5
14 czerwca 2019
Ewa Lisius Autor
Autor
mgr
Ewa Lisius

Rak szyjki macicy – przyczyny, objawy i profilaktyka

Rak szyjki macicy to groźny nowotwór rozwijający się bardzo długo. Dlatego jest jednym z niewielu, które można wyleczyć niemalże w 100%. Jak go wykryć? Należy systematycznie wykonywać badanie profilaktyczne, czyli cytologię.

Rak szyjki macicy to groźny nowotwór rozwijający się bardzo długo. Dlatego jest jednym z niewielu, które można wyleczyć niemalże w 100%. Jak go wykryć? Należy systematycznie wykonywać badanie profilaktyczne, czyli cytologię.

Co to jest cytologia?

To proste i krótkie badanie, wykonywane minimum raz na trzy lata. Cytologia jest bezbolesna i trwa zaledwie kilka minut.

Pamiętaj! Regularnie przeprowadzane badanie cytologiczne może uratować Ci życie!

Największą zachorowalność na raka szyjki macicy szacuje się między 45 a 59 rokiem życia. W populacji młodych kobiet w wieku 20-44 lata jest aż 8% zachorowań, a w Polsce występuje 3500 zachorowań rocznie (dane z 2013 roku).

Kobieta z klepsydrą

Infekcje u kobiet

Uwaga! Aż 50% kobiet w Polsce z rozpoznanym rakiem szyjki macicy nigdy nie robiło badania cytologicznego!

Blisko 10% pacjentek miało wykonaną cytologię, ale w okresie dłuższym niż 5 lat.

Rak szyjki macicy – przyczyny zachorowań

Wśród młodych kobiet to trzeci co do częstotliwości występowania nowotwór, zaraz po raku piersi i czerniaku skóry. Warto podkreślić, iż można go wykryć bardzo wcześnie i całkowicie wyleczyć.

Głównym winowajcą zachorowania na raka szyjki macicy jest wirus HPV (głównie typy: 16, 18, 31, 33, 45, 52, 58), warto zaznaczyć, że istnieje aż kilkadziesiąt typów tego wirusa. Niektóre typy wirusa HPV mogą powodować raka szyjki macicy, inne są odpowiedzialne za:

  • raka sromu,
  • raka pochwy,
  • raka odbytnicy
  • nowotwór prącia,
  • powstawanie brodawek narządów płciowych,
  • powstawanie brodawczaków krtani.

Gdy kobieta zostanie zakażona którymś z typów wirusa HPV (wirus brodawczaka ludzkiego ang. Human Papilloma Virus) i nie zostanie on usunięty (mimo wdrożonego leczenia wirusa HPV lub z powodu niskiej odporności organizmu, który nie potrafi sam zwalczyć wirusa), to w organizmie mogą rozwinąć się nieprawidłowe komórki. Jeśli nie zostaną one wykryte odpowiednio wcześnie, może dojść do rozwoju zmian przednowotworowych, a w konsekwencji do rozwoju raka. Zakażenie wirusem HPV często występuje bez żadnych objawów. Oznacza to, że wiele osób nawet nie wie, że są zakażone i mogą łatwo przekazywać go innym. 8 na 10 kobiet i mężczyzn zostaje zakażonych wirusem HPV w ciągu swojego życia. Nie można przewidzieć, u kogo rozwinie się choroba spowodowana wirusem.

Raka szyjki macicy – objawy

We wczesnych stadiach rak szyjki macicy jest bezobjawowy. Potem mogą wystąpić następujące symptomy:

  • upławy, stany zapalne pochwy i szyjki macicy,
  • nieprawidłowe krwawienia i plamienia po stosunkach seksualnych, między miesiączkami lub po okresie klimakterium,
  • bóle w dole brzucha lub okolicy lędźwiowo-krzyżowej,
  • zaburzenia oddawania moczu i stolca będące zaawansowanymi objawami chorobowymi, spowodowane niedrożnością jelit lub niewydolnością nerek (przerzuty).

Niebieska kokarda symbolizująca profilaktykę raka szyjki macicy

Co zrobić, gdy wynik cytologii jest nieprawidłowy?

W przypadku nieprawidłowego wyniku badania cytologicznego często przeprowadza się badanie kolposkopowe. Wykonuje się je za pomocą specjalnego aparatu wyposażonego w lupę, która umożliwia oglądanie szyjki macicy w nawet 40-krotnym powiększeniu. W ten sposób lekarz może określić stan nabłonka szyjki oraz jego strukturę. Dopiero po przeprowadzeniu wszystkich niezbędnych badań i otrzymaniu potwierdzenia w postaci wyniku histopatologicznego możliwe jest ustalenie ostatecznej diagnozy oraz podjęcie odpowiedniego leczenia.

Komórki z szyjki macicy powinny być pobierane za pomocą specjalnej szczoteczki, a nie wacika na patyku – wciąż ma to miejsce w niektórych gabinetach ginekologicznych. Ta niewłaściwa praktyka nie pozwala na pobranie odpowiedniej ilości komórek do badania, co w konsekwencji może doprowadzić do zaburzenia wyników.

Następnie komórki przechowywane są w specjalnym płynie, a cała próbka jest przekazywana do laboratorium. Tam specjalista obserwuje w dużym powiększeniu, jakiej wielkości są pobrane komórki, ocenia ich budowę oraz kształt. Dzięki dużemu doświadczeniu jest w stanie wyłapać nawet najmniejsze zmiany. Wyniki cytologii są dostępne do odbioru w ciągu kilku tygodni. Wśród zawartych w nich informacji można znaleźć grupę cytologiczną – im niższa, tym lepszy wynik.

