23
06 września 2019
Sebastian Cybulski Autor
Autor
mgr farm.
Sebastian Cybulski

Szczepionka przeciwko grypie – czy warto ją stosować?

Grypa to choroba zakaźna układu oddechowego o ostrym przebiegu, którą wywołują wirusy typu A i B. Aby zapobiec zachorowaniu, można zastosować szczepienia ochronne. Czy warto poddać się szczepieniu przeciwko grypie? Kto powinien się zaszczepić?

Grypa to choroba zakaźna układu oddechowego o ostrym przebiegu, którą wywołują wirusy typu A i B. Aby zapobiec zachorowaniu, można zastosować szczepienia ochronne. Czy warto poddać się szczepieniu przeciwko grypie? Kto powinien się zaszczepić?

Grypa – jak dochodzi do zakażenia?

Do zarażenia grypą może dojść trzema różnymi drogami:

  • drogą kropelkową – osoba zainfekowana kaszle lub kicha bezpośrednio na osobę zdrową, 
  • drogą pokarmową – pozwala na to właściwość wirusów, które mają zdolność do przetrwania na przedmiotach, opakowaniach czy żywności nawet do kilku godzin, 
  • przez bezpośrednie dotknięcie człowieka, świni lub ptaka zarażonego tym patogenem.

Grypa – objawy

Objawy grypy są dość nieswoiste i należą do nich:

  • wysoka gorączka (powyżej 38˚C) i towarzyszące jej dreszcze, 
  • pogorszenie samopoczucia (przez pierwsze 24-48 godzin choroby),
  • brak apetytu,
  • kaszel (najczęściej suchy),
  • bóle mięśni,
  • bóle głowy,
  • katar o niskim nasileniu.
Dziecko w trakcie szczepienia

Na grypę i przeziębienie

Nieleczona grypa może doprowadzić do poważniejszych chorób, m.in.:

  • zapalenia płuc,
  • ostrego zapalenie ucha,
  • niewydolności krążenia,
  • ostrego zapalenia zatok przynosowych.

Uwaga! W skrajnych przypadkach nieleczona grypa może skutkować zgonem pacjenta.

Przeczytaj również:
Grypa i przeziębienie – jak je odróżnić?

Grypa – leczenie i profilaktyka

Jedynym sposobem leczenia grypy jest leczenie objawowe. Najczęściej stosowanymi substancjami, które pozwalają na złagodzenie objawów grypy, są:

  • paracetamol,
  • aspiryna,
  • ibuprofen,
  • metamizol sodowy,
  • inne leki z grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych

Pamiętaj! W trakcie choroby należy pić dużo wody. 

Pomocna może okazać się także suplementacja ekstraktem z czarnego bzu, np. w formie syropu. Badania udowadniają, że jego regularne zażywanie hamuje namnażanie wirusów in vitro. Działa on nawet po zainfekowaniu. W podwójnie randomizowanym teście (ani badany, ani badający nie byli świadomi, czy podaje się im substancję czynną, czy placebo) zauważono, że stosowanie ekstraktu z czarnego bzu skraca czas trwania choroby o połowę. Wynika to ze wzrostu ilości produkowanych cytokin, które są „motorem napędowym” układu odpornościowego – pobudzają do proliferacji (rozmnażania) leukocyty i inne komórki odpowiedzialne za walkę organizmu z patogenami.

Do nieswoistych sposobów ochrony przed zakażeniem wirusem grypy należą:

  • unikanie dużych skupisk ludzi,
  • rezygnacja z komunikacji miejskiej,
  • ograniczanie bezpośredniego kontaktu w przestrzeni wspólnej, co polega np. na unikaniu dotykania klamek czy poręczy na schodach i w windzie, rezygnacji z podawania ręki na przywitanie itp.

Najważniejszym i najskuteczniejszym sposobem zapobiegania grypie są sezonowe szczepienia ochronne. Choć w profilaktyce grypy szczepienia stosuje się od kilkudziesięciu lat, to wciąż budzą one wiele kontrowersji. Niemniej jednak Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) rekomenduje szczepionki jako najskuteczniejszą metodę ochrony przed zachorowaniem na grypę. Z uwagi na szybką mutacją wirusa każdego roku przed sezonem największej zachorowalności na grypę przygotowywana jest nowa mieszanka. Iniekcje wykonuje się zazwyczaj w okresie od września do grudnia, czyli w miesiącach poprzedzających wzrost zachorowań (styczeń-marzec). Do szczepienia kwalifikuje lekarz, jeśli pacjent znajduje się w tzw. grupie podwyższonego ryzyka.

