Rumianek – znana wszystkim roślina

Rumianek lekarski (Chamomilla recutita, Matricaria chamomilla L.) to roślina zielarska reprezentująca rodzinę astrowatych (Asteraceae). Ma kilka charakterystycznych cech morfologicznych, do których należą pierzastosieczne liście oraz koszyczki składające się od zewnątrz z białych, podłużnych płatków oraz wewnętrznych rurkowatych żółtych kwiatów.

Rumianek możemy spotkać na łąkach, polach, polanach, trawnikach, przydrożach, nieużytkach oraz w przydomowych ogródkach. Ta światłolubna roślina może osiągnąć wysokość nawet do 60 cm. Dla niektórych jest zwykłym chwastem, jednak dla większości osób rumianek to znakomite lekarstwo.

Cenne składniki rumianku

W ziołolecznictwie znaczenie mają koszyczki rumianku, które są zbierane w początkowym okresie kwitnienia. Służą do przygotowania naparów, herbat, maści, nalewek, okładów czy płukanek. Wykorzystanie koszyczków rumianku w fitoterapii czyli ziołolecznictwie związane jest z bogactwem związków aktywnych, wśród których należy wymienić: olejki eteryczne (zawierające m.in. bisabobol i azuleny), flawonoidy, kumaryny, spirocykliczne poliacetyleny, kwasy fenolowe czy polisacharydy śluzowe.

Czy rumianek jest dla wszystkich bezpieczny?

Naukowcy zgodnie twierdzą, że rumianek nie jest toksyczny oraz nie wykazuje właściwości teratogennych (nie powoduje uszkodzeń płodu).

Natomiast dane literaturowe odnośnie alergenności rumianku są sprzeczne. Wiadomo, że każda roślina zawierająca substancje biologicznie aktywne, może wywołać niepożądane reakcje immunologiczne. I rzeczywiście – znane są przypadki (bardzo nieliczne) wystąpienia alergii i wstrząsu anafilaktycznego po zastosowaniu rumianku u osób uczulonych dodatkowo na chryzantemy czy astry. Z kolei inne doniesienia dowodzą wręcz o antyalergicznym działaniu rumianku, u podstaw którego leżą jego właściwości przeciwhistaminowe.

Choć rumianek ostateczne został zakwalifikowany przez FDA (Amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków, ang. Food and Drug Administration) jako surowiec bezpieczny, to mimo wszystko warto zachować ostrożność przy podawaniu go dzieciom, kobietom w ciąży oraz osobom obciążonym pozytywnym rodzinnym wywiadem alergicznym.

Dlaczego warto sięgać po rumianek? To aż 10 cennych zastosowań

Lista korzyści zdrowotnych wynikających ze stosowania rumianku jest niezwykle bogata i różnorodna. Oto dziesięć najważniejszych zastosowań tej cennej rośliny zielarskiej!

 