Kiedy wykonać pierwszą cytologię?

Pierwszą cytologię należy wykonać po 18. roku życia lub niedługo po pierwszym stosunku seksualnym. Kolejne badanie powinno być wykonywane co najmniej raz na 3 lata, a w przypadku zagrożenia genetycznego nawet co 6 miesięcy.

Obecnie badanie cytologiczne w ramach Populacyjnego Programu Profilaktyki i Wczesnego Wykrywania Raka Szyjki Macicy jest refundowane przez NFZ. Dotyczy ono kobiet między 25 a 59 rokiem życia, które w ciągu ostatnich 3 lat nie miały pobranego wymazu cytologicznego. Informacje na temat ośrodków wykonujących bezpłatne badania w całej Polsce można znaleźć na stronie internetowej NFZ.

Warto skorzystać również z bezpłatnych badań cytologicznych w ramach akcji “Rzeczywistość zaskakuje. Nie daj się zaskoczyć – zrób cytologię”. Ta 3-letnia kampania ruszyła w styczniu 2018 r., a jej celem jest promowanie profilaktyki raka szyjki macicy wśród mieszkanek województwa pomorskiego. Jest ona realizowana w ramach współfinansowanego przez Unię Europejską projektu “Profilaktyka raka szyjki macicy szansą na wydłużenie aktywności zawodowej kobiet”.

Rak szyjki macicy – czy można się zaszczepić?

Jednym z największych osiągnięć onkologii ostatnich lat jest wprowadzenie szczepionki przeciwko wirusowi HPV. Zmniejsza ona ryzyko infekcji tym wirusem o ponad 75%, jest łatwo dostępna i bezpieczna. Powinno się nią szczepić dziewczęta, a także chłopców przed rozpoczęciem współżycia płciowego, najlepiej około 12. roku życia. Celem szczepień przeciwko HPV jest wytworzenie przeciwciał chroniących przed infekcją. Stały nadzór nad bezpieczeństwem stosowania szczepionki prowadzi Europejska Agencja Leków (EMA).

Rak szyjki macicy to nowotwór, któremu można skutecznie zapobiec. Podstawą jest regularne wykonywanie badań cytologicznych oraz szczepienia młodych ludzi przed rozpoczęciem inicjacji seksualnej. Dzięki temu możemy uchronić nie tylko siebie, ale również innych przed zakażeniem wirusem HPV.

Źródło:

Materiały ze szkolenia położnych w ramach kampanii ”Rzeczywistość zaskakuje. Nie daj się zaskoczyć – zrób cytologię”.

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Ujemne Rh u kobiety w ciąży

Ujemny czynnik Rh u matki powoduje, że jej organizm uznaje taki czynnik jako obcy, a jej układ odpornościowy będzie atakował…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Czy to może być zapalenie pęcherza?

Podejrzenie zapalenia pęcherza można wysnuć na podstawie towarzyszących mu często objawów. Są to: ból przy oddawaniu moczu, ból w okolicy…

Zobacz więcej

Poradnik Gemini Autor

Poradnik Gemini

Czy opryszczkę można wyleczyć?

Niestety wirus opryszczki pozostaje w organizmie przez całe życie. Objawy nawracają i są przerywane okresem latencji, czyli utajenia. Wirus HSV…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Jakie badania wykonać przy podejrzeniu celiakii?

Powinna Pani rozpocząć od wizyty u lekarza rodzinnego. Jeśli istnieje podejrzenie celiakii, konieczne będzie skierowanie do poradni gastroenterologicznej. Najczęściej diagnostyka…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Norma stężenia testosteronu we krwi u dorosłych

Stężenie testosteronu zmienia się dynamicznie. U mężczyzn granice norm to 270-1070 ng/dL ze średnim poziomem ok. 700ng/dL. U kobiet stężenia są zdecydowanie…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Ciąża a grupa krwi

Różne grupy krwi rodziców dziecka mogą skutkować konfliktem serologicznym między matką a płodem. W celu zapobiegnięcia takiej sytuacji sprawdza się…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Normy PSA we krwi

Uznaje się, że:  stężenie 0-2,5ng/ml to bezpieczny poziom, 2,6-4,0 ng/ml to poziom bezpieczny dla większości mężczyzn, jednak należy porozmawiać z…

Zobacz więcej

Natika Karolak Autor

Natika Karolak

mgr farm.

Suplementacja witaminy D w ciąży

Jak najbardziej, suplementacja witaminą D u kobiet w ciąży, jak i matek karmiących piersią jest bardzo ważna. Ilość witaminy D…

Zobacz więcej

Dołącz do wspólnej dyskusji
Czytaj także
22 października 2020 dr Ewa Fiedorowicz
20 października 2020 lek. Patrycja Królikiewicz-Kurek
13 października 2020 Agnieszka Żurawska
31 sierpnia 2020 mgr farm. Karolina Kochańska
20 lipca 2020 Rafał Suchodolski
15 lipca 2020 mgr farm. Marta Junowicz
10 czerwca 2020 mgr farm. Natika Karolak
05 maja 2020 dr Ewa Fiedorowicz
Zobacz więcej
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)