przez chorobę w przedziale czasu (np. w roku 2013 na złośliwy nowotwór piersi zmarło niemal 6 tysięcy kobiet).

Zaawansowanie raka piersi dzielimy na IV stadia, gdzie I jest najłagodniejsze, a IV – najcięższe. Z konkretnymi stadiami wiążą się następujące cechy:

  • wielkość guza,
  • rozsiew do węzłów chłonnych,
  • rozsiew do narządów odległych (wątroba, mózg, kości, płuca – stadium IV).

Do stadiów przypisana jest również tzw. przeżywalność, która mówi o tym, ile procent chorych zostanie wyleczonych. Dla stadiów I i II jest to ponad 90%, dla stadium IV tylko ok. 22%.

Celem profilaktyki wtórnej jest rozpoznanie nowotworów w jak najwcześniejszym stadium zaawansowania. Kraje charakteryzujące się wysokim poziomem opieki zdrowotnej (Dania, Norwegia, Belgia, Holandia, Kanada) cechują się największym wskaźnikiem wykrywalności zachorowań na raka piersi oraz niską umieralnością. Świadczy to o bardzo dobrze prowadzonej profilaktyce, która polega na wczesnym wykrywaniu i skutecznym leczeniu raka piersi. Wniosek z tego jest następujący: wyleczenie jest możliwe! Stosując metody profilaktyki wtórnej (czyli umożliwiające jak najwcześniejsze wykrycie choroby) możemy znacząco zwiększyć szanse na pełne wyzdrowienie.

Metody profilaktyki wtórnej

Samobadanie

Metoda najprostsza, zupełnie bezkosztowa. Wymaga poświęcenia jedynie dziesięciu minut każdego miesiąca. Samobadanie może być wykonywane przez nas same bądź partnera. Dzielimy je na 2 etapy:

1. Oglądanie w celu wyszukania patologicznych zmian na skórze piersi, takich jak:

  • zaciągnięcia brodawki sutkowej lub skóry piersi,
  • miejscowe zaczerwienienie nie spowodowane otarciem lub uciśnięciem,
  • wyciek płynu z brodawki (mleczny, surowiczy, krwisty, ropny),
  • „objaw skórki pomarańczowej”,
  • owrzodzenie,
  • różnica wielkości pomiędzy piersiami (piersi większości Pań są w jakimś stopniu nierówne – to zupełnie normalne, niepokojący natomiast będzie wzrost jednej z piersi w niedługim czasie).

2. Badanie palpacyjne (dotykowe): dociskanie piersi do żeber dłonią w poszukiwaniu guzków, zgrubień, wycieku z brodawki i innych patologii. Badanie to powinno być przeprowadzane raz w miesiącu, tydzień po zakończeniu cyklu menstruacyjnego. Dla Pań, które już nie miesiączkują, zaleca się wybranie jednego konkretnego dnia miesiąca (np. dzień wypłaty bądź emerytury).

Mammografia

To badanie radiologiczne, które we wszystkich krajach rozwiniętych jest zapewnione społeczeństwu jako bezpłatne badanie przesiewowe dla kobiet po 50. roku życia i powinno być wykonywane przez nie raz do roku. Po 40. roku życia zaleca się przeprowadzanie badania mammograficznego raz na dwa lata. Warto pamiętać, że ujemny wynik badania mammograficznego nie wyklucza w 100% istnienia nowotworu piersi. Należy kontynuować coroczną diagnostykę mammograficzną, comiesięczne badanie piersi oraz regularne wizyty u ginekologa. Intensywność zapisów na darmowe badania mammograficzne w Polsce jest niższa (ok. 48%) niż w większości krajów Unii Europejskiej i USA (70-80%).

USG

To badanie, które lepiej sprawdza się u kobiet młodszych i kobiet w ciąży. Może również stanowić uzupełnienie badania mammograficznego piersi. O tym, czy badanie USG jest potrzebne, decyduje zwykle ginekolog bądź chirurg onkologiczny.

Zmniejszenie ryzyka zachorowalności na raka piersi lub zwiększenie szans na jego wyleczenie jest możliwe. Aby tego dokonać, warto stosować się do zaleceń WHO, unikać czynników ryzyka oraz regularnie wykonywać badania profilaktyczne, do których należą samobadanie piersi, mammografia oraz USG. Ważne są również cykliczne wizyty u ginekologa.

Przeczytaj również:
Rehabilitacja po mastektomii
Mikropigmentacja medyczna piersi. Poznaj inne oblicze makijażu permanentnego

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Szczepienie przeciwko COVID-19 a przeciwko grypie – które najpierw?

Rekomendacje Zespołu Ekspertów, bazujące na wytycznych kilku krajów europejskich i Stanów Zjednoczonych, dopuszczają jednoczesne szczepienie przeciwko grypie i COVID-19. Warunkiem…

Zobacz więcej

Darmowe szczepienie przeciw grypie – kogo dotyczy?

Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia w sprawie metody zapobiegania grypie w sezonie 2021/2022 bezpłatne szczepienia przysługują: osobom zatrudnionym w podmiocie…

Zobacz więcej

Dawka szczepionki przypominająca a dodatkowa – jaka jest różnica?

  Dawka przypominająca rekomendowana jest u osób powyżej 50. roku życia oraz pracowników ochrony zdrowia, którzy mają bezpośredni kontakt z…

Zobacz więcej

Przeterminowane leki – czy można je bezpiecznie przyjąć?

Producenci leków określają termin ważności leku jako czas, w którym dany preparat wykazuje 100% skuteczności oraz bezpieczeństwo stosowania. Po upływie…

Zobacz więcej

Test antygenowy – czy warto go wykonać po kontakcie z osobą z objawami COVID-19?

Wskazane przez Pana objawy u osoby z poczekalni mogą, ale nie muszą wskazywać na jej zakażenie wirusem SARS-CoV-2. Ponadto został…

Zobacz więcej

Jak odróżnić muchomora sromotnikowego od kani?

Muchomor sromotnikowy odpowiada za najczęstsze zatrucia grzybami w Polsce. Jest to bardzo niebezpieczny grzyb, który tak jak Pani wspomniała, może…

Zobacz więcej

Szczepienie na COVID-19 dostępne dla wszystkich

W ramach Narodowego Programu Szczepień do 10 maja 2021 wszyscy Polacy powyżej 18 roku życia powinni mieć wystawione e-skierowania, które…

Zobacz więcej

Niewykorzystana szczepionka a kolejność według Programu Szczepień

We wtorek 21 kwietnia 2021 roku została opublikowana aktualizacja rozporządzenia, które określa nakazy, zakazy i ograniczenia związane z występowaniem stanu…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz

  1. Paweł pisze:

    Moja żona robiła sobie badanie genów pod kątem ryzyka zachorowania na raka i ma teraz rozpisany plan odżywiania itd. To chyba najlepszy sposób żeby przeciwdziałać zanim coś się stanie..

Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)