  • Działanie przeciwzapalne – obecność substancji aktywnych takich jak bisabobol, azuleny czy flawonoidy powoduje, że wyciąg z rumianku hamuje niektóre z enzymów biorących udział w powstawaniu stanu zapalnego. Jest to potwierdzone wieloma badaniami naukowymi, dlatego podczas przeziębienia warto sięgnąć po napar z rumianku. Przeciwzapalne działanie rośliny może być także wykorzystane przy użyciu zewnętrznym, np. kompresy z rumianku wspaniale działają na stany zapalne spojówek i uciążliwy jęczmień na oku.
  • Działanie przeciwwrzodowe – w tym wypadku największe znaczenie ma bisabobol. Substancja ta wpływa na zmniejszenie uszkodzenia błony śluzowej żołądka, co w chorobie wrzodowej działa protekcyjnie i łagodząco.
  • Działanie przeciwcukrzycowe – rumianek działa ochronnie na trzustkę oraz pomaga zapobiegać nadmiernemu wzrostowi glukozy we krwi. To kolejny powód, dlaczego warto sięgać po napar z rumianku, zamiast po klasyczną czarną herbatę.
  • Działanie spazmolityczne – wyciąg z rumianku redukuje nadmierne skurcze mięśni w układzie pokarmowym oraz pomaga skrócić czas trwania biegunki. Rumianek jest też częstym składnikiem herbatek dla dzieci, gdyż w połączeniu z koprem włoskim czy anyżem, może przynieść ulgę w bólach brzuszka i kolkach jelitowych.
  • Działanie przeciwbakteryjne i przeciwgrzybicze – obecność bisabololu i chamazulenu sprzyja walce z patogenami. Udowodniono, że wyciąg i olejek z rumianku pomaga w leczeniu zakażeń wywołanych m. in. bakterią Staphylococcus aureus czy drożdżakiem Candida albicans.
  • Działanie wyciszające i przeciwdepresyjne – okazuje się, że rumianek może pomóc zwalczyć lęki i zredukować nadmierny stres. To wszystko za sprawą apigeniny, która jest substancją należącą do flawonoidów. Choć te właściwości wymagają jeszcze wielu lat badań, to już dziś wiadomo, że herbata rumiankowa wypita przed snem, pozwoli wyciszyć emocje i ułatwia zasypianie.
  • Działanie ułatwiające leczenie infekcji górnych dróg oddechowych – napar z rumianku możemy śmiało stosować do inhalacji, gdy tylko zauważymy pierwsze objawy przeziębienia. Taki zabieg rozrzedzi wydzielinę i ułatwi oddychanie.
  • Działanie regenerujące skórę stosowanie okładów z rumianku zmniejsza obrzęki, przyspiesza gojenie ran, a nawet pomaga leczyć oparzenia. Warto wspomnieć, że kojące i przeciwzapalne działanie rumianku na skórę jest porównywane z preparatami zawierającymi glikokortykosteroidy, np. hydrokortyzon.
  • Pomaga w leczeniu hemoroidów – rumianek działa przeciwzapalnie, kojąco i regenerująco na zmienione chorobowo miejsca, dlatego stosowanie okładów i nasiadówek jest w tym wypadku bezcenne.
  • Wspomaganie leczenia infekcji dróg moczowych – dzięki zawartości licznych substancji przeciwzapalnych, nasiadówki z rumiankowego naparu przyniosą ulgę także w zapaleniu cewki moczowej,

 

Rumianek ma też inne, nieco zaskakujące zastosowania!

Otóż jest kwiatem jadalnym, który może być wykorzystywany w eksperymentach kulinarnych oraz do ozdabiania potraw. Śmiało możemy więc dorzucać rumianek do zup, sałatek czy galaretek, a ciasto udekorowane biało-żółtymi koszyczkami może być największą atrakcją dla gości.

Rumianek jest także wspaniałą alternatywą dla komercyjnych płukanek do włosów. Stosowanie ziołowego naparu podczas mycia włosów, doda im blasku i witalności. Zabieg ten powinny szczególnie docenić osoby, które pragną uzyskać efekt świetlistych refleksów na swoich blond kosmykach.

Choć wielu z nas ma rumianek w swojej kuchennej szafie, nie zawsze doceniamy jego wspaniałych właściwości. Zaskakujący jest fakt, że niepozorna roślina ma tak wiele zastosowań w ziołolecznictwie, kosmetologii, gastronomii czy przemyśle farmaceutycznym. Pijmy więc rumianek i korzystajmy z jego dobrodziejstw. Na zdrowie!


Piśmiennictwo:

Grys, A., Kania, M., & Baraniak, J. (2014). Rumianek–pospolita roślina zielarska o różnorodnych właściwościach biologicznych i leczniczych. Postępy fitoterapii, 2, 90-93.
Zielińska-Pisklak, M., & Szeleszczuk, Ł. (2013). Rumianek lekarski–dlaczego warto mieć go w domowej apteczce. Lek w Polsce, 9(23), 72-79.