23
06 września 2019

Szczepionka przeciwko grypie – czy warto ją stosować?

Grypa to choroba zakaźna układu oddechowego o ostrym przebiegu, którą wywołują wirusy typu A i B. Aby zapobiec zachorowaniu, można zastosować szczepienia ochronne. Czy warto poddać się szczepieniu przeciwko grypie? Kto powinien się zaszczepić?

Grypa – jak dochodzi do zakażenia?

Do zarażenia grypą może dojść trzema różnymi drogami:

  • drogą kropelkową – osoba zainfekowana kaszle lub kicha bezpośrednio na osobę zdrową, 
  • drogą pokarmową – pozwala na to właściwość wirusów, które mają zdolność do przetrwania na przedmiotach, opakowaniach czy żywności nawet do kilku godzin, 
  • przez bezpośrednie dotknięcie człowieka, świni lub ptaka zarażonego tym patogenem.

Grypa – objawy

Objawy grypy są dość nieswoiste i należą do nich:

  • wysoka gorączka (powyżej 38˚C) i towarzyszące jej dreszcze, 
  • pogorszenie samopoczucia (przez pierwsze 24-48 godzin choroby),
  • brak apetytu,
  • kaszel (najczęściej suchy),
  • bóle mięśni,
  • bóle głowy,
  • katar o niskim nasileniu.

Nieleczona grypa może doprowadzić do poważniejszych chorób, m.in.:

  • zapalenia płuc,
  • ostrego zapalenie ucha,
  • niewydolności krążenia,
  • ostrego zapalenia zatok przynosowych.

Uwaga! W skrajnych przypadkach nieleczona grypa może skutkować zgonem pacjenta.

Przeczytaj również:
Grypa i przeziębienie – jak je odróżnić?

Grypa – leczenie i profilaktyka

Jedynym sposobem leczenia grypy jest leczenie objawowe. Najczęściej stosowanymi substancjami, które pozwalają na złagodzenie objawów grypy, są:

  • paracetamol,
  • aspiryna,
  • ibuprofen,
  • metamizol sodowy,
  • inne leki z grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych

Pamiętaj! W trakcie choroby należy pić dużo wody. 

Pomocna może okazać się także suplementacja ekstraktem z czarnego bzu, np. w formie syropu. Badania udowadniają, że jego regularne zażywanie hamuje namnażanie wirusów in vitro. Działa on nawet po zainfekowaniu. W podwójnie randomizowanym teście (ani badany, ani badający nie byli świadomi, czy podaje się im substancję czynną, czy placebo) zauważono, że stosowanie ekstraktu z czarnego bzu skraca czas trwania choroby o połowę. Wynika to ze wzrostu ilości produkowanych cytokin, które są „motorem napędowym” układu odpornościowego – pobudzają do proliferacji (rozmnażania) leukocyty i inne komórki odpowiedzialne za walkę organizmu z patogenami.

Do nieswoistych sposobów ochrony przed zakażeniem wirusem grypy należą:

  • unikanie dużych skupisk ludzi,
  • rezygnacja z komunikacji miejskiej,
  • ograniczanie bezpośredniego kontaktu w przestrzeni wspólnej, co polega np. na unikaniu dotykania klamek czy poręczy na schodach i w windzie, rezygnacji z podawania ręki na przywitanie itp.

Najważniejszym i najskuteczniejszym sposobem zapobiegania grypie są sezonowe szczepienia ochronne. Choć w profilaktyce grypy szczepienia stosuje się od kilkudziesięciu lat, to wciąż budzą one wiele kontrowersji. Niemniej jednak Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) rekomenduje szczepionki jako najskuteczniejszą metodę ochrony przed zachorowaniem na grypę. Z uwagi na szybką mutacją wirusa każdego roku przed sezonem największej zachorowalności na grypę przygotowywana jest nowa mieszanka. Iniekcje wykonuje się zazwyczaj w okresie od września do grudnia, czyli w miesiącach poprzedzających wzrost zachorowań (styczeń-marzec). Do szczepienia kwalifikuje lekarz, jeśli pacjent znajduje się w tzw. grupie podwyższonego ryzyka.

