6
04 maja 2020
Ewa Fiedorowicz Autor
Autor
dr
Ewa Fiedorowicz

Szczepionka na meningokoki – dlaczego warto ją zastosować?

Meningokoki są przyczyną wielu zgonów, szczególnie wśród niemowląt i osób w wieku 15-24 lat. Szczepienia ochronne to jedyna skuteczna metoda w walce z inwazyjną chorobą meningokokową. W Polsce szczepienie przeciwko meningokokom nie jest obowiązkowe, ale zalecane przez Ministerstwo Zdrowia. 

Meningokoki są przyczyną wielu zgonów, szczególnie wśród niemowląt i osób w wieku 15-24 lat. Szczepienia ochronne to jedyna skuteczna metoda w walce z inwazyjną chorobą meningokokową. W Polsce szczepienie przeciwko meningokokom nie jest obowiązkowe, ale zalecane przez Ministerstwo Zdrowia. 

Meningokoki – szczepionki dostępne w Polsce 

Obecnie w naszym kraju dostępne są następujące rodzaje szczepionek przeciwko meningokokom: 

Szczepionki skoniugowane – w ich skład wchodzą polisacharydy bakteryjne połączone z białkowym nośnikiem. Szczepionki skoniugowane mogą być podawane po ukończeniu 2 miesiąca życia dziecka. Kupimy je w postaci: 

  • preparatu zawierającego oczyszczone polisacharydy Neisseria meningitidis z grupy C, 
  • lub 4-walentnej szczepionki z antygenami w postaci polisacharydów meningokoków z grupy A, C, W135, Y. 
Niemowlę podczas szczepienia

Szczepionki białkowe, które zapewniają ochronę przeciwko meningokokom z serogrupy B. Dostępne są preparaty w postaci: 

  • szczepionki zawierającej oczyszczone białka Neisseria meningitidis serogrupy B. Jest ona zalecana dla niemowląt powyżej 2. miesiąca życia oraz dla osób starszych,  
  • szczepionki otrzymanej metodą rekombinacji genetycznej, która przeznaczona jest dla osób dorosłych oraz dla dzieci powyżej 10. roku życia. Ten rekombinowany preparat, oprócz oczyszczonego białka Neisseria meningitidis serogrupy B, zawiera także białko powierzchniowe fHbp (czynnik H).  

Aktualnie w Polsce nie są dostępne szczepionki polisacharydowe, które indukują ochronę przeciwko meningokokom z serogrupy A i C lub A, C, W135 i Y na okres 3-5 lat. 

Jaki jest skład szczepionki na meningokoki? 

Najczęściej stosowaną szczepionką u niemowląt powyżej 2. miesiąca życia jest preparat białkowy, chroniący przed zakażeniem meningokokami z serogrupy B. Jest on sprzedawany w postaci białej, opalizującej zawiesiny do wstrzykiwań, umieszczonej w ampułko-strzykawce. 

Szczepionka zawiera: 

  • substancje czynne wyizolowane ze szczepów Neisseria meningitidis (serogrupa B): 
    • rekombinowane białko fuzyjne NHBA,  
    • rekombinowane białko NadA,  
    • rekombinowane białko fuzyjne fHbp  
    • pęcherzyki błony zewnętrznej ze szczepu NV98/254,  
  • substancje pomocnicze, w skład których wchodzą:  
    • sodu chlorek,  
    • histydyna,  
    • sacharoza, 
    • woda do wstrzykiwań. 

W jaki sposób szczepionka zapewnia ochronę przed meningokokami? 

Szczepionka o wyszczególnionym powyżej składzie indukuje odporność czynną poprzez wytwarzanie przeciwciał przeciwko bakteriom Neisseria meningitidis z serogrupy B. 

Meningokoki

Szczepionka na meningokoki – cena 

Za jedną dawkę szczepionki białkowej trzeba zapłacić od 320 do nawet 530 zł, z kolei pojedyncza dawka szczepionki skoniugowanej to koszt około 120-180 zł. 

Szczepionka przeciwko meningokokom – co należy wiedzieć? 

