1
22 lutego 2021

Pyłkowica, czyli alergia na pyłki roślin

Pyłkowica jest chorobą wywoływaną przez wdychanie pyłków przez osobę uczuloną. Nasilenie objawów jest ściśle związane z okresem pylenia roślin wywołujących uczulenie. Pyłkowica to wbrew powszechnym przekonaniom nie tylko katar sienny i zapalenie spojówek. Jakie są jej objawy i jak sobie z nią radzić? 

Pyłkowica – czym jest? 

Pyłkowica (łac. pollinosis) to inaczej alergia na pyłki roślin, które unoszą się w powietrzu w okresie ich kwitnienia. Jest to alergiczny nieżyt nosa i spojówek. Reakcja alergiczna toczy się również w gardle i oskrzelach. Często dotyka także skóry. 

Pyłkowica jest chorobą sezonową. Może nasilać się w różnych okresach, zależnie od okresu pylenia roślin, na które uczulona jest dana osoba. Do nasilenia może dochodzić w okresach: 

  • wczesnowiosennym (od marca do kwietnia), 
  • wczesnoletnim (od maja do lipca), 
  • wczesnojesiennym (od sierpnia do września). 

Choroba najczęściej dotyczy osób młodych, zazwyczaj ujawnia się między 10 a 20. rokiem życia. Pyłkowica jest uwarunkowana genetycznie, występuje jednak także u osób bez dodatniego wywiadu rodzinnego, które są narażone na znaczne zanieczyszczenie powietrza. Do czynników predysponujących zalicza się również palenie papierosów (także bierne) oraz niezdrową dietę

Osoby chore najczęściej uczulone są na pyłki zbóż i traw (80%) oraz pyłki drzew (35%). Do najpopularniejszych alergenów należą pyłki: 

  • traw, 
  • brzozy, 
  • bylicy, 
  • leszczyny, 
  • dębu, 
  • olszy, 
  • topoli, 
  • komosy, 
  • żyta. 

Szacuje się, że uczulenie na pyłki może dotyczyć nawet 20% społeczeństwa. 

Pyłkowica – objawy 

Do najczęstszych objawów pyłkowicy zalicza się: 

  • katar sienny, 
  • nieżyt nosa, 
  • napady kichania, 
  • łzawienie oczu, 
  • zapalenie spojówek, 
  • astmę pyłkową, 
  • atopowe zapalenie skóry
  • pokrzywkę. 

Osoby cierpiące na pyłkowicę czują się osłabione, rozbite, a nawet rozdrażnione. Nasilenie objawów zależy od aktualnego stężenia pyłków w powietrzu, na co wpływ mają pogoda, wiatr czy wilgotność powietrza. 

Do najczęstszych objawów pyłkowicy należą objawy nosowe. Podczas reakcji alergicznej dochodzi do uwalniania histaminy z komórek tucznych. Histamina oraz inne mediatory stanu zapalnego odpowiadają za napady kichania i pojawienie się obfitej wydzieliny z nosa. Dochodzi do silnego obrzęku błony śluzowej. Mimo dużej ilości wodnistej wydzieliny z nosa występuje uczucie zatkania i świądu.  

Powszechne są również objawy ze strony oczu. Objawy towarzyszące pyłkowicy obejmują świąd, pieczenie, znaczny obrzęk powiek, a także dokuczliwe łzawienie oraz przekrwienie spojówek

Kolejnym układem dotkniętym objawami pyłkowicy jest układ oddechowy. Przy pyłkowicy występuje astma pyłkowa, która objawia się napadowym, suchym kaszlem i utrudnionym oddychaniem. Pacjentom często towarzyszy również uczucie duszności na skutek skurczu oskrzeli. 

Pyłkowica dotyka także skóry osoby uczulonej. Do najczęstszych dolegliwości skórnych należą pokrzywka i obrzęk naczynioruchowy (obrzęk Quinckiego), będący pokrzywką o głębszym umiejscowieniu, w którym dochodzi do obrzęku tkanki podskórnej. W przebiegu pyłkowicy może również dojść do zaostrzenia atopowego zapalenia skóry

U pacjentów uczulonych na pyłki traw, drzew i chwastów może wystąpić również zespół alergii jamy ustnej. Do jego objawów należą uczucie świądu, mrowienia, obrzęk warg, a nawet podniebienia i języka. Dochodzi do niego po spożyciu surowych warzyw i owoców.  

W najgorszym przypadku może wystąpić wstrząs anafilaktyczny, na co narażeni są szczególnie pacjenci cierpiący na astmę oskrzelową. 

Pyłkowica – diagnostyka 

W przypadku podejrzenia pyłkowicy należy zgłosić się do lekarza alergologa. Chorobę stwierdza się na podstawie wywiadu, testów skórnych oraz badań poziomu przeciwciał IgE wytwarzanych na skutek kontaktu z alergenami. 

Pyłkowica – leczenie 

Leczenie polega na unikaniu kontaktu z alergenami oraz łagodzeniu uciążliwych objawów. U uczulonych pacjentów stosuje się także leki przeciwhistaminowe, obkurczające błonę śluzową nosa oraz kortykosteroidy. Skutecznym sposobem na zmniejszenie objawów jest również płukanie nosa i zatok, dzięki któremu wraz z zalegającą wydzieliną można pozbyć się alergenów wywołujących objawy. Leczenie może obejmować również immunoterapię, czyli odczulanie. Odczulanie polega na podskórnym podawaniu coraz większych dawek alergenu, zwiększając tym samym tolerancję organizmu na czynnik uczulający. 

Przeczytaj również:
Odczulanie – skuteczny sposób na alergię
Alergia – jak ją leczyć?
Leki przeciwhistaminowe w leczeniu alergii

Źródła: 

  • Alerg, P. D. (2003). Allergy and pollinosis. Postepy Dermatologii i Alergologii, 20(4), 230. 
  • Bartra, J., Sastre, J., Del Cuvillo, A., Montoro, J., Jáuregui, I., Dávila, I., … & Valero, A. (2009). From pollinosis to digestive allergy. Investig Allergol Clin Immunol, 19(Suppl 1), 3-10. 
  • Dobek, J., & Panaszek, B. Alergologia w praktyce lekarza POZ. Lekarz POZ, 2(2), 126-130. 

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Czy dziecko chore na astmę może przyjmować aspirynę?

Aspiryna (kwas acetylosalicylowy) jest najstarszym, stosowanym po dzień dzisiejszy środkiem przeciwzapalnym, przeciwbólowym i przeciwgorączkowym. Aspiryna nie powinna być jednak w…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz

Czytaj także
04 listopada 2021 Magdalena Bernisz
28 lipca 2021 mgr inż. Ewa Gwóźdź
23 lipca 2021 Natalia Górska
23 lipca 2021 mgr inż. Ewa Gwóźdź
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)