35
21 października 2019
Hanna Lengiewicz Autor
Autor
mgr farm.
Hanna Lengiewicz

Świerzb – jak go wyleczyć?

Świerzb jest chorobą zakaźną skóry wywoływaną przez świerzbowca ludzkiego. Charakteryzuje się występowaniem na skórze powierzchniowych ran, silnym świądem i wtórnymi zakażeniami. Czy świerzb jest zaraźliwy? Jak go leczyć?

Świerzb jest chorobą zakaźną skóry wywoływaną przez świerzbowca ludzkiego. Charakteryzuje się występowaniem na skórze powierzchniowych ran, silnym świądem i wtórnymi zakażeniami. Czy świerzb jest zaraźliwy? Jak go leczyć?

Świerzb – co to jest?

Świerzb to choroba zakaźna wywołana świerzbowcem ludzkim. Jest on gatunkiem zewnątrzpasożytniczego roztocza. Ma białawy kolor i jego wielkość nie przekracza 0,5 mm. Pasożyt odżywia się płynem tkankowym i zrogowaciałą warstwą naskórka żywiciela, w której drąży tunele. W ślepo zakończonych norkach samice składają 2-3 jaja, z których wylęgają się larwy, a następnie w ciągu 3 tygodni przekształcają się w dojrzałe świerzbowce. 

Okres wylęgania świerzbu wynosi od 3 dni do 3 tygodni. Jest to czas, w którym u pacjenta nie pojawiają się objawy, lecz w tym okresie zakaża on innych. Z tego powodu zachodzi konieczność leczenia wszystkich osób z najbliższego otoczenia chorego, nawet tych, u których nie występują żadne objawy – jest duże prawdopodobieństwo, że pojawią się w niedługim czasie. Po 4–6 tygodniach u pacjenta rozwija się reakcja alergiczna na obecność białek świerzbowców i kału w wydrążonych norach, co powoduje intensywne swędzenie i wysypkę.

Świerzbowiec

Łagodzenie objawów świerzbu

Świerzb – zaraźliwość

Do zarażenia świerzbem może dojść:

  • przez bezpośredni kontakt z chorym (w większości przypadków),
  • w wyniku kontaktu z przedmiotami zanieczyszczonymi żywymi świerzbowcami, np. pościel, ręcznik, ubranie (rzadziej).

Na zakażenie świerzbem szczególnie narażone są osoby mieszkające w jednym gospodarstwie domowym, z czego najbardziej wrażliwe są dzieci i osoby starsze. Ryzyko przeniesienia wzrasta wraz z poziomem inwazji pasożyta na żywicielu.

Świerzb – objawy

Charakterystycznym objawem świerzbu jest świąd niewspółmierny do widocznych zmian skórnych. Nasila się on po rozgrzaniu ciała, szczególnie w nocy lub po kąpieli.

Zmiany skórne przypominają wysypkę alergiczną i bywają z nią często mylone – mają postać grudkowo-pęcherzykową

Wysypka obejmuje najczęściej:

  • przestrzenie międzypalcowe rąk,
  • łokcie,
  • zgięcia i fałdy skórne,
  • tułów (głównie okolice pępka),
  • brodawki sutkowe u kobiet,
  • okolice narządów płciowych (zwłaszcza u mężczyzn),
  • pośladki.

Świerzb

U dorosłych osób głowa, szyja, dłonie, stopy i plecy nie są zazwyczaj zajęte chorobą. Nory świerzbowcowe są zazwyczaj widoczne na rękach i nadgarstkach, natomiast grudki i guzki pojawiają się w pozostałych okolicach. 

U dzieci świerzb zajmuje również dłonie i stopy, a także owłosioną skórę głowy. Ponadto może on wystąpić na tułowiu, dłoniach i stopach, gdzie pojawiają się zmiany pęcherzykowe, krosty i guzki.

Uporczywy świąd prowadzi do ciągłego drapania skóry i powstawania uszkodzeń naskórka. Stwarza to doskonałe warunki do nadkażeń bakteryjnych i przenoszenia zakażenia na inne części ciała. W przypadku nieleczonego długo trwającego świerzbu pojawiają się poważniejsze objawy niż jedynie łuszczące się grudki i pęcherzyki, tj.