  • Preparat należy podać domięśniowo (przednio-boczna część uda u niemowląt oraz obszar mięśnia naramiennego u osób dorosłych). Szczepionki nie wolno podawać śródskórnie, podskórnie i dożylnie.  
  • U osób z zaburzeniami odporności, np. przy przyjmowaniu leków immunosupresyjnych, odpowiedź immunologiczna po podaniu szczepionki może być obniżona.  
  • Szczepionkę można podawać razem z innymi szczepionkami przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, Haemophilus influenzae typu B, poliomyelitis, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, pneumokokom, odrze, śwince, różyczce, ospie wietrznej. Preparaty nie mogą być jednak wymieszane w tej samej strzykawce, a wstrzyknięcia powinny być wykonane w oddzielne miejsca.  
  • Nie ma jednoznacznych informacji odnośnie ryzyka stosowania szczepionki u kobiet w ciąży, jednak w przypadku narażenia na kontakt z meningokokami nie należy wstrzymywać podawania preparatu ochronnego.  
  • Nie określono bezpieczeństwa stosowania szczepionki podczas karmienia piersią.  
  • Podanie szczepionki nie powinno wpłynąć na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn, jednak należy zachować ostrożność ze względu na możliwość wystąpienia reakcji niepożądanych.  

Meningokoki – kiedy szczepić? 

Ilość dawek pierwotnych, dawek uzupełniających oraz odstępów pomiędzy wstrzyknięciami zależy od wieku pacjenta w czasie pierwszej iniekcji preparatu.  

Rekomendacje umieszczone w charakterystyce produktu leczniczego są następujące: 

  • Niemowlęta w wieku od 2 do 5 miesięcy: szczepienie pierwotne obejmuje trzy dawki, podane w odstępie nie mniejszym niż 1 miesiąc. Zalecane jest podanie jednej dawki przypominającej w wieku 12-15 miesięcy, po zachowaniu odstępu 6 miesięcy po zakończeniu cyklu szczepienia pierwotnego. 
  • Niemowlęta w wieku od 3 do 5 miesięcy: szczepienie pierwotne obejmuje dwie dawki podane w odstępie co najmniej 2 miesięcy. Dawka uzupełniająca powinna być podana w sposób opisany w poprzedniej grupie wiekowej. 
  • Niemowlęta w wieku od 6 do 11 miesięcy:  szczepienie pierwotne obejmuje dwie dawki podane w odstępie nie mniejszym niż 2 miesiące. Dawka uzupełniająca powinna być podana w drugim roku życia, po upływie co najmniej 2 miesięcy od cyklu szczepienia pierwotnego. 
  • Dzieci w wieku od 12 do 23 miesięcy: szczepienie pierwotne powinno być wykonane zgodnie ze schematem z poprzedniej grupy wiekowej, natomiast jedna dawka uzupełniająca powinna być podana z zachowaniem odstępu od 12 do 23 miesięcy od cyklu szczepienia pierwotnego. 
  • Dzieci powyżej 2. roku życia oraz osoby dorosłe: powinny otrzymać dwie dawki szczepienia pierwotnego w odstępie nie mniejszym niż 2 miesiące. Jeśli pacjenci z tej grupy wiekowej narażeni są na kontakt z meningokokami, to należy rozważyć podanie dawki uzupełniającej (zgodnie z oficjalnymi zaleceniami). 
  • Obecnie nie ma oficjalnych danych odnośnie stosowania szczepionki u osób powyżej 50. roku życia i u pacjentów przewlekle chorych. 

Szczepionka na meningokoki – czy jest bezpieczna? 

Głównymi przeciwwskazaniami do podania szczepionki są: 

  • nadwrażliwość na substancje czynne lub pomocnicze zawarte w preparacie, 
  • ciężka choroba z występującą gorączką,  
  • zaburzenia krzepliwości krwi (np. małopłytkowość). 

Szczególne środki ostrożności należy zachować po podaniu szczepionki wcześniakom urodzonym przed 28. tygodniem życia.  U tak małych pacjentów konieczna jest kontrola czynności oddechowych.  

Szczepionka na meningokoki – skutki uboczne 

Wszystkie działania niepożądane należy zgłosić lekarzowi, farmaceucie lub pielęgniarce. Rodzaj działania niepożądanego oraz częstość jego występowania może różnić się w poszczególnych grupach wiekowych.  

U niemowląt i dzieci do 11. roku życia są to zazwyczaj: 

  • gorączka,  
  • rozdrażnienie, 
  • tkliwość i rumień w miejscu wkłucia,  
  • ból głowy oraz ogólne złe samopoczucie, 
  • ból w miejscu podania szczepionki,  
  • ponadto mogę wystąpić: 
  • reakcje alergiczne i wysypka skórna,  
  • zaburzenia apetytu, 
  • bladość i senność, 
  • nietypowy płacz, 
  • sztywność karku, 
  • światłowstręt, 
  • biegunka i wymioty, 
  • bóle stawowe. 