Szczepienia przeciwko grypie – działanie, skutki uboczne

Pacjentowi podczas szczepienia zostaje wszczepiony inaktywowany, czyli „martwy” wirus. Wówczas organizm w ciągu ok. trzech tygodni zaczyna wytwarzać swoistą odpowiedź odpornościową w postaci przeciwciał, co oznacza, że „uczy się”, jak radzić sobie z przeciwnikiem – wirusem. Skuteczność szczepienia zwykle utrzymuje się od 6 do 12 miesięcy.

Podany patogen nie wywołuje grypy, lecz może – jak każdy inny lek – wywoływać działania niepożądane. Dotyczy to mniej niż 1% zaszczepionych osób. Najczęściej są to objawy grypopodobne, do których należą:

  • ból głowy, 
  • gorączka,
  • osłabienie, 
  • bóle mięśni, 
  • dreszcze, 
  • bóle stawów,
  • ból oraz powstanie stwardnienia, tzw. grudki w miejscu zastrzyku.

Jeśli powyższe symptomy utrzymują się przez kilka dni i ulegają nasileniu, należy udać się na konsultację lekarską.

Przeczytaj również:
Grypa i inne wirusy – jak się przed nimi uchronić?

Kobieta, której towarzyszy gorączka

Grupy ryzyka – kto powinien zaszczepić się przeciwko grypie?

Wśród osób, które powinny poddać się szczepieniu przeciwko grypie, wymienia się:

  • chorych na nadciśnienie tętnicze,
  • cierpiących na schorzenia układu oddechowego, np. astmę, POCHP,
  • cukrzyków,
  • dzieci od 6. miesiąca do 18. roku życia,
  • dorosłych po 50. roku życia,
  • kobiety przed planowaną ciążą,
  • osoby po przeszczepach,
  • zakażonych wirusem HIV.

Warto, aby zaszczepili się również ci, którzy pracują lub regularnie przebywają z ludźmi z ww. grup ryzyka, np. pracownicy transportu, szkół, placówek medycznych itp.

Kto nie powinien stosować szczepionek przeciwko grypie?

Szczepień powinny unikać osoby uczulone na którykolwiek ze składników preparatu. Chodzi tu głównie o alergizujące białka jaja kurzego oraz formaldehyd (składnik dodatkowy Influvac Tetra). Kolejny dyskwalifikujący czynnik to przechodzenie choroby zakaźnej – wówczas podanie preparatu należy odłożyć w czasie. O zakwalifikowaniu do szczepienia, na podstawie badania fizykalnego, decyduje lekarz. Czynnikami wykluczającymi szczepienie (oprócz infekcji) są:

  • wysoka gorączka,
  • powiększone węzły chłonne,
  • zaostrzenie choroby przewlekłej i reakcji alergicznej.

Czy szczepionki przeciwko grypie są refundowane?

Od 1.09.2018 r. w Polsce dostępna jest tylko jedna refundowana czterowalentna szczepionka firmy Sanofi – Vaxigrip Tetra. Cena ustalona przez Ministerstwo Zdrowia to 45,76 zł. Istnieje jednak odpłatność na poziomie 50% w zakresie wskazań objętych refundacją: „Czynne uodpornienie osób powyżej 65 roku życia w zapobieganiu grypie wywołanej przez dwa podtypy wirusa grypy A oraz dwa podtypy wirusa grypy B, które zawarte są w szczepionce”. Wówczas za ten preparat zapłacimy 22,88 zł.

Warto również wiedzieć, że dla osób powyżej 75 roku życia szczepienie jest darmowe.

Oprócz tego apteki oferują szczepionkę Influvac Tetra firmy Mylan. Należy jednak pamiętać, że jest ona przeznaczona dla osób powyżej 3. roku życia i nie jest refundowana przez Narodowy Fundusz Zdrowia.

Szczepionki są często finansowane przez samorządy w programach profilaktycznych. Przykładowo Urząd Miasta w Łodzi planuje przeznaczyć 250 tys. złotych na szczepionki dla około 5500 mieszkańców. Akcja obejmuje pacjentów po 65 roku życia. Grupa osób, które mogą skorzystać z takich świadczeń (nie tylko w Łodzi, ale także w innych miastach), zależy głównie od decyzji Wojewódzkiego Konsultanta Ministerstwa Zdrowia współpracującego z przedstawicielami urzędów na poziomie powiatowym, gminnym oraz miejskim.