Szczepienia przeciwko grypie – działanie, skutki uboczne

Pacjentowi podczas szczepienia zostaje wszczepiony inaktywowany, czyli „martwy” wirus. Wówczas organizm w ciągu ok. trzech tygodni zaczyna wytwarzać swoistą odpowiedź odpornościową w postaci przeciwciał, co oznacza, że „uczy się”, jak radzić sobie z przeciwnikiem – wirusem. Skuteczność szczepienia zwykle utrzymuje się od 6 do 12 miesięcy.

Podany patogen nie wywołuje grypy, lecz może – jak każdy inny lek – wywoływać działania niepożądane. Dotyczy to mniej niż 1% zaszczepionych osób. Najczęściej są to objawy grypopodobne, do których należą:

  • ból głowy, 
  • gorączka,
  • osłabienie, 
  • bóle mięśni, 
  • dreszcze, 
  • bóle stawów,
  • ból oraz powstanie stwardnienia, tzw. grudki w miejscu zastrzyku.

Jeśli powyższe symptomy utrzymują się przez kilka dni i ulegają nasileniu, należy udać się na konsultację lekarską.

Przeczytaj również:
Grypa i inne wirusy – jak się przed nimi uchronić?

Kobieta, której towarzyszy gorączka

Grupy ryzyka – kto powinien zaszczepić się przeciwko grypie?

Wśród osób, które powinny poddać się szczepieniu przeciwko grypie, wymienia się:

  • chorych na nadciśnienie tętnicze,
  • cierpiących na schorzenia układu oddechowego, np. astmę, POCHP,
  • cukrzyków,
  • dzieci od 6. miesiąca do 18. roku życia,
  • dorosłych po 50. roku życia,
  • kobiety przed planowaną ciążą,
  • osoby po przeszczepach,
  • zakażonych wirusem HIV.

Warto, aby zaszczepili się również ci, którzy pracują lub regularnie przebywają z ludźmi z ww. grup ryzyka, np. pracownicy transportu, szkół, placówek medycznych itp.

Kto nie powinien stosować szczepionek przeciwko grypie?

Szczepień powinny unikać osoby uczulone na którykolwiek ze składników preparatu. Chodzi tu głównie o alergizujące białka jaja kurzego oraz formaldehyd (składnik dodatkowy Influvac Tetra). Kolejny dyskwalifikujący czynnik to przechodzenie choroby zakaźnej – wówczas podanie preparatu należy odłożyć w czasie. O zakwalifikowaniu do szczepienia, na podstawie badania fizykalnego, decyduje lekarz. Czynnikami wykluczającymi szczepienie (oprócz infekcji) są:

  • wysoka gorączka,
  • powiększone węzły chłonne,
  • zaostrzenie choroby przewlekłej i reakcji alergicznej.

Czy szczepionki przeciwko grypie są refundowane?

Od 1.09.2018 r. w Polsce dostępna jest tylko jedna refundowana czterowalentna szczepionka firmy Sanofi – Vaxigrip Tetra. Cena ustalona przez Ministerstwo Zdrowia to 45,76 zł. Istnieje jednak odpłatność na poziomie 50% w zakresie wskazań objętych refundacją: „Czynne uodpornienie osób powyżej 65 roku życia w zapobieganiu grypie wywołanej przez dwa podtypy wirusa grypy A oraz dwa podtypy wirusa grypy B, które zawarte są w szczepionce”. Wówczas za ten preparat zapłacimy 22,88 zł.

Warto również wiedzieć, że dla osób powyżej 75 roku życia szczepienie jest darmowe.

Oprócz tego apteki oferują szczepionkę Influvac Tetra firmy Mylan. Należy jednak pamiętać, że jest ona przeznaczona dla osób powyżej 3. roku życia i nie jest refundowana przez Narodowy Fundusz Zdrowia.

Szczepionki są często finansowane przez samorządy w programach profilaktycznych. Przykładowo Urząd Miasta w Łodzi planuje przeznaczyć 250 tys. złotych na szczepionki dla około 5500 mieszkańców. Akcja obejmuje pacjentów po 65 roku życia. Grupa osób, które mogą skorzystać z takich świadczeń (nie tylko w Łodzi, ale także w innych miastach), zależy głównie od decyzji Wojewódzkiego Konsultanta Ministerstwa Zdrowia współpracującego z przedstawicielami urzędów na poziomie powiatowym, gminnym oraz miejskim.