U dzieci powyżej 11. roku życia i u osób dorosłych: 

  • zaburzenia układu immunologicznego i reakcje alergiczne,  
  • wysoka gorączka, 
  • drgawki,  
  • suchość skóry i wysypka skórna, 
  • ból głowy oraz bóle mięśniowo-stawowe, 
  • ból i stwardnienie w miejscu wstrzyknięcia, 
  • omdlenia i ogólne złe samopoczucie, 
  • nudności oraz zaburzenia żołądkowo-jelitowe. 

Pamiętajmy, że szczepionka przepisywana jest na receptę ściśle określonemu pacjentowi i nie wolno udostępniać jej innym osobom. Przed zastosowaniem szczepionki należy zapoznać się z informacjami umieszczonymi w ulotce dołączonej do opakowania, a wszelkie wątpliwości i sprawy niezrozumiałe omówić z lekarzem lub pielęgniarką. Konieczne jest także poinformowanie personelu medycznego o przewlekłych chorobach i przyjmowanych lekach.  

Źródła: 

  • Jackowska, T., & Wagiel, E. (2014). Inwazyjna choroba meningokokowa–praktyczne wskazówki dla lekarzy. Postępy Nauk Medycznych, XXVII, 10B, 44-50. 
  • Charakterystyka produktu leczniczego oraz ulotka dołączona do opakowania zalecanej szczepionki przeciwko meningokokom grupy B. 
  • http://www.ema.europa.eu (Internetowa strona Europejskiej Agencji Leków). 
  • https://szczepienia.pzh.gov.pl/szczepionki/meningokoki/5/. 

Przeczytaj również:
Co to są meningokoki?

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Ciąża a grupa krwi

Różne grupy krwi rodziców dziecka mogą skutkować konfliktem serologicznym między matką a płodem. W celu zapobiegnięcia takiej sytuacji sprawdza się…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Normy PSA we krwi

Uznaje się, że:  stężenie 0-2,5ng/ml to bezpieczny poziom, 2,6-4,0 ng/ml to poziom bezpieczny dla większości mężczyzn, jednak należy porozmawiać z…

Zobacz więcej

Natika Karolak Autor

Natika Karolak

mgr farm.

Suplementacja witaminy D w ciąży

Jak najbardziej, suplementacja witaminą D u kobiet w ciąży, jak i matek karmiących piersią jest bardzo ważna. Ilość witaminy D…

Zobacz więcej

Marta Grabowska Autor

Marta Grabowska

mgr farm.

Beta-karoten a witamina A

Beta-karoten jest prekursorem witaminy A i tak samo jak witamina A wykazuje właściwości przeciwutleniające. Przekształca się w witaminę A w…

Zobacz więcej

Magdalena Fuszara Autor

Magdalena Fuszara

mgr farm.

Czy można przesunąć termin miesiączki?

Pani Weroniko, antykoncepcja hormonalna wiąże się z wieloma obostrzeniami zdrowotnymi dotyczącymi jej stosowania, a niewłaściwe przyjmowanie tabletek antykoncepcyjnych może prowadzić…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Czy w ciąży można wykonać rezonans magnetyczny (MRI)?

Można. Badanie z użyciem rezonansu magnetycznego jest uznawane za nieszkodliwe zarówno dla płodu, jak i pacjentki w ciąży. Przeczytaj również:Czy…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Czy w ciąży można wykonywać RTG?

Należy unikać wykonywania zdjęć RTG pacjentkom w ciąży. Nie zawsze jest to możliwe, dlatego decyzja o wykonaniu bądź rezygnacji ze…

Zobacz więcej

Poradnik Gemini Autor

Poradnik Gemini

Jak wspomóc odchudzanie?

Preparaty odchudzające mają różne składy, wyciągi z różnych roślin oraz składniki mineralne. Jednym ze składników wspomagających spalanie tkanki tłuszczowej jest…

Zobacz więcej

Dołącz do wspólnej dyskusji
Czytaj także
22 października 2020 dr Ewa Fiedorowicz
20 października 2020 lek. Patrycja Królikiewicz-Kurek
13 października 2020 Agnieszka Żurawska
31 sierpnia 2020 mgr farm. Karolina Kochańska
20 lipca 2020 Rafał Suchodolski
15 lipca 2020 mgr farm. Marta Junowicz
30 czerwca 2020 dr n. med. Piotr Niedziałkowski
10 czerwca 2020 mgr farm. Natika Karolak
20 maja 2020 mgr farm. Natika Karolak
Zobacz więcej
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)