Szczepionki to najskuteczniejsza metoda chroniąca przed zachorowaniem na grypę. Co prawda mogą one wywołać działania niepożądane, lecz ich wystąpienie jest rzadkością. Jeżeli nie należymy do grupy ryzyka, warto skorzystać z tej metody profilaktyki.

Źródła:

  • Paules C., Subbarao K., Influenza. „Lancet”, 10.03. 2017,
  • Radigan K.A. i inni, Modeling human influenza infection in the laboratory, „Infection and Drug Resistance”, 8, 2015, s. 311–320,
  • Rothberg M.B., Haessler S.D., Brown R.B., Complications of viral influenza, „The American Journal of Medicine”, 121 (4), 2008, s. 258–264,
  • Barak V., Halperin T., Kalickman I., The effect of Sambucol, a black elderberry-based, natural product, on the production of human cytokines: I. Inflammatory cytokines, „European Cytokine Network”, 12 (2), s. 290-6, kwiecień-czerwiec 2001,
  • Szczeklik A., Gajewski P., Interna Szczeklika, Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, Kraków 2017, s. 2363–2369,
  • http://www.mz.gov.pl,
  • Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 29 sierpnia 2018 roku w sprawie wykazu refundowanych leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych na 1 września 2018 r.,
  • https://expressilustrowany.pl/bezplatne-szczepienia-przeciwko-grypie-dla-5500-lodzian-w-wieku-65-plus/ar/c1-14393387.

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Szczepienie na COVID-19 dostępne dla wszystkich

W ramach Narodowego Programu Szczepień do 10 maja 2021 wszyscy Polacy powyżej 18 roku życia powinni mieć wystawione e-skierowania, które…

Zobacz więcej

Niewykorzystana szczepionka a kolejność według Programu Szczepień

We wtorek 21 kwietnia 2021 roku została opublikowana aktualizacja rozporządzenia, które określa nakazy, zakazy i ograniczenia związane z występowaniem stanu…

Zobacz więcej

Czy po szczepieniu na COVID-19 można nadal zarażać?

Kwestia ta nadal nie do końca została poznana i jest tematem badań.   Istnieje prawdopodobieństwo, że osoby zaszczepione mogą transmitować…

Zobacz więcej

Szczepionka na koronawirusa dla dzieci

Szczepionki dostępne na polskim rynku przeznaczone dla dzieci od 12 roku życia oraz dorosłych to Pfizer BioNTech. Dla osób powyżej…

Zobacz więcej

Czy szczepienie przeciw rotawirusom jest obowiązkowe?

Od 2021 roku szczepionka przeciwko rotawirusom została wprowadzona do Programu Szczepień Ochronnych jako pozycja obowiązkowa. Bezpłatne szczepienie obejmie dzieci urodzone po 31 grudnia…

Zobacz więcej

Szczepionka przeciw koronawirusowi

Oficjalna informacja producenta szczepionki mówi, że po rozcieńczeniu fiolka zawiera 5 dawek po 0,3 ml. Postępując zgodnie z instrukcją przygotowania…

Zobacz więcej

Jak przechowywać szczepionki?

Szczepionki to produkty termolabilne, czyli wrażliwe na zmiany temperatury. W ich przechowywaniu i transporcie najważniejsze jest zachowanie procedury tzw. zimnego…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz
Czytaj także
26 lipca 2021 mgr farm. Karolina Raźniewska
07 lipca 2021 mgr farm. Magdalena Fuszara
06 lipca 2021 mgr farm. Marta Grabowska
02 lipca 2021 Magdalena Bernisz
29 czerwca 2021 dr Ewa Fiedorowicz
29 czerwca 2021 mgr farm. Dawid Wardecki
25 czerwca 2021 mgr inż. Ewa Gwóźdź
09 czerwca 2021 mgr farm. Magdalena Fuszara
02 czerwca 2021 mgr farm. Marta Grabowska
Zobacz więcej
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)