Szczepionki to najskuteczniejsza metoda chroniąca przed zachorowaniem na grypę. Co prawda mogą one wywołać działania niepożądane, lecz ich wystąpienie jest rzadkością. Jeżeli nie należymy do grupy ryzyka, warto skorzystać z tej metody profilaktyki.

Źródła:

  • Paules C., Subbarao K., Influenza. „Lancet”, 10.03. 2017,
  • Radigan K.A. i inni, Modeling human influenza infection in the laboratory, „Infection and Drug Resistance”, 8, 2015, s. 311–320,
  • Rothberg M.B., Haessler S.D., Brown R.B., Complications of viral influenza, „The American Journal of Medicine”, 121 (4), 2008, s. 258–264,
  • Barak V., Halperin T., Kalickman I., The effect of Sambucol, a black elderberry-based, natural product, on the production of human cytokines: I. Inflammatory cytokines, „European Cytokine Network”, 12 (2), s. 290-6, kwiecień-czerwiec 2001,
  • Szczeklik A., Gajewski P., Interna Szczeklika, Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, Kraków 2017, s. 2363–2369,
  • http://www.mz.gov.pl,
  • Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 29 sierpnia 2018 roku w sprawie wykazu refundowanych leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych na 1 września 2018 r.,
  • https://expressilustrowany.pl/bezplatne-szczepienia-przeciwko-grypie-dla-5500-lodzian-w-wieku-65-plus/ar/c1-14393387.

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Marta Junowicz Autor

Marta Junowicz

mgr farm.

Szczepionka przeciw koronawirusowi

Oficjalna informacja producenta szczepionki mówi, że po rozcieńczeniu fiolka zawiera 5 dawek po 0,3 ml. Postępując zgodnie z instrukcją przygotowania…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Ujemne Rh u kobiety w ciąży

Ujemny czynnik Rh u matki powoduje, że jej organizm uznaje taki czynnik jako obcy, a jej układ odpornościowy będzie atakował…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Czy to może być zapalenie pęcherza?

Podejrzenie zapalenia pęcherza można wysnuć na podstawie towarzyszących mu często objawów. Są to: ból przy oddawaniu moczu, ból w okolicy…

Zobacz więcej

Poradnik Gemini Autor

Poradnik Gemini

Czy opryszczkę można wyleczyć?

Niestety wirus opryszczki pozostaje w organizmie przez całe życie. Objawy nawracają i są przerywane okresem latencji, czyli utajenia. Wirus HSV…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Jakie badania wykonać przy podejrzeniu celiakii?

Powinna Pani rozpocząć od wizyty u lekarza rodzinnego. Jeśli istnieje podejrzenie celiakii, konieczne będzie skierowanie do poradni gastroenterologicznej. Najczęściej diagnostyka…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Norma stężenia testosteronu we krwi u dorosłych

Stężenie testosteronu zmienia się dynamicznie. U mężczyzn granice norm to 270-1070 ng/dL ze średnim poziomem ok. 700ng/dL. U kobiet stężenia są zdecydowanie…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Ciąża a grupa krwi

Różne grupy krwi rodziców dziecka mogą skutkować konfliktem serologicznym między matką a płodem. W celu zapobiegnięcia takiej sytuacji sprawdza się…

Zobacz więcej

Rafał Suchodolski Autor

Rafał Suchodolski

Normy PSA we krwi

Uznaje się, że:  stężenie 0-2,5ng/ml to bezpieczny poziom, 2,6-4,0 ng/ml to poziom bezpieczny dla większości mężczyzn, jednak należy porozmawiać z…

Zobacz więcej

Dołącz do wspólnej dyskusji
Czytaj także
07 stycznia 2021 mgr farm. Marta Grabowska
04 stycznia 2021 mgr farm. Marta Junowicz
22 października 2020 dr Ewa Fiedorowicz
21 października 2020 lek. Małgorzata Czerniak
20 października 2020 lek. Patrycja Królikiewicz-Kurek
13 października 2020 Agnieszka Żurawska
31 sierpnia 2020 mgr farm. Karolina Kochańska
20 lipca 2020 Rafał Suchodolski
Zobacz więcej
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)