  • przeczosy – linijne nadżerki naskórka spowodowane intensywnym drapaniem,
  • strupy i objawy wtórnej infekcji (liszajca).

W rzadkich przypadkach może wystąpić typ świerzbu zwany świerzbem norweskim, co ma miejsce u pacjentów:

  • z obniżoną odpornością,
  • w podeszłym wieku,
  • o złym stanie zdrowia.

Przy świerzbie norweskim występują nasilone zmiany skórne, które zajmują również twarz, owłosioną skórę głowy i grzbiet, a więc miejsca zwykle wolne od zmian. Na ciele mogą pojawić się obszary nawarstwionej złuszczonej skóry w postaci cienkiej skorupy. 

Osoby chorujące na świerzb norweski mogą nie wykazywać charakterystycznych symptomów tej choroby jak silny świąd i wysypka. Ten typ świerzbu charakteryzuje się obecnością tysięcy roztoczy świerzbowca na skórze i jest niezwykle zaraźliwy. Chorzy mogą rozsiewać infekcję przez bezpośredni kontakt (nawet podanie ręki) oraz zainfekowanie świerzbowcami rzeczy w swoim otoczeniu: odzieży, pościeli czy mebli.

Jak leczyć świerzb?

Leczenie jest niezbędne, aby pozbyć się pasożyta. Kuracji muszą poddać się wszystkie osoby mające bliski kontakt z osobą ze zdiagnozowanym świerzbem, nawet ci, u których nie wystąpiły żadne objawy. Jest to jedyny sposób, aby zapobiec nowym ogniskom choroby. Jak przebiega leczenie?

  • Zarówno u dorosłych, jak i u dzieci stosuje się zewnętrzne leki przeciw świerzbowi w postaci płynów, szamponów, kremów lub maści.
  • Przed zastosowaniem leku należy wziąć kąpiel lub prysznic. Następnie wmasowujemy lek w czystą, suchą skórę.
  • Preparat musi pozostać na skórze przez 8 do 14 godzin.
  • U dorosłych lek nakłada się na całą powierzchnię skóry (z pominięciem głowy) ze zwróceniem szczególnej uwagi na fałdy, przestrzenie międzypalcowe i okolice narządów płciowych.
  • W przypadku dzieci smarujemy również skórę głowy.

W leczeniu świerzbu stosuje się:

  • 5% krem ​z permetryną – jest to najczęstszy sposób leczenia świerzbu, który może być stosowany u dzieci od 2. miesiąca życia. Krem stosuje się jednorazowo na całe ciało, a w razie potrzeby, zwłaszcza u dzieci, również na twarz i skórę głowy z ominięciem okolic oczu i ust. Preparat należy pozostawić na skórze na co najmniej 8 godzin (najlepiej na noc), a po upływie tego czasu jego pozostałości zmyć wodą z mydłem podczas kąpieli. Zazwyczaj wystarczające jest jednorazowe zastosowanie preparatu. Niekiedy wskazane jest powtórzenie kuracji po 7–14 dniach.
  • 10% roztwór benzoesanu benzylu jest również stosowany jako środek zabezpieczający przed inwazją pasożytów u osób przebywających w złych warunkach higieniczno-sanitarnych. Można zaaplikować go na owłosioną skórę głowy. Preparat należy stosować na suchą umytą skórę (szczególnie między palcami, pod pachami, w pachwinach, na podbrzuszu). Pozostawiamy go na skórze przez 24 godziny, następnie myjemy ciało w gorącej wodzie przy użyciu szarego mydła i wycieramy je czystym ręcznikiem. Preparat stosujemy u wszystkich domowników przez 5 kolejne dni, najlepiej wieczorem.
  • maść siarkową (5%-20%) – może być stosowana u kobiet ciężarnych, w okresie laktacji i u niemowląt. Maść siarkową aplikuje się najczęściej w dwóch schematach leczniczych: 2 razy dziennie przez 3 dni lub raz dziennie przez 5 dni.
  • krotamiton w postaci maści lub płynu – jest skuteczny w łagodzeniu świądu skóry o różnej etiologii, jednakże badania wskazują na niską efektywność tego leku w terapii świerzbu. Krotamiton należy nakładać na całą skórę (oprócz głowy) raz na dobę przez 3–5 dni, a po 2–3 dniach od ostatniej aplikacji należy się wykąpać.
  • iwermektynę – badania wykazały, że 1% krem z iwermektyną (zarejestrowany w Polsce w leczeniu trądziku różowatego) ma skuteczność porównywalną do 2,5% preparatu permetryny;
  • dodatkowo lekarz może przepisać miejscowy lek steroidowy (łagodzi obrzęk, swędzenie i zaczerwienienie) lub lek przeciwhistaminowy (pomaga zminimalizować świąd).

Świerzb to choroba o długim okresie wylęgania, która bardzo łatwo przenosi się przez bezpośredni kontakt, jak i styczność z zanieczyszczonymi przedmiotami. Jedynym sposobem na jej pokonanie jest włączenie leczenia nie tylko u osoby zarażonej, ale również jej bliskich.

Źródła:

  • Żelazny I., Nowicki R., Sobjanek M., Scabies – frequent dermatosis, difficult diagnosis, Przewodnik Lekarza/Guide for GPs, 2007; 10 (8):68-73,
  • https://www.aad.org/public/diseases/contagious-skin-diseases/scabies#treatment,
  • http://pssebrzesko.wsse.krakow.pl/attachments/article/332/Zalacznik%20nr%201.pdf,
  • https://podyplomie.pl/medycyna/23445,swierzb-najnowsze-zasady-diagnostyki-leczenia-i-profilaktyki?page=4.

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Ciąża a grupa krwi

Różne grupy krwi rodziców dziecka mogą skutkować konfliktem serologicznym między matką a płodem. W celu zapobiegnięcia takiej sytuacji sprawdza się…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Normy PSA we krwi

Uznaje się, że:  stężenie 0-2,5ng/ml to bezpieczny poziom, 2,6-4,0 ng/ml to poziom bezpieczny dla większości mężczyzn, jednak należy porozmawiać z…

Zobacz więcej

Natika Karolak Autor

Natika Karolak

mgr farm.

Suplementacja witaminy D w ciąży

Jak najbardziej, suplementacja witaminą D u kobiet w ciąży, jak i matek karmiących piersią jest bardzo ważna. Ilość witaminy D…

Zobacz więcej

Marta Grabowska Autor

Marta Grabowska

mgr farm.

Beta-karoten a witamina A

Beta-karoten jest prekursorem witaminy A i tak samo jak witamina A wykazuje właściwości przeciwutleniające. Przekształca się w witaminę A w…

Zobacz więcej

Magdalena Fuszara Autor

Magdalena Fuszara

mgr farm.

Czy można przesunąć termin miesiączki?

Pani Weroniko, antykoncepcja hormonalna wiąże się z wieloma obostrzeniami zdrowotnymi dotyczącymi jej stosowania, a niewłaściwe przyjmowanie tabletek antykoncepcyjnych może prowadzić…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Czy w ciąży można wykonać rezonans magnetyczny (MRI)?

Można. Badanie z użyciem rezonansu magnetycznego jest uznawane za nieszkodliwe zarówno dla płodu, jak i pacjentki w ciąży. Przeczytaj również:Czy…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Czy w ciąży można wykonywać RTG?

Należy unikać wykonywania zdjęć RTG pacjentkom w ciąży. Nie zawsze jest to możliwe, dlatego decyzja o wykonaniu bądź rezygnacji ze…

Zobacz więcej

Poradnik Gemini Autor

Poradnik Gemini

Jak wspomóc odchudzanie?

Preparaty odchudzające mają różne składy, wyciągi z różnych roślin oraz składniki mineralne. Jednym ze składników wspomagających spalanie tkanki tłuszczowej jest…

Zobacz więcej

Dołącz do wspólnej dyskusji
Czytaj także
07 lipca 2020 dr n. med. Piotr Niedziałkowski
12 maja 2020 mgr farm. Marta Grabowska
28 kwietnia 2020 mgr Ewelina Mróz
17 kwietnia 2020 lek. Małgorzata Czerniak
16 kwietnia 2020 lek. Patrycja Królikiewicz-Kurek
15 kwietnia 2020 lek. Małgorzata Czerniak
08 listopada 2019 mgr farm. Marta Junowicz
17 października 2019 mgr farm. Marta Junowicz
Zobacz więcej
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)